آیا آمریکا پس از ونزوئلا به کوبا نیز حمله خواهد کرد؟

گروه بین الملل عصرقانون: پس از عملیات ربایش مادورو، نوبت به کوبا رسید تا مقامات کاخ سفید مواضع تهدیدآمیز علیه آن اتخاذ کنند. در کنفرانس خبری پس از عملیات، ترامپ اعلام کرد که دولت کوبا نیز باید نگران باشد. سپس ترامپ در گفتگو با خبرنگاران بیان داشت که «کوبا به‌زودی فرومی‌پاشد.» او چند روز پیش نیز طی یک صدور فرمان اجرایی کشورهای صادرکننده نفت و سوخت به کوبا را تهدید به اعمال تعرفه کرد. پس از این تهدید دولت مکزیک –بزرگترین تأمین‌کننده نفت کوبا از زمان محاصره ونزوئلا- را وادار به قطع صادرات نفت این کشور شد. به نظر می‌رسد ترامپ در قدم‌های اول گزینه فشار برای تسلیم کوبا را انتخاب کرده باشد.

با وجود ادعای فروپاشی زودهنگام کوبا، باید گفت هدف اولیه ترامپ از محاصره نفتی، وادارکردن دولت کوبا به تغییر رفتار خود است. علیرغم بحران‌های اقتصادی، غذایی و بهداشتی در کوبا، نارضایتی شدید مردمی و فشار از سمت آمریکا، دولت کوبا با اتکا به حفظ انحصار قدرت و انسجام بالا میان نخبگان حاکم (بیشتر از ونزوئلا) و همچنین بازه کوتاه تنفس به‌واسطه ازسرگیری روابط با آمریکا در دوران اوباما توانسته است خود را در قدرت نگاه دارد. همچنین اگرچه این محاصره نفتی زندگی مردم را بحرانی‌تر خواهد کرد، اما طبق برخی گزارش‌ها شبکه‌های غیررسمی و قاچاق کوبا –که پیشتر به صادرات نفت ونزوئلا کمک می‌کردند- ممکن است بتوانند تا حدی به ورود سوخت تداوم بخشند.

اما در هر صورت، هزینه بالای مقاومت در برابر آمریکا، مقامات کوبایی را وادار به مذاکره با آمریکا خواهد کرد، چه اینکه میگل دیاز کانل، رئیس جمهور کوبا نیز برای مذاکره اعلام آمادگی کرده است. اما نوع خواسته‌های آمریکا در نتیجه‌بخشی مذاکرات احتمالی اهمیت دارد، مخصوصاً اگر این خواسته‌ها چیزی فراتر از تغییر رفتار در سیاست خارجی باشد که جایگاه نخبگان کمونیستی حاکم را هدف قرار دهد و مذاکرات را به شکست برساند. به همین دلیل، اجرای مجدد الگوی ونزوئلا سناریویی محتمل در تنش میان این دو کشور است. در این حالت همچون الگوی ونزوئلا، آمریکا بدون انجام عملیات زمینی، با حملاتی هوایی، رهبران و مقامات ارشد دولت کوبا را هدف قرار می‌دهد تا راه برای قدرت‌گیری دیگر نخبگان سیاسی هموار شود.

کمیت و کیفیت تهاجم آمریکا به ونزوئلا ترجیحات دولت ترامپ را بیش از پیش آشکار کرد. ترامپ از هرگونه عملیات نظامی زمینی که جنگی فرسایشی را آغاز کند دوری می‌گزیند، در عین حال کمترین مدارا را در برابر دشمنان آمریکا نشان می‌دهد و اراده بالایی برای استفاده از ابزار نظامی دارد. این رویکرد گزینه‌های نظامی آمریکا را به یک حالت محدود می‌کند: انجام عملیاتی کوتاه، شدید و قاطع برای کسب بیشترین فایده و وادارکردن طرف مقابل به تغییر رفتار خود.

اما اجرای مجدد الگوی ونزوئلا چالش‌های خاص خود را دارد. مهم‌ترین چالش پیداکردن گروهی از سیاستمداران متمایل به آمریکا در کوبا است. آمریکا به دنبال گزینه جایگزینی درون دولت کوبا برای میگل کانل خواهد گشت تا بتواند پس از حمله به ونزوئلا ضمن برقراری ثبات، همکاری با دولت ترامپ را به‌صورت تدریجی آغاز کند. این موضوعی بود که وال‌استریت ژورنال نیز به آن اشاره کرد. این مسئله باعث می‌شود آمریکا به مدتی زمان نیاز داشته باشد تا همچون مورد ونزوئلا، تنش نظامی را در منطقه کارائیب علیه کوبا افزایش دهد.

آمریکا فعلاً گزینه فشار اقتصادی و محاصره نفتی را برای وادار کردن کوبا به تغییر رفتار در پیش گرفته، اما احتمال حرکت به‌سوی سناریویی مشابه ونزوئلا بالا است. دولت کوبا با وجود بحران‌های عمیق داخلی، به‌دلیل انسجام نخبگان حاکم و کنترل سیاسی بالا، توان مقاومت در برابر فشار را دارد؛ امری که شانس موفقیت راهبرد فشار و مذاکره را کاهش می‌دهد. در این چارچوب، ترامپ از جنگ زمینی پرهیز می‌کند اما تمایل بالایی به استفاده از زور دارد، ممکن است به گزینه حملات محدود و هوایی برای تغییر موازنه قدرت در کوبا بیاندیشد؛ هرچند اجرای این الگو نیازمند زمان و یافتن جایگزین سیاسی مناسب در داخل کوبا است.