آیا ایران حریف ناوگان دریایی آمریکا خواهد شد؟

گروه بین الملل عصرقانون: سیدرضا میرطاهر
 

تشدید تنش بین ایران و آمریکا و تهدیدات مکرر ترامپ درباره حمله به ایران موجب شده تا غرب آسیا بیش از هر زمان دیگری در معرض نبردی گسترده قرار بگیرد. در این میان اعزام ناو گروه آبراهام لینکلن در کنار اعزام هواپیماهایی مانند آرسی-۱۳۵ و ایی‌اف-۱۸ گراولر که وظیفه جمع‌آوری اطلاعات و جنگ الکترونیک را بر عهده دارند باعث تشدید این گمانه می‌شود. سئوالی که مطرح است توانمندی‌های رزمی ایران برای مقابله با آمریکا به خصوص ناوگروه آبراهام لینکن و نیز ناوهای مستقر در ناوگان پنجم آمریکا در بحرین است.

توان رزم دریایی ایران

توانمندی‌های رزمی ایران برای مقابله با ناوهای آمریکایی در منطقه را باید در قالب یک منظومه چندلایه و ترکیبی بررسی کرد. در این راستا توانمندی‌های رزمی نیروهای مسلح ایران برای مقابله با ناوهای آمریکایی، بر پایه ترکیبی از موشک‌های دوربرد، پهپادهای شناسایی و رزمی، قایق‌های تندرو، مین‌های دریایی، زیردریایی‌های کوچک، جنگ الکترونیک و بهره‌گیری از جغرافیای خاص منطقه استوار است.

۱️⃣ بالستیک ضد کشتی

توسعه موشک‌های بالستیک ضدکشتی مانند خلیج فارس و هرمز که با سرعت‌های بسیار بالا حرکت می‌کنند، چالش‌های جدیدی برای سامانه‌های دفاعی ناوهای آمریکایی ایجاد می‌کنند. موشک خلیج فارس به‌عنوان یکی از نخستین نمونه‌های بالستیک ضدکشتی ایران، با سرعت بالا و مسیر غیرقابل پیش‌بینی، برای هدف قرار دادن شناورهای بزرگ طراحی شده است. موشک هرمز نیز در دو نسخه با قابلیت‌های ضد رادار و ضدکشتی، بخشی از همین خانواده محسوب می‌شود. این موشک‌ها به دلیل سرعت بسیار زیاد در مرحله نهایی، رهگیری توسط سامانه‌های دفاعی ناوهای آمریکایی را دشوار می‌کنند.

۲️⃣کروز ضد کشتی

موشک‌های کروز ضد کشتی مانند قادر، نور، کوثر و نمونه‌های جدیدتر، بخشی از توان ایران هستند. این موشک‌ها با بهره‌گیری از سامانه‌های هدایت پیشرفته، سرعت بالا و قابلیت پرواز در ارتفاع کم، تهدیدی جدی برای شناورهای بزرگ محسوب می‌شوند. موشک نور با برد حدود ۱۲۰ تا ۲۰۰ کیلومتر، سال‌هاست در یگان‌های دریایی ایران استفاده می‌شود. موشک‌های کوثر، نصر و ظفر نیز برای درگیری در بردهای کوتاه‌تر طراحی شده‌اند. در سال‌های اخیر، موشک‌های کروز دوربردتری مانند سومار و هویزه نیز معرفی شده‌اند که با بردهای چندصد کیلومتری، و ابومهدی با برد بیش از هزار کیلومتر، توان ایران را در پوشش مناطق وسیع دریایی افزایش داده‌اند.

۳️⃣توان پهپادی

پهپادهای رزمی و شناسایی به‌ویژه پهپادهای دوربرد مانند شاهد ۱۴۹ و فطرس نقش مهمی در معادله جنگ دارند. پرنده‌هایی با قابلیت پرواز طولانی، جمع‌آوری اطلاعات، رهگیری اهداف دریایی و حتی اجرای حملات دقیق، بخشی از شبکه‌ای هستند که می‌تواند اطلاعات لحظه‌ای از موقعیت ناوهای دشمن فراهم کند. ترکیب پهپادهای شناسایی با موشک‌های ضدکشتی امکان حمله دقیق‌تر را فراهم می‌سازد. پهپادهای انتحاری نیز در سناریوهای نبرد نامتقارن می‌توانند نقش مکمل داشته باشند و با هزینه کم، تهدیدی مستمر ایجاد کنند.

۴️⃣قایق‌های تندرو

نیروی دریایی سپاه یکی از عناصر کلیدی در این ساختار است. این نیرو با اتکا به تاکتیک‌ «نبرد قایق‌های تندرو»، توانسته یک الگوی متفاوت از مقابله با ناوهای بزرگ ایجاد کند. قایق‌های تندرو با سرعت بالا، قابلیت مانور زیاد و امکان حمل موشک، راکت، اژدر یا حتی پهپادهای کوچک، می‌توانند در محیط محدود و پیچیده خلیج فارس، تهدیدی جدی برای ناوهای بزرگ ایجاد کنند.

۵️⃣ناوگان زیردریایی

زیردریایی‌های کلاس غدیر، فاتح و کیلو به ترتیب تناژ از قابلیت عملیاتی بالاتری برخوردارند، هرچند از نظر اندازه و فناوری با زیردریایی‌های پیشرفته جهان قابل مقایسه نیستند، اما برای محیط عملیاتی خلیج فارس مناسب طراحی شده‌اند.

۶️⃣شبکه پایگاه‌های ساحلی و جزیره‌ای

شبکه گسترده پایگاه‌های ساحلی و جزایر استراتژیک ایران در خلیج فارس در جزایری مانند ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، قشم، لارک و سایر نقاط ساحلی، به‌عنوان پایگاه‌های موشکی، پهپادی و دریایی عمل می‌کنند. این پراکندگی جغرافیایی باعث می‌شود که ناوهای آمریکایی در صورت بروز درگیری، با طیف وسیعی از تهدیدات از جهات مختلف روبه‌رو شوند.

جمع‌بندی

علی‌رغم توانمندی‌های ایران، نباید توان دشمن را نیز نادیده گرفت. ناوهای آمریکایی نیز از پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاعی جهان برخوردارند. بنابراین، هرگونه درگیری پیچیده، پرهزینه و غیرقابل پیش‌بینی خواهد بود و نتیجه هر نبردی بین ایران و آمریکا در پهنه خلیج فارس، دریای عمان و دریای عرب به عوامل متعدد، پیچیده و پیش‌بینی ناپذیر بستگی خواهد داشت.