نشست ۲۰۲۶ ناتو در آنکارا نشان داد که این ائتلاف همچنان بر حمایت از اوکراین، تقویت بازدارندگی در برابر روسیه و افزایش توان دفاعی اعضا تأکید دارد، اما همزمان با چالشهایی همچون اختلاف نظر درباره تقسیم مسئولیتها، نحوه حضور آمریکا در اروپا و مدیریت بحرانهای خارج از حوزه اروپا روبهرو است.
گروه بین الملل عصرقانون
مهدی نوری چورتی
نشست سران ناتو در سال ۲۰۲۶ در آنکارا در شرایطی برگزار شد که جنگ روسیه و اوکراین همچنان ادامه دارد و همزمان تشدید تنش میان ایران و آمریکا، محیط امنیتی بینالمللی را پیچیدهتر کرده است. این نشست تلاشی برای بازتعریف راهبردهای ناتو در برابر تهدیدهای همزمان اروپا و خاورمیانه محسوب میشود. ترکیه نیز به دلیل روابط خود با روسیه، اوکراین و اعضای ناتو، نقش مهمی در ایجاد اجماع میان اعضای ائتلاف ایفا کرد.
پیامدها و آثار بر جنگ روسیه با اوکراین
یکی از مهمترین دستاوردهای نشست، تأکید بر استمرار حمایت نظامی و مالی از اوکراین بود. اعضای ناتو با تداوم کمکهای نظامی، تقویت سامانههای پدافند هوایی و توسعه ظرفیتهای دفاعی اوکراین، نشان دادند که همچنان روسیه را مهمترین تهدید امنیت اروپا میدانند. همچنین تصمیم به افزایش تولید تجهیزات دفاعی و تقویت صنایع نظامی، بیانگر پذیرش واقعیت تداوم جنگ و ضرورت حفظ بازدارندگی در برابر روسیه بود.
حملات گستردهتر پهپادی و موشکی اوکراین به عمق خاک روسیه نشان میدهد که محدودیتهای پیشین غرب تا اندازهای کاهش یافته و واشنگتن نسبت به استفاده اوکراین از توانمندیهای دوربرد انعطاف بیشتری نشان داده است. این تحول را میتوان نشانه گذار از راهبرد صرفاً «دفاع از اوکراین» به راهبرد «افزایش هزینههای راهبردی برای روسیه» دانست. با این حال، آمریکا همچنان تلاش میکند از ورود مستقیم ناتو به جنگ یا ایجاد رویارویی هستهای با روسیه اجتناب کند. بنابراین، رویکرد آمریکا تهاجمیتر شده، اما همچنان در چارچوب بازدارندگی کنترلشده باقی مانده است.
روابط ایالات متحده و اروپا در ناتو: تقابل میان وحدت ظاهری و شکافهای استراتژیک
در حوزه روابط آمریکا و اروپا، نشست آنکارا بیانگر تغییر تدریجی الگوی همکاری در ناتو بود. ایالات متحده خواستار افزایش سهم کشورهای اروپایی در تأمین هزینههای دفاعی و پذیرش مسئولیت بیشتر در امنیت قاره شد. واشنگتن با تأکید بر اصل تقسیم عادلانه بار دفاعی، اعلام کرد که حضور نظامی آمریکا در اروپا دیگر یک تعهد بدون قیدوشرط نخواهد بود و اروپا باید توان دفاعی خود را تقویت کند.
همچنین، آمریکا انتظار دارد متحدان اروپایی علاوه بر تقویت بازدارندگی در برابر روسیه، نقش فعالتری در مدیریت بحرانهای خاورمیانه، حفاظت از مسیرهای انرژی، امنیت دریایی و مهار بیثباتیهای منطقهای ایفا کنند. از این منظر، تهاجمیتر شدن سیاست آمریکا در قبال روسیه و همزمان تأکید بر افزایش مسئولیت اروپا در خاورمیانه، دو سیاست مستقل نیستند، بلکه اجزای یک راهبرد کلان برای تقسیم بار امنیتی میان متحدان محسوب میشوند.
اوکراین و جنگ ایران؛ تأثیر بحران خاورمیانه بر راهبرد ناتو در قبال کییف
همزمانی جنگ روسیه و اوکراین با جنگ ایران و آمریکا نیز یکی از مهمترین موضوعات نشست بود. گسترش بحران خاورمیانه موجب شد بخشی از ظرفیت نظامی و سیاسی آمریکا به این منطقه منتقل شود و نگرانیهایی درباره کاهش حمایت واشنگتن از اوکراین به وجود آید. در واکنش به این وضعیت، کشورهای اروپایی پذیرفتند سهم بیشتری در تأمین تسلیحات، آموزش نیروهای اوکراینی و حمایت مالی از کییف بر عهده بگیرند تا از کاهش احتمالی نقش آمریکا جلوگیری شود. این تحول نشاندهنده تغییر تدریجی توازن مسئولیتها در داخل ناتو است. با این حال، نشست آنکارا نشان داد که اعضای ناتو درباره نحوه مواجهه با بحران ایران و آمریکا اجماع کاملی ندارند. در حالی که آمریکا بر مدیریت تهدیدهای جهانی تأکید دارد، بسیاری از کشورهای اروپایی ترجیح میدهند تمرکز اصلی ناتو بر امنیت قاره اروپا باقی بماند.
در مجموع، نشست ۲۰۲۶ ناتو در آنکارا نشان داد که این ائتلاف همچنان بر حمایت از اوکراین، تقویت بازدارندگی در برابر روسیه و افزایش توان دفاعی اعضا تأکید دارد، اما همزمان با چالشهایی همچون اختلاف نظر درباره تقسیم مسئولیتها، نحوه حضور آمریکا در اروپا و مدیریت بحرانهای خارج از حوزه اروپا روبهرو است. رفتار ناتو با مبانی رئالیسم تدافعی و نظریه موازنه تهدید همخوانی دارد؛ زیرا اعضای ائتلاف در واکنش به افزایش ادراک تهدید ناشی از روسیه و بیثباتیهای خاورمیانه، به دنبال تقویت قدرت نظامی، افزایش بازدارندگی و حفظ انسجام داخلی هستند. در مقابل، روسیه نیز تلاش میکند از همزمانی بحرانها و پراکندگی اولویتهای راهبردی غرب برای کاهش فشارهای سیاسی و نظامی بر خود بهرهبرداری کند.
https://asrghanoon.ir/?p=152575
نظرات