پشت پرده فشارهای مداوم دشمن؛ «فرسایش راهبردی» علیه ایران

با نگاه عمیقتر به عملیات روانی ، رفتار رسانه ای و دیپلماسی که در ماه ها و به ویژه روز های اخیر علیه ایران به راه افتاده است می توان به عمق نقشه دشمن پی برد که دشمنان با راهبرد پنهان و طولانی‌مدت «فرسایش راهبردی» به دنبال تضعیف تدریجی نظام و خسته کردن مردم هستند؛ ترکیبی از فشار اقتصادی، جنگ روانی، تهدیدهای نمایشی و عملیات محدود که هدف نهایی‌اش تغییر محاسبات ایران بدون جنگ مستقیم است. موضوعی که امیر سرلشکر امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران، در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش (دافوس آجا)، به این برنامه خصمانه دشمن اشاره کرد و تأکید کرد که هدف اصلی اقدامات دشمنان، اجرای راهبرد «فرسایش راهبردی» است. وی توضیح داد که دشمن تلاش می‌کند با اقدامات تدریجی و مداوم، نظام اسلامی را ضعیف‌تر کند و مردم را خسته و فرسوده سازد.

فرسایش راهبردی چیست؟

فرسایش راهبردی در چارچوب جنگ ترکیبی قرار می‌گیرد؛ رویکردی که دشمن به جای ورود به درگیری مستقیم و پرهزینه نظامی تمام‌عیار، از ترکیبی چندلایه و طولانی‌مدت برای تحلیل بردن قدرت ملی ایران استفاده می‌کند. هدف نهایی این راهبرد، تغییر محاسبات راهبردی ایران، کاهش تاب‌آوری داخلی و تضعیف اراده مقاومت بدون نیاز به جنگ کلاسیک است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی) در بیانات خود در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی (۱ فروردین ۱۴۰۲ / ۲۱ مارس ۲۰۲۳)، به طور صریح به ابعاد جنگ ترکیبی پرداخته و تأکید کردند:

«در جنگ ترکیبی، دشمن از رسانه استفاده میکند، از عامل فرهنگی استفاده میکند، از عامل امنیّتی استفاده میکند، از نفوذ استفاده میکند، از عامل اقتصادی استفاده میکند؛ از همه‌ی این عوامل استفاده میکند برای اینکه ملّت را در محاصره قرار بدهد، برای اینکه ملّت را دچار یأس کند، ملّت را از نیروی خودش غافل کند. سعی میکنند ملّت را از راه‌های اطّلاع‌رسانی جدا کنند. خب، ما وسایل اطّلاع‌رسانی به مردم را داریم؛ اینها را بدبین میکنند: به رادیوتلویزیون گوش ندهید، خبرهایش خلاف واقع است؛ به گزارش مسئولین توجّه نکنید، گزارششان خلاف واقع است؛ به حرفهای رهبری گوش نکنید، حرفهای رهبری تکراری است؛ تکراری است؟ سالها است که جبهه‌ی دشمن با صدای بلند اعلام میکند که میخواهیم جمهوری اسلامی را به زانو در بیاوریم، رهبری در مقابل میگوید «غلط میکنید»؛ این تکرار نیست؛ این استقامت است. خدای متعال به ما دستور داده است ــ دستور به پیغمبر دستور به همه است، دستور به ما است ــ که «فَاستَقِم کَما اُمِرتَ وَ مَن تابَ مَعَک»؛ این استقامت است، این سخنِ حق را در دل نگه داشتن و حفظ کردن و پای آن ایستادن است؛ این تکرار نیست.»

بر اساس تحلیل‌های کارشناسان نظامی و سیاسی داخلی، این راهبرد بر پایه فرسایش تدریجی در ابعاد مختلف بنا شده و شامل ابزارهای زیر می‌شود:

– فشار اقتصادی و تحریم‌های گسترده برای کاهش توان معیشتی مردم، ایجاد نارضایتی و محدودسازی منابع مالی برای برنامه‌های دفاعی و توسعه‌ای.

