آیت‌الله مصطفی محامی در آیین آغاز سال تحصیلی حوزه‌های علمیه استان سیستان و بلوچستان، ضمن تبریک میلاد باسعادت حضرت امام حسن عسکری(ع) و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، با اشاره به جایگاه شهدا و ضرورت پاسداری از میراث آنان افزود: باید بتوانیم میراث گران‌بهای شهدا، امام شهدا، امام راحل و انقلاب و نظام اسلامی را به‌درستی پاسداری و از آن حفاظت کنیم و در این مسیر با توفیق الهی ادامه‌دهنده راه نورانی شهدا باشیم. امام جمعه زاهدان با اشاره به آغاز سال تحصیلی حوزه‌های علمیه در شرایطی که «امام شهید» در میان مردم حضور جسمانی ندارد، بیان کرد: نخستین سالی است که مراسم آغاز سال تحصیلی را با فقدان امام شهید برگزار می‌کنیم؛ گرچه روح بلند، راه نورانی، فرمایشات، ارشادات و خط روشنی که ایشان مشخص کرده‌اند همچنان در پیش روی ما قرار دارد. وی ادامه داد: هر کدام از ما در هر جایگاهی که هستیم باید احساس مسئولیت کنیم و با تلاش مضاعف در جبران خلأ وجودی آن امام شهید بکوشیم؛ طلبه در حد طلبگی، استاد در جایگاه استادی و همکاران نیز در حد مسئولیت و جایگاه خود باید نسبت به سال‌های گذشته تلاش بیشتری داشته باشند. آیت‌الله محامی خاطرنشان کرد: خداوند متعال نیز بهترین جبران را در حق امت انجام داد و پس از رحلت امام شهید، مجلس خبرگان رهبری فرزند و دست‌پرورده مکتب ایشان را به عنوان رهبر انتخاب کرد و امروز نیز در شرایط سخت جنگ و درگیری‌ها، شاهدیم که رهبر معظم انقلاب با حکمت، قاطعیت و استحکام، همان جایگاه و راه پدر را دنبال می‌کنند. وی در ادامه سخنان خود با تشریح اهمیت «الگو» در تعلیم و تربیت گفت: انسان ممکن است به صورت نظری مطالبی را بخواند و بداند، اما تأثیرگذاری زمانی بسیار بیشتر می‌شود که تحقق‌یافته آن مطالب و تجسم عینی آن ایده‌ها و دانسته‌ها را در برابر چشم خود مشاهده کند. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان افزود: این موضوع یک قانون در نظام خلقت است و خداوند متعال نیز برای تربیت، رشد و تعالی بشر، تنها به نزول کتاب‌های آسمانی اکتفا نکرده است؛ قرآن کریم کتاب انسان‌سازی است و در کنار آن، پیامبر اکرم(ص) به عنوان الگوی عملی برای جامعه بشری معرفی شده است. وی با اشاره به آیه «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» اظهار کرد: برای تربیت انسان، تنها کتاب کافی نیست و به الگو نیز نیاز داریم؛ پیامبر اکرم(ص) تجسم یافته همان معارف قرآن است و هنگامی که از همسر پیامبر(ص) درباره اخلاق ایشان سؤال شد، پاسخ داد که «کان خُلُقُهُ القرآن»؛ یعنی اخلاق پیامبر، قرآن بود. آیت‌الله محامی با بیان اینکه حوزه‌های علمیه نیز در مسیر تعلیم و تربیت باید به این اصل توجه داشته باشند، گفت: برای تعلیم و تربیت، هم به علم، نظر، ایده و کتاب نیاز داریم و هم به الگوهایی که خودشان عامل به آن علم و معارف باشند. وقتی انسان یک عالم عامل را در برابر چشم خود می‌بیند، آن علم برای او عینی‌تر، ملموس‌تر و پذیرفتنی‌تر می‌شود. وی با اشاره به نقش علما در انتقال معارف اهل‌بیت(ع) بیان کرد: ما امروز وارث گنجینه ارزشمندی از معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) هستیم که حاصل مجاهدت‌های فراوان علما و فقها در طول تاریخ است؛ عالمانی که برای حفظ و انتقال این معارف، سختی‌های فراوانی تحمل کردند و گاه زندانی، شکنجه و حتی به شهادت رسیدند. