آیا رقیب اصلی اردوغان در ترکیه، شهردار آنکارا خواهد شد؟
تحلیلگران میگویند: اردوغان در دیدار بش تپه از شهردار آنکارا خواسته در انتخابات بعدی نامزد نشود.
این روزها در ترکیه، همزمان با بحث درباره بحران اقتصادی، دلار 50 لیرهای و گازوئیلِ 100 لیرهای، بسیاری از رسانهها درباره انتخابات حرف میزنند. چرا که آکیم گورلک وزیر دادگستری ترکیه دیروز رسماً از این موضوع خبر داده که رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه و رهبر حزب عدالت و توسعه، یک بار دیگر و برای آخرین بار نامزد انتخابات خواهد شد.
گورلک اعلام کرده که در اوایل سال 2028 میلادی، ترکیه انتخابات پیش از موعد را برگزار میکند و پارلمان، زمینه را برای نامزدی مجدد او فراهم میکند.
بر اساس قوانین جاری، اردوغان حق ندارد یک بار دیگر نامزد انتخابات ریاست جمهوری شود. اما او به توصیه دو مشاور حقوقی خود یعنی مهمت اوچوم و آکیم گورلک، از یک تاکتیک و کلک حقوقی استفاده میکند و بدون آن که دوره ریاست فعلی را به طور کامل به پایان برساند، تنها چند ماه مانده به پایان دوران مسئولیت، با کسب رای موافقت نمایندگان پارلمان، مجوزی تحت عنوانِ «تازه کردنِ انتخابات» را دریافت خواهد کرد.
در چنین شرایطی همه میپرسند، در انتخابات آتی، رقیب اصلی اردوغان کیست؟ آیا چنان رقیب قدرتمندی به میدان خواهد آمد که بتواند در همان دُور نخست، با رای بالا اردوغان را برای همیشه راهی خانه کند؟ یا اردوغان باز هم با یک اختلاف رای ناچیز و ناپلئونی، پیروز خواهد شد؟
نوبتِ یواش است؟
تحلیلگران سیاسی و اقتصادی ترکیه میگویند: کنار زدنِ رقیب قدرتمندی همچون اکرم امام اوغلو از مسیر رقابت انتخاباتی آتی، نزدیک به 70 میلیارد دلار خسارت بر دست اقتصاد ترکیه گذاشته است.
چرا که دولت اردوغان و حلقه مشاورین حقوقی در حزب عدالت و توسعه و نهاد ریاست جمهوری، برای حذف امامم اوغلو شهردار محبوب استانبول، تنها راه چاره را در این دید که در گام نخست، او را با اتهامات سنگین حمایت از تروریسم، جاسوسی و فساد مالی راهی زندان کند و در گام بعدی با ابطال مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد، به حیات سیاسی امام اوغلو پایان دهد.
پس از پایان بحث درباره امام اوغلو، رسانهها و افکار عمومی ترکیه مداوماً نام دو سیاستمدار را به عنوان رقبای بالقوه اردوغان تکرار کردهاند: اوزگور اوزل رهبر حزب نو و منصور یواش شهردار آنکارا. اما مدتی پیش، منصور یواش در کاخ بش تپه آنکارا به دیدار اردوغان رفت و رسانهها اعلام کردند که این دیدار، نشانهای اولیه از تسلیم شدن او در برابر رئیس جمهور بوده است.
چرا منصور یواش به کاخ بش تپه رفت؟
بسیاری از تحلیلگران سیاسی ترکیه معتقدند که حضور منصور یواش در کاخ ریاست جمهوری و دیدار او با اردوغان، یک رویداد سیاسی مهم بوده و در آن دیدار، به او پیشنهاد شده که در انتخابات آتی نامزد نشود. حتی برخی از روزنامه نگاران مدعی شدند که منصور یواش پس از دریافت چند وعده طلایی، همانجا فی المجلس به اردوغان وعده داده که نامزد نخواهد شد.
اما خود اوزگور اوزل رهبر حزب نو، این ادعا را رد کرده و میگوید: «مدتی قبل، منصوربیگ به من گفت: من برای شهر آنکارا پروژههای بزرگی دارم و بودجه قابل توجهی از خارج از کشور دریافت کردهام. اما ریئس جمهور مجوز انتقال آن بودجهها را امضا نمیکند. تا شخصاً به دیدارش نروم، هیچ سندی را امضا نخواهد کرد. آیا ضرری دارد که من به ملاقاتش بروم؟ پاسخ من به جناب منصور بیگ این بود: وظیفه شما خدمت است.
اکرم بیگ هم قبلاً به عنوان شهردار استانبول به دیدار اردوغان رفته و این یک روند عادی است. در هر حال، ما در آن انتخابات پیروز خواهیم شد».
اوزگور اوزل در ادامه به این اشاره کرده که انشعاب، یک رویداد تراژیک نیست و به عنوان رهبری که توانسته حزب جمهوری خلق را پس از یک رکود 50 ساله به جایگاه نخست احزاب ترکیه برساند، حالا در حزب نو با قدرت به کار خودش ادامه میدهد.
