آیا نتانیاهو نظر ترامپ درباره حمله به ایران را عوض کرده است؟

گروه بین الملل عصرقانون: این هفته بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل بلافاصله پس از دور نخست مذاکرات عمان-۲ میان ایران و آمریکا به واشنگتن رفت تا با دونالد ترامپ دیدار کند. تاکنون گمانه‌زنی‌های مختلفی در رسانه‌ها راجع به نتایج این دیدار مطرح شده است که پشت درهای بسته صورت گرفت. پس از آن نیز دو طرف تنها به یک کنفرانس خبری رضایت دادند. همچنین برخی اخبار، مسئله آینده غزه را در کنار پرونده ایران موضوع دوم دیدار نتانیاهو با ترامپ عنوان کرده‌اند.

سفر نتانیاهو در شرایطی انجام شد که در مقایسه با سال‌های گذشته کمترین میزان شکاف میان آمریکا و اسرائیل در قبال ایران دیده می‌شود. آمریکا و اسرائیل هر دو بر غنی‌سازی صفر پافشاری می‌کنند. همچنین مواضع مقامات سیاستمداران آمریکایی حاکی است این کشور تمایلی به ارائه امتیازات اقتصادی در ازای محدودیت بر برنامه هسته‌ای ندارد و صرفاً از تهدید نظامی برای امتیازگیری بهره‌برداری می‌کند. این همگرایی در کنار اثرگذاری لابی اسرائیل و نومحافظه‌کاران جمهوری‌خواه ریشه در این برداشت دارد که جایگاه ایران و محور مقاومت در منطقه به‌شدت تضعیف‌شده و آمریکا می‌تواند با فشار بیشتر، امتیازهای بیشتری نیز دریافت کند.

با این وجود، میان آمریکا و اسرائیل همچنان اختلافاتی دیده می‌شود و رفع این اختلافات می‌تواند دستاورد نتانیاهو باشد. نخست، این احتمال جدی وجود دارد که نتانیاهو از ترامپ خواسته باشد تا با فشار بر ایران، موضوع مذاکرات را نه هسته‌ای بلکه همه‌جانبه کند. از آنجا که ایران با مذاکرات مجدد در عمان موافقت کرده و ترامپ نیز پیش از دیدار با نتانیاهو به خبرنگاران گفته بود که یک توافق صرفاً هسته‌ای را خواهد پذیرفت –هرچند حل‌وفصل مسئله موشکی و منطقه‌ای ایران را نیز در چشم‌انداز خود می‌بیند. بنابراین این احتمال وجود دارد که آمریکا در دور دوم مذاکرات عمان-۲ همچون مواضع پیش از مذاکرات ویتکاف، خواستار یک توافق جامع در ازای عدم حمله نظامی باشد.

با توجه به تغییر لحن ترامپ پس از دیدار با نتانیاهو این احتمال که آمریکا خواسته‌های خود را افزایش دهد بالا رفته است. او اخیراً در گفتگوی دیگری با خبرنگاران حتی بحث تغییر رژیم را در خصوص ایران مطرح کرده و به طور صریح‌تری از احتمال استفاده از گزینه نظامی صحبت می‌کند. افزون بر این، به گزارش آکسیوس ترامپ پس از دیدارش با نتانیاهو تصمیم نهایی را برای ارسال ناو هواپیمابر یواس‌اس جرالد فورد به غرب آسیا گرفت.

نتیجه دیگر سفر نتانیاهو می‌تواند رسیدن به یک هماهنگی عملیاتی در صورت شکست مذاکرات باشد. آمریکا در جنگ ۱۲روزه زمانی اقدام به حمله به تأسیسات هسته‌ای کرد که توانمندی آفندی و پدافندی ایران پس از حدود دو هفته درگیری با اسرائیل تضعیف‌شده بود. به همین دلیل، آمریکا به این نتیجه رسیده بود که ایران نمی‌تواند یک پاسخ گسترده به آمریکا بدهد. در سناریوی جنگ احتمالی نیز همچون جنگ ۱۲روزه این همکاری میان نتانیاهو و ترامپ می‌تواند مجدداً شکل بگیرد.

همانطور که پیشتر نیز گفته شد، نتانیاهو مسائل داخلی خود همچون آتش‌بس غزه و بحث عفو سیاسی را نیز در دیدار خود با ترامپ در نظر داشته است. انتظار می‌رود هیئت صلح غزه ترامپ، که شامل حدود دو دوجین کشور است، هفته آینده در واشنگتن تشکیل جلسه دهد. اخیراً نیویورک تایمز گزارش داده است که پیش‌نویس طرح ایالات متحده از حماس می‌خواهد که تمام سلاح‌های قادر به حمله به اسرائیل را به عنوان بخشی از مرحله دوم طرح صلح غزه ترامپ تسلیم کند، اما حداقل در ابتدا به این گروه اجازه می‌دهد برخی از سلاح‌های سبک را نگه دارد؛ اما اسرائیل اصرار دارد که غیرنظامی کردن غزه گامی غیرقابل مذاکره برای روند صلح است. احتمالاً نتانیاهو مجدداً از ترامپ خواسته است تا به اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل برای عفو فشار بیاورد، چه اینکه ترامپ اخیراً در گفتگو با خبرنگاران به دلیل عدم عفو نتانیاهو از هرتزوگ انتقاد کرد.

نتانیاهو در دیدار محرمانه با ترامپ، عمدتاً پرونده ایران و آینده غزه را مطرح کرد. همگرایی بی‌سابقه میان دو طرف در مورد «غنی‌سازی صفر»، عدم اعطای امتیاز اقتصادی و تداوم فشار نظامی علیه ایران وجود دارد. تغییر لحن ترامپ پس از دیدار (ذکر تغییر رژیم، اعزام ناو جرالد فورد) نشان‌دهنده موفقیت نسبی نتانیاهو در سفر به واشنگتن است. همچنین این احتمال جدی است که هماهنگی عملیاتی برای سناریوی شکست مذاکرات و حمله مشترک نیز حاصل شده باشد.