ایران-آمریکا و معادله خطرناک دریا

با افزایش تنش‌ها میان ایالات متحده و ایران، بار دیگر بحث درباره استفاده از ابزارهای نظامی و به‌ویژه سناریوی محاصره دریایی ایران در محافل سیاسی و نظامی مطرح شده است. این سناریو به‌عنوان یکی از گزینه‌های فشار علیه تهران، در کنار تهدید نظامی مستقیم و تشدید تحریم‌ها، مورد بررسی قرار گرفته؛ اما کارشناسان معتقدند اجرای آن با چالش‌های جدی و پیامدهای گسترده منطقه‌ای و جهانی همراه خواهد بود.

مقام‌های نظامی ایران هشدار داده‌اند که هرگونه تلاش برای محاصره یا تشدید فشار نظامی، با واکنش سخت و متقابل مواجه خواهد شد. از دیدگاه تهران، ایران کشوری نیست که بتوان آن را به‌سادگی محاصره کرد؛ چراکه از نظر جغرافیایی، ژئوپلیتیکی و نظامی، موقعیتی منحصر‌به‌فرد در منطقه دارد. ایران به سواحل طولانی در خلیج فارس و دریای عمان، بنادر متعدد و جزایر استراتژیک دسترسی دارد و همین عوامل، اعمال محاصره دریایی را بسیار پیچیده و پرهزینه می‌کند.

تحلیلگران نظامی تأکید می‌کنند که اگرچه آمریکا از نظر فنی توانایی استقرار گسترده ناوگان دریایی و ایجاد محدودیت در مسیرهای کشتیرانی را دارد، اما مسئله اصلی هزینه‌های این اقدام و واکنش ایران است. نیروی دریایی ایران، به‌ویژه در حوزه جنگ نامتقارن، از توان قابل‌توجهی برخوردار است؛ از قایق‌های تندرو و مین‌های دریایی گرفته تا موشک‌های ساحل به دریا که می‌توانند تحرک ناوهای بزرگ را محدود کنند. این توان بازدارنده، هرگونه حضور نظامی گسترده آمریکا را با ریسک بالا مواجه می‌سازد.

در این میان، تنگه هرمز به‌عنوان شریان حیاتی انتقال انرژی جهان، نقش محوری در سناریوهای تنش دارد. بخش قابل‌توجهی از صادرات نفت جهان از این مسیر عبور می‌کند و هرگونه ناامنی در آن می‌تواند بازارهای جهانی انرژی را با شوک جدی روبه‌رو کند. کارشناسان هشدار می‌دهند که در صورت تشدید درگیری و تهدید تنگه هرمز، قیمت نفت به‌شدت افزایش خواهد یافت و پیامدهای آن تنها محدود به منطقه نخواهد بود.

از سوی دیگر، متحدان منطقه‌ای ایران نیز می‌توانند در معادله بازدارندگی نقش‌آفرینی کنند. گروه‌هایی مانند انصارالله یمن قادرند مسیرهای دریایی مهمی همچون باب‌المندب را تحت تأثیر قرار دهند؛ مسئله‌ای که دامنه بحران را گسترش داده و فشار بین‌المللی علیه آمریکا و متحدانش را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند محاصره دریایی نه‌تنها ایران را به‌طور کامل تحت فشار قرار نمی‌دهد، بلکه می‌تواند به بی‌ثباتی گسترده منطقه‌ای منجر شود.

در نهایت، جمع‌بندی تحلیل‌ها نشان می‌دهد که سناریوی محاصره دریایی علیه ایران، بیش از آنکه یک گزینه عملی و کم‌هزینه باشد، ابزاری پرریسک و پرهزینه است. ترکیب قدرت نظامی ایران، موقعیت جغرافیایی حساس، توان بازدارندگی و تأثیر مستقیم بر بازار انرژی جهانی، باعث می‌شود هرگونه اقدام شتاب‌زده نظامی، پیامدهایی فراتر از محاسبات اولیه داشته باشد و منطقه را وارد مرحله‌ای جدید از بی‌ثباتی کند.