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان با تأکید بر ضرورت توجه به پشتوانه تاریخی میراث علمی حوزه‌ها افزود: امروز کتابی را به آسانی در دست می‌گیریم و مطالعه می‌کنیم، اما باید به پیشینه آن توجه کنیم و بدانیم که این معارف با چه زحمات و رنج‌هایی به دست ما رسیده است. وی با اشاره به آیه «فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَىٰ طَعَامِهِ» گفت: در روایات اهل‌بیت(ع) تأکید شده که منظور از طعام تنها غذای جسم نیست، بلکه انسان باید به طعام روح خود نیز توجه کند و ببیند علمی که دریافت می‌کند از چه مسیری به او رسیده و چه کسانی برای حفظ و انتقال آن تلاش کرده‌اند. وی همچنین با اشاره به جایگاه علمی علمای گذشته اظهار کرد: باید به قوت علمی و تلاش آن بزرگواران نیز توجه کنیم؛ نقل شده است که برخی از علما توانایی نگارش یک دوره فقه استدلالی از حفظ را داشته‌اند و این سطح از دانش و مجاهدت علمی، نشان‌دهنده عمق تلاش آنان است. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان بر ضرورت مطالعه سیره علما و بهره‌گیری از محضر عالمان تأکید کرد و گفت: همان‌گونه که علما انتقال‌دهنده معارف و احادیث هستند، زندگی خود آنان نیز می‌تواند الگویی در برابر دیدگان ما باشد البته علما معصوم نیستند و ممکن است خطاهایی نیز داشته باشند، اما باید از نقاط کمال و ویژگی‌های ارزشمند آنان بهره بگیریم. وی افزود: باید شرح حال علمای گذشته را مطالعه کنیم و از محضر علمای زنده نیز بهره ببریم و حوزه‌های علمیه را به سمت تربیت طلابی پیش ببریم که در کنار برخورداری از دانش و معرفت، خودشان نیز الگوی عملی و عامل به معارف دینی باشند. آیت‌الله محامی در ادامه اظهار کرد: امام شهید ما مصداق بارز و نمونه عینی هر دو جنبه علم و عمل بود؛ هم در عرصه علمی، ایده‌پردازی، نکته‌پردازی، انتقال مطلب و علم، هدایتگری، سخن گفتن و تبیین، در سطح بالایی قرار داشت و هم در مقام عمل، الگویی بود که در برابر دیدگان ما قرار داشت. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان با اشاره به بیانیه «حوزه پیشرو و سرآمد» بیان کرد: سال گذشته نیز درباره این بیانیه مطالبی عرض کردم و در جلسه مدیران و همین مراسم افتتاح سال تحصیلی تأکید کردم که نباید آن را فراموش کنیم؛ چراکه این بیانیه در واقع منشور حوزه است. وی ادامه داد: بنا بر نقل معاون ارتباطات حوزه دفتر رهبر معظم انقلاب، در زمان تدوین این بیانیه افراد مختلف پیشنهادهای متعددی ارائه کرده بودند و صدها صفحه مطلب و پیشنهاد جمع‌آوری شده بود و ایشان نقل می‌کردند که همه این مطالب را مطالعه کرده و خدمت امام شهید ارائه داده‌اند، اما آنچه ایشان با استعداد، نگاه نافذ، بصیرت، خوش‌سلیقگی، قلم و بیان خود تدوین و صادر کردند، اصلاً قابل