خبرنگاران ترکیه پس از توضیحات اوزل از او پرسیدند: با این حساب، منصور یواش هنوز یک نامزد بالقوه حزب شما برای انتخابات ریاست جمهوری است؟
پاسخ اوزل به این شکل است: «بله. بگذارید اینطور بگویم. ما در حزب جمهوری خلق (CHP) برای تعیین نامزد نهایی انتخابات ریاست جمهوری، از هموطنانمان کسب تکلیف کردیم و آنها جناب اکرم امام اوغلو را با 15.5 میلیون رأی انتخاب کردند. در آن دوره، خود جناب منصور یواش هم از نامزدی امام اوغلو حمایت کرد. اما همچنان که دیدید، حزب حاکم و دولت اردوغان، برای کنار زدن امام اوغلو، هر کاری که توانستند، انجام دادند.
همه فهمیدند که این دولت از نامزدی اکرم امام اوغلو خیلی میترسد و به همین دلیل او را هدف قرار دادند. در نتیجه نامزدی منصور یواش گزینه بسیار مهمی است. با این حال، اجازه دهید نکته حساسی را اینجا بگویم. تا جایی که امیدی باشد از نامزدی امام اوغلو حمایت خواهیم کرد و پس از او، نامزد ما منصور یواش است».
از پشت درهای بسته
پس از اختلاف و انشعاب بزرگ در حزب جمهوری خلق و تشکیل حزب نو به رهبری اوزگور اوزل، منصور یواش همچنان در حزب قدیمی ماند.
برخی تحلیلگران میگویند: تداوم عضویت او در حزب قلیچدار اوغلو و دیدار با منصور یواش به معنی دوری از اوزگور اوزل است.
عبدالقادر سلوی از تحلیلگران ارشد روزنامه حریت که ارتباط نزدیکی با شخص رئیس جمهوری دارد، به این اشاره کرده که دیدار یواش با اردوغان، نشانهای از یک تصمیم بزرگ است. تصمیمی که نشان میدهد منصور یواش از سیاست حزبی ناامید شده و میخواهد به عنوان یک شهردار مستقل به فعالیت خود ادامه دهد.
سلوی بر این باور است که اردوغان با این اقدام زیرکانه و کشاندن یواش به کاخ ریاست جمهوری، به جایگاه و اعتبار او در صف مخالفان لطمه زد و حالا شهردار آنکارا در موقعیتی است که اگر هم بخواهد نامزد مخالفین شود، با اقبال چندانی روبرو نخواهد شد.
به باور تحلیلگر ارشد روزنامه حریت، حالا منصور یواش در یک موقعیت سیاسی دشوار قرار گرفته و نهایتاً تا پایان سال 2026 میلادی، باید تکلیف خود را روشن کند و به شکل روشن به افکار عمومی ترکیه اطلاع دهد که آیا در حزب جمهوری خلق خواهد ماند، شهردار مستقل خواهد بود یا احیاناً به حزب نو خواهد پیوست.
سلوی حتی به این نیز اشاره کرده که پیوستن احتمالی منصور یواش به حزب عدالت و توسعه نیز به عنوان یک سناریو، شایان بررسی است و نمیتوان آن را رد کرد. اما در مورد احتمال شرکت یا عدم شرکت او در رقابتهای انتخاباتی آتی ریاست جمهوری، هنوز هم نمیتوان حکم قاطعانه صادر کرد.
خود یواش چه میگوید؟
یکی از ویژگیهای سیاسی و شخصی منصور یواش، دوری او از هیجانات مرسوم در صحنه سیاسی ترکیه است.
یواش به ندرت مصاحبه و سخنرانی میکند، اهل حاضر جوابی و واکنش سریع نیست و همواره این جمله را تکرار میکند: «من شهردار پایتخت ترکیه هستم و این یک مسئولیت مهم و حساس است. بگذارید کارم را بکنم».
در هر صورت، منصور یواش به عنوان حقوقدان و وکیل مدافع، سیاستمدار و شهردار پایتخت، اعتبار و جایگاه بالایی در جامعه ترکیه به دست آورده و در اغلب نظرسنجیهای میدانی، میزان محبوبیت و آرای او یا هم تراز اردوغان و یا چند امتیاز بیشتر از اوست.
منصور یواش، علاوه بر رای کمالیستها، سکولارها و طرفداران گفتمان جمهوری لاییک، رای بخشی از ملی گرایان و محافظه کاران را نیز به دست میآورد.
با این حال، به عنوان یک سیاستمدار باتجربه، بر این مساله واقف است که تحمیل شکست بر سیاستمداری مانند اردوغان آسان نیست و از این گذشته، او برای دستیابی به چنین پیروزی بزرگی، باید علاوه بر حمایت اوزگور اوزل و حزب نو، پشتیبانی بخشهای دیگری از مخالفین اردوغان را به دست بیاورد.