پنج نتیجه‌ای که می‌توانست ترامپ را به پیروز سفر به چین تبدیل کند!

گروه بین الملل عصرقانون: روابط واشنگتن و پکن در سال‌های اخیر ناآرام و همراه با بی‌اعتمادی عمیق بوده است. وابستگی اقتصادی متقابل در این وضعیت باعث شده دو طرف برای جدا کردن اقتصادهایشان از یکدیگر تلاش کنند. در چنین موقعیتی، یافتن منافع مشترک دشوار است و تبدیل همان منافع محدود به چیزی شبیه همکاری واقعی در حال حاضر بسیار بعید به‌نظر می‌رسد.

دستاوردهای تاکتیکی، نه پیشرفت‌های راهبردی

در جریان مذاکرات در پکن، هر دو رهبر به دنبال کسب امتیازهای تاکتیکی بودند. با این وجود بعید است این نشست به حمایت معنادار چین از تلاش‌های آمریکا در قبال ایران منجر شده باشد. چین خواهان بازگشایی تنگه هرمز است، اما علاقه‌ای ندارد که سرمایه دیپلماتیک واقعی خود را صرف نجات دولت ترامپ از هزینه‌های مرتبط با جنگ علیه ایران کند. در پشت پرده، پکن همچنان از نظام ایران حمایت می‌کند.

پنج نشانه موفقیت

هرچند همیشه احتمال رخدادهای غافلگیرانه وجود دارد، اما این سفر حول مجموعه محدودی از موضوعات بوده است: تایوان، کنترل صادرات، تجارت، زندانیان و مواد معدنی حیاتی.

۱️⃣ جلوگیری از اشتباه در موضوع تایوان. رهبران چین از این نشست برای تضعیف حمایت آمریکا از تایوان استفاده کردند. رهبر اپوزیسیون تایوان، چنگ لی‌وون، در آوریل به پکن سفر کرد و در دیدار با شی رویکردی کم‌سابقه و سازش‌جویانه اتخاذ کرد. از سوی دیگر دولت ترامپ هنوز بسته ۱۴ میلیارد دلاری خرید تسلیحاتی تایوان را تأیید نکرده است؛ تیم ترامپ برای جلوگیری از خشم پکن پیش از نشست، این توافق را به تعویق انداخت. پکن تلاش خواهد کرد مانع اجرای این توافق شود. شی همچنین تلاش خواهد کرد ترامپ را به فاصله گرفتن از مواضع سنتی آمریکا درباره تایوان وادار کند. اگر ترامپ بتواند از این تله‌ها در موضوع تایوان دوری کند، بسیاری در واشنگتن نفس راحتی خواهند کشید.

۲️⃣ جدا نگه داشتن کنترل‌های صادراتی آمریکا از تعهدات خرید چین. ترامپ می‌خواهد چین برای کاهش کسری تجاری آمریکا، خریدهای بزرگی انجام دهد. انتظار می‌رفت در این نشست چین به خرید سویا، هواپیما و دیگر کالاهای آمریکایی متعهد شود؛ کالاهایی که چین پیش‌تر در توافق تجاری «فاز اول» در دولت اول ترامپ وعده خرید آن‌ها را داده بود، اما هرگز به‌طور کامل اجرا نکرد. همچنین پکن تلاش کرد تا دسترسی گسترده‌تری به فناوری‌های پیشرفته آمریکا، از جمله تراشه‌های نیمه‌رسانا و موتورهای هواپیما، به دست آورد. همین تلاش برای پیوند زدن خریدها به فناوری، نقطه‌ای است که دولت ترامپ باید با احتیاط در آن حرکت کند.

۳️⃣ کاهش تنش‌های تجاری. در آخرین دیدار ترامپ و شی در اکتبر ۲۰۲۵ در کره جنوبی توافق شد تعرفه‌های تلافی‌جویانه اعمالی در ماه‌های قبل به مدت دوازده ماه تعلیق شود. این تعرفه‌های بی‌سابقه به هر دو طرف آسیب زده و بنابراین واشنگتن و پکن در تمدید آتش‌بس تجاری منافع مشترک دارند. احتمالاً نوعی از تمدید این توافق حاصل شده است.

۴️⃣ آزادی زندانیان. این نشست ممکن بود در موضوع زندانیان غافلگیری‌های واقعی به همراه داشته باشد. کاخ سفید پیش از این نشست آماری از آمریکایی‌های آزادشده منتشر کرد که چشمگیر بود. ترامپ نشان داده که حاضر است در این موضوع بر شی فشار وارد کند. چین چندین زندانی شاخص را در بازداشت دارد که آزادی آن‌ها یک مسئله دو حزبی در ایالات متحده به‌شمار می‌رود.

۵️⃣ گرفتن تعهدات قوی‌تر از پکن درباره مواد معدنی حیاتی. پس از دیدار ترامپ و شی در کره جنوبی، کاخ سفید مدعی بود چین چندین تعهد درباره مواد معدنی حیاتی داده است. با این حال، در عمل این کنترل‌های صادراتی همچنان برقرار هستند. شرکت‌های آمریکایی هنوز برای واردات عناصر نادر خاکی از چین نیازمند مجوزند و این مجوزها همچنان به‌صورت موردی صادر می‌شوند و هیچ «مجوز عمومی» برای آمریکا وجود ندارد. در حالی که پکن می‌خواهد این اهرم فشار را حفظ کند، واشنگتن به دنبال آن است که آن را تا حدی کاهش دهد.

در مجموع، بهترین سناریو برای آمریکا آن است که ترامپ موضوع تایوان و کنترل صادرات را مدیریت کند، تنش‌های تجاری را کاهش دهد، در سایر مسائل دوجانبه با چین به پیشرفت‌های محدود اما مفید برسد، و آزادی زندانیان اولویت‌دار را تضمین کند. هرچند دستیابی به چنین نتایجی کاملاً ممکن است اما عکس آن نیز به همان اندازه محتمل است. غافلگیری همیشه امکان‌ دارد.