مقایسه با آن مجموعه مطالب نبود. آیت‌الله محامی تصریح کرد: امام شهید برای تدوین این بیانیه مدت‌ها وقت گذاشت و آن را ارائه کرد؛ بنابراین این بیانیه نقشه راه حوزه‌های علمیه ماست و باید قدر آن را بدانیم. وی با اشاره به پیشنهاد مطرح‌شده درباره مطالعه مستمر این بیانیه گفت: پیشنهاد خوبی مطرح شد که هر روز بخشی از این بیانیه مطالعه شود و مهم این است که «حوزه پیشرو و سرآمد» مورد توجه ما باشد و آن را نصب‌العین خود قرار دهیم. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان با اشاره به روایتی از مرحوم کلینی در «روضه کافی» درباره نامه امام صادق(ع) به شیعیان اظهار کرد: در این روایت آمده است که شیعیان نامه امام صادق(ع) را در محل نماز و مساجد قرار می‌دادند و مرتب به آن مراجعه می‌کردند؛ یعنی در یک مرکز عمومی مانند مصلی، نمازخانه یا مسجد، نامه امام را در معرض دید قرار می‌دادند تا هر بار چشمشان به آن بیفتد، یادشان بیاید و به آن عمل کنند. وی افزود: ما نیز نسبت به منشور «حوزه پیشرو و سرآمد» به چنین توجهی نیاز داریم؛ باید این منشور در فضای حوزه حضور داشته باشد، به آن مراجعه کنیم و آن را در عمل مورد توجه قرار دهیم. آیت‌الله محامی در ادامه با اشاره به کارکردهایی که در بیانیه «حوزه پیشرو و سرآمد» برای حوزه‌های علمیه مشخص شده است، گفت: اگر طلبه ما به این کارکردها توجه داشته باشد، هیچ‌گاه نگران اشتغال خود نخواهد بود. وی افزود: اگر انسان کارآمد باشد، همه جا به او نیاز دارند؛ از خود حوزه گرفته تا بسیاری از عرصه‌های دیگر و امروز نیز به نیروی کارآمد و طلبه درس‌خوانده و فعال نیاز داریم و واقعاً افراد توانمند و فعال کم هستند. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان ادامه داد: البته مسئله مهم‌تر از اشتغال این است که طلبه با توجه به این کارکردها، هویت خود را پیدا می‌کند، انگیزه به دست می‌آورد و مسیر خود را انتخاب می‌کند؛ در چنین شرایطی، اشتغال و معیشت مادی دیگر مسئله اصلی و دغدغه اول او نخواهد بود. وی خاطرنشان کرد: معنای این حرف آن نیست که انسان به غذا و معیشت نیاز ندارد؛ بلکه افق بلندی پیش روی خود می‌بیند. طلبه می‌خواهد کارگزار خدا باشد، جای پای پیامبران بگذارد، رسالت انبیا را بر دوش بگیرد و مکتب اهل‌بیت(ع) را ادامه دهد. آیت‌الله محامی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: پیامبر(ص) گاهی از شدت گرسنگی سنگ به شکم خود می‌بست و امیرالمؤمنین(ع) نیز می‌فرماید اگر می‌خواهید ببینید یک انسان نزد خداوند چه ارزشی دارد، به پیامبر او نگاه کنید که محبوب‌ترین انسان نزد خداوند بود؛ پیامبر(ص) مال و منال و طلا و نقره نداشت، اما این به معنای بی‌ارزش بودن مادیات نزد خداوند نیست، بلکه نشان می‌دهد کمالات انسان با طلا و نقره قابل مقایسه نیست. وی افزود: قرآن کریم نیز برای نشان دادن بی‌ارزشی متاع دنیا می‌فرماید اگر قرار نبود جامعه به هم بریزد، می‌توانستیم خانه‌های کفار و سقف‌های آنان را از طلا و نقره قرار دهیم؛ بنابراین این امور نزد خداوند ارزش ذاتی ندارد. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان تأکید کرد: وقتی طلبه این هویت و این دغدغه را پیدا کند، دیگر نگاه اصلی او کسب درآمد نیست. البته اگر دغدغه معیشت هم داشته باشد، باید درست درس بخواند و انسان کارآمدی باشد تا کار برای او وجود داشته باشد؛ اما اگر کسی از ابتدا با نیت کاسبی وارد حوزه شود، مسیر را اشتباه آمده است. وی ادامه داد: طلبگی مسیر معامله با خداست. نقل شده است که از یکی از بزرگان پرسیدند چه زمانی به مقصد می‌رسیم؟ پاسخ داده بود مقصدت چیست؟ اگر مقصدت دنیا باشد، با طلبگی هیچ‌گاه به مقصد نمی‌رسی، اما اگر مقصدت خدا باشد، از همان روز اولی که آمدی و با خدا معامله کردی، به مقصد رسیده‌ای. آیت‌الله محامی با اشاره به محورهای مطرح‌شده در بیانیه «حوزه پیشرو و سرآمد» گفت: در این بیانیه برای حوزه کارکردهای مختلفی بیان شده است؛ حوزه مرکز علمی با رشته‌های علمی مشخص، مرکز تربیت نیروی مهذب و کارآمد، در صف مقدم مسائل اجتماعی و مقابله با استکبار و دنیای ظلم و همچنین در مسیر شکل‌دهی نظامات اجتماعی و اسلامی و در نهایت تمدن‌سازی و تمدن نوین اسلامی است. وی افزود: این جایگاه حوزه است و امام شهید این موارد را به خوبی بیان کرد. بنابراین باید در درس خواندن، تربیت نیروی مهذب و کارآمد، تبلیغ، حضور در مسائل اجتماعی و سایر عرصه‌هایی که حوزه برای آن‌ها وظیفه دارد، تلاش کنیم. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان با اشاره به اهمیت کارآمدی طلاب بیان کرد: امام شهید در کنار بحث علمی، بر تربیت نیروی مهذب و کارآمد تأکید داشت؛ یعنی طلبه‌ای که برای جامعه مفید باشد. آیت‌الله محامی با اشاره به نقش حوزه در عرصه تبلیغ و مسائل اجتماعی گفت: نیروی مهذب و کارآمد باید در فضای تبلیغ، مسائل اجتماعی و عرصه‌های مختلف جامعه حضور داشته باشد و حوزه باید در خط مقدم مبارزه با استکبار و دشمنان اسلام قرار بگیرد. وی افزود: ما نمونه این حضور را در اجتماعات و حضورهای مردمی در میدان می‌بینیم این اجتماعات نشانه حضور، پایمردی و وفاداری به انقلاب، وفاداری به رهبر معظم انقلاب و آرمان‌های امام شهید و انقلاب اسلامی است. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان ادامه داد: دشمن از این حضورها متأثر است و بارها فراخوان داده و تلاش کرده مردم را به صحنه آشوب بکشاند، اما در بسیاری از موارد چنین اتفاقی نیفتاده است و رهبر معظم انقلاب نیز بر ادامه اجتماعات و حضور مردم تاکید داشته‌اند و ما نیز باید تا زمانی که ضرورت آن وجود دارد، به این رهنمود عمل کنیم. وی سپس به جایگاه امام شهید در عرصه جهاد تبیین اشاره کرد و گفت: امام شهید در مقام بیان، ارشاد، هدایت و تبیین، علمدار جهاد تبیین بود و یک عالم جامع به شمار می‌رفت. آیت‌الله محامی با بیان اینکه بسیاری از بزرگان در زمان حیاتشان به دلیل «حجاب معاصرت» به‌طور کامل شناخته نمی‌شوند، اظهار کرد: معمولاً تا زمانی که بزرگان در میان ما هستند، آن‌گونه که باید به ابعاد شخصیت آنان توجه نمی‌کنیم و پس از رحلتشان تازه متوجه می‌شویم چه شخصیت بزرگی را از دست داده‌ایم. وی با اشاره