– جنگ روانی و شناختی از طریق رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و عملیات اطلاعاتی برای القای ناامیدی، بزرگ‌نمایی تهدیدات، وارونه‌نمایی واقعیت‌ها و ایجاد شکاف میان مردم و حاکمیت.

– عملیات محدود نظامی و نیابتی (مانند حملات سایبری، ترورهای هدفمند، اقدامات خرابکارانه یا حمایت از گروه‌های تجزیه‌طلب) برای ایجاد حس ناامنی مداوم بدون عبور به جنگ گسترده.

– بهره‌برداری از شکاف‌های داخلی با تحریک اعتراضات، بزرگ‌نمایی اختلافات سیاسی و اجتماعی، و تلاش برای ایجاد «عدم قطعیت» در تصمیم‌گیری‌های کلان.

– فشار ادراکی و نمایش قدرت با آرایش نظامی، تهدیدهای مکرر و تحرکات نمایشی برای فرسایش ذهنی تصمیم‌گیران و جامعه.

این الگو در تحلیل‌های اخیر به عنوان «راهبرد فرسایش ترکیبی» توصیف شده که هدف آن مدیریت بلندمدت و تحلیل تدریجی قدرت ملی ایران است، نه پیروزی سریع و قاطع.

مقابله با فرسایش راهبردی؛ راهکارهای کلیدی

مقامات ارشد نظامی و سیاسی ایران بارها بر راهکارهای مقابله با این راهبرد تأکید کرده‌اند. امیر حاتمی فرمانده کل ارتش نیز در سخنان اخیر خود، شناخت صحیح را مهم‌ترین ابزار عبور از جنگ ترکیبی دانست و تصریح کرد که آگاهی از ابعاد و اهداف دشمن، امکان تصمیم‌گیری درست و خنثی‌سازی نقشه‌ها را فراهم می‌کند.

راهکارهای اصلی بر اساس بیانات مقامات و تحلیل‌های راهبردی عبارتند از:

– تقویت بصیرت و آگاهی عمومی؛ شناخت دقیق برنامه دشمن و افشای آن، مانع از تأثیرگذاری عملیات روانی می‌شود. رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها تأکید کرده‌اند که «دشمن‌شناسی» و پیروی از رهنمودهای ایشان، پایه ایستادگی است.

– ایستادگی و مقاومت فعال؛ نه تسلیم در برابر فشارها و نه واکنش هیجانی، بلکه حفظ ابتکار عمل و پاسخ‌های هوشمندانه و متناسب.

– تقویت انسجام ملی و وحدت داخلی؛ کاهش شکاف‌ها، افزایش تاب‌آوری اجتماعی و اقتصادی، و تمرکز بر حل مشکلات داخلی به عنوان سد محکم در برابر فرسایش.

– ارتقای توان بازدارندگی واقعی؛ نمایش قدرت دفاعی (مانند رزمایش‌ها، پیشرفت‌های موشکی و پهپادی) برای القای هزینه سنگین هرگونه اقدام مستقیم به دشمن و خنثی‌سازی حس برتری او.

– مدیریت هوشمند اقتصادی و معیشتی؛ کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌ها از طریق اقتصاد مقاومتی، خودکفایی و افزایش تولید داخلی برای جلوگیری از خستگی مردم.

– پیش‌دستی اطلاعاتی و امنیتی؛ شناسایی و خنثی‌سازی به‌موقع توطئه‌ها، عملیات‌های نفوذی و تحرکات نیابتی.

امیر حاتمی همچنین تأکید کرد که شکست دشمن حتمی است، زیرا تاریخ نشان داده ادعای شکست‌ناپذیری آنان دروغین بوده و ملت ایران با ایستادگی و بصیرت، نقشه‌های فرسایشی را بارها خنثی کرده است. وی همچنین یادآور شد که ایران بزرگ قابل بلعیده شدن نیست و میلیون‌ها سرباز آماده جان‌فشانی برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی هستند.

نتیجه‌گیری

راهبرد «فرسایش راهبردی» دشمن، تلاشی هوشمندانه برای پیروزی بدون جنگ مستقیم است، اما تجربه تاریخی مقاومت ایران نشان می‌دهد که شناخت + ایستادگی + انسجام می‌تواند این برنامه را ناکام بگذارد.