شهید مصطفی خمینی در منظومه فکری امام خمینی عمل می‌کرد

در قم، با موضوع «الگوی انقلابی‌گری تراز؛ سیری در سیره و اندیشه علامه شهید سیدمصطفی خمینی»، ابعاد مختلف شخصیت و نقش تاریخی فرزند امام خمینی را بررسی کرد.

وی با معرفی حاج آقا مصطفی خمینی به‌عنوان الگویی جامع برای انقلابی‌گری تراز، نبوغ علمی، پشتکار، جامعیت معرفتی، تهذیب نفس، زهد، غیرت دینی و عقلانیت انقلابی را از مهم‌ترین ویژگی‌های ایشان برشمرد.

وی با اشاره به آثار علمی حاج آقا مصطفی در حوزه‌های تفسیر، فقه، اصول، فلسفه، رجال و تاریخ، بر ضرورت احیای میراث علمی ایشان تأکید کرد و گفت: حدود یک‌سوم آثار این علامه شهید همچنان به‌صورت نسخه‌های خطی منتشرنشده باقی مانده است. شایسته است بزرگان حوزه علمیه قم برای انتشار این آثار و برگزاری برنامه‌ای جامع در پنجاهمین سالگرد شهادت ایشان اقدام کنند.

این تاریخ‌نگار انقلاب اسلامی، ارتباط نزدیک حاج آقا مصطفی با عارفان و بزرگان اهل معنا، از جمله آیت‌الله‌العظمی بهاءالدینی، آیت‌الله‌العظمی بهجت و آیت‌الله کشمیری را از نشانه‌های توجه ایشان به سلوک معنوی دانست و تأکید کرد: تقوا، تهذیب نفس و تقویت ارتباط معنوی، از الزامات انقلابی‌گری است؛ زیرا عرصه سیاست و مبارزه، میدان چالش‌ها و مخاطرات فراوان است.

وی زهد و ساده‌زیستی، ارادت عمیق به حضرت سیدالشهدا(ع)، اهتمام به روضه و زیارت و دوری از امتیازطلبی را از دیگر ابعاد شخصیتی حاج آقا مصطفی برشمرد و با اشاره به تعبیری از رهبر شهید مبنی بر اینکه «ذرّه‌ای از نشانه‌های آقازادگی در او نبود»، بر ضرورت توجه به سیره عملی ایشان تأکید کرد.

مقدمی شهیدانی همچنین غیرت دینی و دفاع شجاعانه از امام خمینی را از شاخصه‌های برجسته حاج آقا مصطفی دانست و گفت: ایشان در کنار ارتباط صمیمانه با طیف‌های مختلف حوزه، در دفاع از امام و صیانت از جایگاه ایشان قاطعانه عمل می‌کرد. این ویژگی در کنار وسعت مشرب، حکمت و عقلانیت انقلابی، تصویری جامع از شخصیت ایشان ارائه می‌دهد.

وی با اشاره به نقش حاج آقا مصطفی در مدیریت نهضت پس از دستگیری امام خمینی در خرداد ۱۳۴۲ اظهار کرد: در شرایطی که رژیم پهلوی به‌دنبال سرکوب مبارزان و ایجاد فضای خفقان بود، حاج آقا مصطفی در غیاب امام مسئولیت مهمی در پیشبرد امور و حفظ انسجام نیروهای مبارز بر عهده گرفت. این نقش‌آفرینی پس از تبعید امام به ترکیه و سپس استقرار ایشان در نجف نیز ادامه یافت.

مقدمی شهیدانی شهادت حاج آقا مصطفی در آبان ۱۳۵۶ را نقطه عطفی در شتاب‌گیری انقلاب اسلامی دانست و با اشاره به برگزاری گسترده مجالس بزرگداشت ایشان در شهرهای مختلف کشور گفت: این مراسم‌ها زمینه بازگشت نام و یاد امام خمینی به فضای عمومی جامعه را فراهم کرد و به گسترش جریان انقلابی انجامید.

