از «نفت در برابر غذا» باید ترسید، نه از کمبود غذا

گروه بین الملل عصرقانون:

 ناصر فخاری

 اظهارات اخیر مقامات آمریکایی درباره نحوه آزادسازی احتمالی دارایی‌های ایران، صرف‌نظر از صحت و سقم جزئیات آن، حامل پیامی است که نباید از کنار آن بی‌تفاوت گذشت.

 مسئله فقط پول نیست

موضوع چند میلیارد دلار کم یا زیاد نیست؛ مسئله نوع رابطه‌ای است که قدرت‌های بزرگ تلاش می‌کنند بر کشورهای مستقل تحمیل کنند.

در این الگو، کشور هدف همچنان دولت، پرچم و نهادهای رسمی خود را حفظ می‌کند؛ اما به تدریج اختیار تصمیم‌گیری درباره منابع حیاتی‌اش محدود می‌شود.

ظاهر استقلال باقی می‌ماند، اما بخشی از اراده ملی به بیرون از مرزها منتقل می‌شود.

 درس بزرگ «نفت در برابر غذا»

تجربه عراق نشان داد که مشکل اصلی طرح «نفت در برابر غذا» صرفاً تأمین غذا نبود.

مشکل این بود که دیگران درباره ثروت یک ملت تصمیم می‌گرفتند:
▫️ چه چیزی بخرد؛▫️ از چه کسی بخرد؛▫️ و چگونه منابع خود را هزینه کند.
در واقع، مسئله اصلی سلب اختیار بود، نه تأمین کالا.

 پیام پنهان اما خطرناک
وقتی به یک ملت گفته شود:
«پول متعلق به شماست، اما نحوه مصرف آن باید با تأیید ما باشد»،
پیام اقتصادی نیست؛ یک پیام سیاسی، روانی و راهبردی است.

یعنی:
شما مالک دارایی خود هستید؛ اما اختیار کامل آن را ندارید.

 خطر عادی‌سازی وابستگی
ملت‌ها معمولاً یک‌شبه استقلال خود را از دست نمی‌دهند.
ابتدا محدودیت را می‌پذیرند؛سپس به آن عادت می‌کنند؛و در نهایت وابستگی به یک وضعیت طبیعی تبدیل می‌شود.

استعمار نوین بیش از آنکه با اشغال سرزمین‌ها پیش برود، از مسیر وابسته‌سازی اقتصادها حرکت می‌کند.

 یک هشدار برای تصمیم‌گیران

حتی اگر در مقاطعی برخی محدودیت‌ها اجتناب‌ناپذیر باشد، نباید اجازه داد این محدودیت‌ها به الگوی دائمی تعامل با جهان تبدیل شود.
هدف راهبردی کشور نباید «مدیریت وابستگی» باشد؛ بلکه باید «خروج از وابستگی» باشد.
استقلال فقط یک شعار سیاسی نیست؛ توانایی تصمیم‌گیری مستقل درباره منابع، معیشت و آینده کشور است.

 تاریخ نشان داده است که ملت‌ها از فشار اقتصادی عبور می‌کنند؛ اما عادی‌شدن قیمومت اقتصادی، زخمی عمیق‌تر و ماندگارتر از بسیاری از تحریم‌ها و حتی جنگ‌ها بر جای می‌گذارد.