به گزارش گروه بین الملل عصرقانون:پس از یک بازه کوتاه تصاعد تنش میان ایران و آمریکا و میانجیگری کشورهای منطقه برای آرامکردن فضا، مذاکرات هستهای میان دو کشور در عمان از سر گرفته شد. در حالی که طبق برخی گزارشها، بحثهایی پیرامون مکان و موضوع گفتگوها (مذاکره هستهای/فراهستهای) ممکن بود مذاکرات را پیش از آغاز به شکست بکشاند؛ اما اکنون میتوان گفت حداقل این دو مسئله مانعی برای مذاکرات نبودهاند. با این وجود، تداوم در سیاستهای طرفین مهمترین چیزی است که آینده گفتگوهای عراقچی-ویتکاف-کوشنر را مبهم میکند.
پس از گذشت حدود ۸ ماه از جنگ ۱۲روزه، ایران و آمریکا تغییر مشخصی در مواضع و سیاستهای خود ندادهاند. ایران نهتنها بر حق غنیسازی خود پافشاری میکند؛ بلکه برخی شواهد حاکی از آغاز فعالیتهایی در تأسیسات هستهای کلنگگزلا، اصفهان و نطنز هستند. در سمت مقابل، در بهترین حالت حتی اگر آمریکا به توافقی صرفاً هستهای رضایت داده باشد –آنگونه که ترامپ نیز این نکته را تأیید کرد- همچنان بر توقف دائمی غنیسازی و خروج مواد غنیشده اصرار میورزد. در این صورت، حتی اگر ایران و آمریکا به توافقی حداقلی برای مدیریت تنش میان خود برسند، در آینده مجدداً به سراغ گزینه درگیری خواهند رفت، چراکه مسائل به صورت اساسی حلوفصل نشده است.
هر دو طرف در مذاکرات انگیزهها و محرکهای بالایی برای تغییرندادن مواضع خود دارند. در سمت آمریکا نهتنها لابی اسرائیل و حزب جمهوریخواه بهشدت با مذاکرات یا توافقی مشابه برجام مخالفت میورزد، بلکه اساساً ترامپ برای حفظ اعتبار خود نمیتواند از خواستههایش عقبنشینی کند. در سمت ایران نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. ایران که بخاطر پافشاری بر حق غنیسازی و حفظ اورانیوم با خلوص بالا (۶۰٪) خطر جنگ را پذیرفت، اکنون نمیتواند در مذاکرات این امتیازات را به آمریکا بدهد. اظهارات عراقچی پس از مذاکرات نیز مؤید همین نکته است.
افزون بر این، آمریکا پس از بمباران تأسیسات هستهای در عملیات «چکش نیمهشب» که با پاسخ برجستهای از سمت ایران همراه نشد اراده جدیتری برای اقدام نظامی پیدا کرده است. این ادراک که ایران در برابر اقدام نظامی آمریکا عقبنشینی خواهد کرد و محور مقاومت در ضعیفترین وضعیت تاریخی خود قرار دارد، همچنان در ذهن برخی تصمیمگیران آمریکایی برجسته است. به همین دلیل، آمریکا بهلحاظ روانی آمادگی بیشتری نسبت به گذشته برای خروج از مذاکرات و انجام عملیات نظامی دارد.
به نظر میرسد آنچه که ایران و آمریکا را علیرغم یک تجربه شکست خورده و عدم تغییر مواضع به سمت مذاکره کشانده است، ملاحظات کوتاهمدت باشد. در سمت ایران، هرگونه تلاش برای به تعویق انداختن درگیری با آمریکا جهت افزایش آمادگی دفاعی مثبت ارزیابی میشود. آمریکا نیز امتحان مجدد دیپلماسی در ترکیب با تهدید نظامی و استقرار نیروها در منطقه را گزینهای مطلوب میشمارد تا بدون هزینه جدی، خواستههای اصلی خود را تحمیل و برآورده کند. همچنین، مذاکرات فرصتی را به آمریکا میدهد تا با افزایش استقرار نیروها، خود را برای ضربهای غافلگیرانه و احتمال درگیری گستردهتر با ایران آماده کند.
ملاحظات منطقهای نیز در گرایش دو کشور به این مسیر اهمیت داشتهاند. فشار دیپلماتیک برخی کشورهای منطقهای برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا عاملی بوده است تا هر دو طرف یکبار دیگر پای میز مذاکره بنشینند؛ زیرا بازیگرانی نظیر ترکیه و مصر نمیخواهند ایران در برابر اسرائیل بیش از حد ضعیف شود و توازن منطقهای برهمخورد. عربستان و قطر علاوه بر این ملاحظه، نمیخواهند در جنگ احتمالی، جزو بانک اهداف ایران باشند.
✅ازسرگیری مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در عمان، با وجود رفع موانع شکلی، چشماندازی بهشدت مبهم دارد. پس از ماهها تنش و جنگ کوتاهمدت، هیچیک از طرفین تغییری اساسی در مواضع خود ندادهاند: ایران بر حق غنیسازی و حفظ اورانیوم با غنای بالا پافشاری میکند و آمریکا همچنان خواهان توقف کامل غنیسازی است. فشارهای داخلی، ملاحظات اعتبار سیاسی و محاسبات نظامی، انعطافپذیری را محدود کردهاند. در این میان، به نظر میرسد دیپلماسی بیشتر ابزاری برای مدیریت کوتاهمدت تنش و آمادهسازی برای سناریوهای سختتر باشد.
صفر تا صد دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا؛
شروع پرهیاهو با چشماندازی مبهم
پس از گذشت حدود ۸ ماه از جنگ ۱۲روزه، ایران و آمریکا تغییر مشخصی در مواضع و سیاستهای خود ندادهاند. ایران نهتنها بر حق غنیسازی خود پافشاری میکند؛ بلکه برخی شواهد حاکی از آغاز فعالیتهایی در تأسیسات هستهای کلنگگزلا، اصفهان و نطنز هستند
نظرات