به نمونه‌هایی از عالمان بزرگ گفت: مرحوم علامه طباطبایی، صاحب تفسیر گرانقدر المیزان، و دیگر بزرگان علمی حوزه از جمله افرادی هستند که شاید ابعاد شخصیتشان در زمان حیاتشان آن‌گونه که باید شناخته نشد. آیت‌الله محامی خاطرنشان کرد: بزرگان گرفتار حجاب معاصرت هستند و امام شهید ما نیز در صدر این بزرگان قرار دارد هنوز ابعاد وجودی ایشان به صورت کامل مورد بررسی و پژوهش قرار نگرفته و باید تحقیقات و گفت‌وگوهای بیشتری درباره شخصیت ایشان انجام شود. وی تصریح کرد: البته همین مقدار اندکی که از ابعاد شخصیت ایشان می‌شناسیم، نشان می‌دهد که خود او مصداق عینی آنچه درباره «حوزه پیشرو و سرآمد» مطرح کرده بود، به شمار می‌رفت؛ یعنی اگر گفت حوزه باید پیشرو و سرآمد باشد، خودش یک عمر در همین مسیر تلاش و فعالیت کرد. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان با اشاره به دوران طلبگی امام شهید گفت: ایشان در دوران طلبگی به درس و نصاب درسی اکتفا نکرد و مطالعات گسترده‌ای داشت و کتاب‌های مختلفی می‌خواند. وی با انتقاد از رواج فرهنگ خلاصه‌خوانی و جزوه‌محوری در میان برخی طلاب اظهار کرد: متأسفانه مشکلی که ابتدا در دانشگاه شکل گرفت و بعدها حوزه نیز گرفتار آن شد، این است که برخی کتاب‌ها را نمی‌خوانند و به خلاصه کتاب اکتفا می‌کنند و بعد خلاصه آن را نیز به جزوه تبدیل می‌کنند و انتظار دارند از این طریق طلبه باسواد تربیت شود. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان ادامه داد: وقتی طلبه خودش مطلب را می‌نویسد، اگر مطلبی برایش روشن نباشد، اشکال پیدا می‌کند و مجبور می‌شود از استاد سؤال کند؛ همین فرایند موجب رشد علمی او می‌شود اما وقتی جزوه آماده را در اختیار او می‌گذاریم، این فرایند علمی و ورزیدگی اتفاق نمی‌افتد. وی همچنین با اشاره به اهتمام امام شهید به مطالعه گفت: ایشان از فرصت‌های خود برای مطالعه استفاده می‌کرد و حتی در شرایطی که امکان خرید کتاب نداشت، از کتاب‌های اجاره‌ای استفاده می‌کرد. نقل شده است که زمانی اجاره یک کتاب برای یک شب مبلغ اندکی بود و ایشان کتاب می‌گرفت و مطالعه می‌کرد. آیت‌الله محامی خاطرنشان کرد: امام شهید در عین حال که از استعداد و حافظه خدادادی برخوردار بود، از فرصت‌ها نیز به خوبی استفاده می‌کرد و درس خود را جدی می‌گرفت. وی با اشاره به سابقه تبلیغی امام شهید گفت: ایشان از همان نوجوانی و جوانی وارد عرصه تبلیغ شد و خاطراتی از آن دوران وجود دارد که به مناطق مختلف اعزام می‌شد و برای مردم منبر می‌رفت. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان افزود: پس از آشنایی با امام راحل(ره) و قرار گرفتن در فضای انقلاب، مسیر فعالیت اجتماعی و مبارزه با طاغوت و استکبار را نیز دنبال کرد و زندان و تبعید را تحمل کرد. وی تأکید کرد: «نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود»؛ کسی که امروز به جایگاه بزرگی می‌رسد، حاصل سال‌ها تلاش، مجاهدت و تحمل سختی است. آیت‌الله محامی با اشاره به مسیر زندگی امام خمینی(ره) گفت: از یک خانواده ساده و از روستای خمین، یک انسان