روایت آسوشیتدپرس از پشت پرده میانجیگریها برای شکلگیری تفاهمنامه تهران-واشنگتن
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از دیپلماتها و مقامات رسمی جزئیاتی از پشت پرده میانجیگری کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش تنشها میان ایران و آمریکا در آتشبس و منتهی شدن مذاکرات به یادداشت تفاهم پایان جنگ میان طرفین ارائه داد.
مقامات رسمی پاکستان، مقامات منطقهای و منابع دیپلماتیک به صورت ناشناس در گفتوگویی با خبرگزاری آسوشیتدپرس جزئیاتی درباره تلاشهای کشورهای میانجی در هفتههای منتهی به امضای یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا ارائه کردند- اقداماتی که با اولویت دادن به دیپلماسی از تشدید غیرقابل کنترل تنشها میان ایران و آمریکا در بحبوحه حملات متقابل میان طرفین و لفاظیهای تهدیدآمیز دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا جلوگیری کرد. در گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس آمده است: در ۱۱ ژوئن همزمان با تشدید حملات آمریکا و ایران علیه یکدیگر میانجیهای قطری در تهران مانده بودند، آنها تمام شب را با گفتوگوهای فشرده تلاش کردند از یک جنگ تمامعیار جلوگیری کنند. ترامپ ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده و گفته بود آمریکا «بسیار سخت» به ایران حمله خواهد کرد و «کنترل کامل» صنعت نفت و گاز این کشور را در دست خواهد گرفت. بازیگران منطقهای به شدت سعی داشتند بار دیگر به دیپلماسی فرصت دیگری داده شود. یک دیپلمات میگوید شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر مستیقما با ترامپ گفتوگو کرده و از او خواست حملات بیشتر را متوقف کند، چراکه از نظر او توافق نزدیک بود. این تلاشها نتیجهبخش بود. ترامپ اعلام کرد که حملات برنامهریزیشده را متوقف کرده است. چند روز بعد در ۱۸ ژوئن(۲۸ خرداد) تفاهم نامه میان ایران و آمریکا امضا شد.
نقش پاکستان در میانجیگری مذاکرات ایران و آمریکا
آسوشیتدپرس در گزارش خود آورده است: پاکستان به عنوان میانجی اصلی مذاکرات ایران و آمریکا معمولا در سطوح عالی دیپلماسی و پیرامون مسائل حساس میانجیگری نکرده بود اما این کشور هممرز ایران است و با آمریکا نیز روابط خوبی دارد. به گفته یک مقام پاکستانی، تیم مذاکرهکننده از یک سامانه امن ارتباطی برای انتقال پیامها میان مقامات ایرانی و آمریکایی استفاده میکرد. به کارکنان نیز هشدار داده شده بود که افشای اطلاعات مجازات تا حبس ابد را دارد. فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان نیز نقشی محوری داشت و از خط تماس مستقیم با ترامپ برخوردار بود.
نقشآفرینی قطر در آتشبس شکننده
در ادامه این مطلب مطرح شد: قطر که سابقه میانجیگری در مذاکرات ایران و آمریکا داشت، گفته بود تا زمانی که (به عنوان کشور میزبان پایگاه هوایی آمریکا در پاسخ به حملات متجاوزانه واشنگتن به ایران) هدف حملات تلافیجویانه ایران قرار میگیرد، میانجیگری نخواهد کرد اما به گفته یک دیپلمات، در اواسط مه، با توقف حملات به این کشور، هر دوطرف برای کمک به شکستن بنبست در مذاکرات پایان جنگ به دوحه مراجعه کردند. رسانه آمریکایی مدعی شده است که مقامات قطری در نتیجه این درخواستها، در همکاری با پاکستان مخفیانه سفرهای خود به تهران را آغاز کردند. همچنین به گفته دو مقام منطقهای، مصر و ترکیه نقش عمدهای در متقاعد کردن کشورهای حاشیه خلیج فارس به خودداری از مشارکت در جنگ متجاوزانه آمریکایی-صهیونیستی علیه ایران داشتند. دو طرف همچنین درباره کمکهای مالی به ایران به مصالحه رسیدند. یکی از مقامهای منطقهای گفت ایران ابتدا خواستار دستکم ۵۰۰ میلیارد دلار غرامت شده بود، اما در نهایت با ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در چارچوب توافق نهایی موافقت کرد؛ هرچند هنوز مشخص نیست این منابع مالی از سوی چه کشور یا نهادی تأمین خواهد شد.