وی با اشاره به برگزاری مجالس بزرگداشت در مسجد اعظم قم با حضور حدود ۱۰ هزار نفر و مسجد ارگ تهران با حضور حدود ۱۲ هزار نفر، افزود: پس از گسترش این مراسم‌ها، مقاله توهین‌آمیز روزنامه اطلاعات در ۱۷ دی ۱۳۵۶ با نام مستعار «رشیدی مطلق» منتشر شد. این اقدام با هدف تخریب شخصیت امام صورت گرفت، اما به قیام ۱۹ دی قم و شکل‌گیری چهلم‌های زنجیره‌ای انقلاب انجامید.

این تاریخ‌نگار انقلاب اسلامی با تأکید بر ضرورت بررسی مستند این تحولات گفت: برای فهم روند شتاب‌گیری انقلاب باید پیوند میان شهادت حاج آقا مصطفی، مجالس بزرگداشت، انتشار مقاله توهین‌آمیز روزنامه اطلاعات و قیام ۱۹ دی قم را در نظر گرفت.

مقدمی شهیدانی در بخش دیگری از سخنان خود، رابطه حاج آقا مصطفی با امام خمینی را الگویی برای شناخت رابطه آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای با پدر شهیدشان معرفی کرد و گفت: حاج آقا مصطفی صرفاً مشاور یا دستیار امام نبود، بلکه در افق فکری ایشان می‌اندیشید و بر اساس شناخت عمیق از مبانی و منظومه فکری امام عمل می‌کرد.

وی استقلال علمی و فکری را در تعارض با وفاداری و غیرت انقلابی ندانست و تصریح کرد: حرّیت علمی و استقلال فکری با وفاداری حداکثری به رهبری منافاتی ندارد؛ بلکه شناخت عمیق مبانی فکری و توانایی استنباط، از الزامات پذیرش مسئولیت‌های بزرگ و رهبری جامعه است.

مقدمی شهیدانی در ادامه با اشاره به شباهت‌های شخصیتی حاج آقا مصطفی خمینی و رهبر شهید انقلاب اسلامی، تصریح کرد: رهبر شهید، فرزند معنوی مکتب امام خمینی بود و در دوران فقدان حاج آقا مصطفی، جای خالی ایشان را برای امام پر کرد. هر جا امام به حضور و همراهی نیاز داشت، ایشان حاضر می‌شد و مسئولیت را بر عهده می‌گرفت.

وی صیانت از خط امام و جلوگیری از تحریف شخصیت و اندیشه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی را از خدمات برجسته رهبر شهید دانست و افزود: همان‌گونه که شهادت حاج آقا مصطفی موجب خیزشی گسترده در جامعه شد، شهادت رهبر شهید نیز زمینه‌ساز شکل‌گیری موجی عظیم از همبستگی و حضور مردم در داخل کشور و نقاط مختلف جهان شد.

مقدمی شهیدانی در بخش دیگری از سخنان خود، رابطه حاج آقا مصطفی با امام خمینی را الگویی برای فهم نسبت رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، با پدر شهیدشان معرفی کرد و گفت: برای شناخت این رابطه باید نسبت حاج آقا مصطفی با امام خمینی را به‌درستی فهمید؛ زیرا در این الگو، با شخصیتی مواجه هستیم که ضمن برخورداری از استقلال علمی و فکری، در بزنگاه‌های مهم، یار و همراه و محرم اسرار رهبر خود بوده است.

وی افزود: تعبیرهایی مانند مشاور، دستیار یا کارگزار، به‌تنهایی نمی‌تواند ابعاد چنین رابطه‌ای را توضیح دهد. حاج آقا مصطفی صرفاً مشاور امام یا سربازی عادی نبود؛ او در افق فکری امام می‌اندیشید و بر اساس شناخت عمیق از مبانی و منظومه فکری ایشان عمل می‌کرد.