می‌تواند با تحصیل و مجاهدت رشد کند؛ امام راحل از دوران کودکی و یتیمی، تحت سرپرستی عمه و برادر بزرگ‌تر رشد کرد، سپس وارد مسیر طلبگی شد، در محضر آیت‌الله حائری در اراک و بعد در قم تحصیل کرد و به استاد برجسته حوزه تبدیل شد و در نهایت به امام خمینی و رهبر انقلاب اسلامی رسید. وی افزود: امام شهید نیز از یک خانواده مذهبی و در شرایطی ساده رشد کرد و به جایگاهی رسید که سال‌ها سکاندار جامعه اسلامی بود؛ این مسیر نشان می‌دهد که رشد و تعالی با کار، تلاش، مجاهدت و اخلاص به دست می‌آید. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان با اشاره به مدیریت امام شهید در دوره پس از جنگ 12 روزه اظهار کرد: یکی از دوستان دفتر مقام معظم رهبری نقل می‌کرد که امام شهید پس از جنگ 12 روزه، بسیاری از کارهای خود را کنار گذاشت و به مسائل نظامی و دفاعی کشور پرداخت. وی افزود: ایشان با فرماندهان نظامی، هوایی، زمینی، ارتش و سپاه ارتباط مستقیم داشت و مسائل دفاعی کشور را با جدیت دنبال می‌کرد؛ زیرا در جریان جنگ مشخص شده بود برخی از مشکلاتی که در گزارش‌ها به شکل مطلوب و «گل و بلبل» ارائه می‌شد، در میدان عمل وجود دارد. آیت‌الله محامی ادامه داد: امام شهید پس از جنگ 12 روزه، تمام وقت خود را برای تقویت توان دفاعی و نظامی کشور گذاشت و نتیجه این تلاش و مدیریت در ادامه مقاومت کشور در برابر فشارها و تهدیدهای دشمنان قابل مشاهده است. وی در بخش پایانی سخنان خود بر اهمیت خلوص نیت تأکید کرد و گفت: تلاش و مجاهدت باید همراه با اخلاص باشد. انسان باید به گونه‌ای زندگی کند که هدف اصلی او خداوند باشد و در هر موقعیتی که قرار گرفت، خود را در محضر خدا ببیند. آیت‌الله محامی با اشاره به دقت امام شهید و خانواده رهبر معظم انقلاب در رعایت حقوق عمومی و بیت‌المال گفت: نمونه‌هایی از این حساسیت وجود دارد؛ از جمله اینکه در یک سفر شخصی، امام شهید حاضر نشد از هواپیمای اختصاصی ریاست‌جمهوری استفاده کند و تأکید کرد برای او بلیت تهیه شود. وی ادامه داد: همچنین در نقل دیگری از آیت‌الله جوادی آملی آمده است که در مواردی نسبت به استفاده از امکانات و حتی محصولات موجود در محل کار و دفتر، حساسیت وجود داشت و برای استفاده شخصی، هزینه آن پرداخت می‌شد تا حقوق بیت‌المال رعایت شود. نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان افزود: این دقت‌ها نشان می‌دهد که مسئله فقط حرف زدن نیست؛ کسی که از اخلاص و رعایت حقوق مردم سخن می‌گوید، باید در عمل نیز همین‌گونه رفتار کند. وی با اشاره به نقل آیت‌الله بهجت درباره صدق و اخلاص امام شهید گفت: از آیت‌الله بهجت نقل شده است که ایشان در زندگی دو نفر را دید که در ادعای خود صادق بودند؛ یکی فردی بیمار که با وجود بیماری‌های مختلف می‌گفت «راضی‌ام به رضای خدا» و دیگری رهبر معظم انقلاب که در دوران زندان فرموده بود «من خدا را در سلول زندان می‌دیدم» آیت‌الله بهجت تأکید کرده بود که این افراد در این سخن صادق بودند. وی افزود: امیدواریم سال تحصیلی جدید حوزه‌های علمیه، سالی پربرکت و همراه با عنایت ویژه حضرت ولی‌عصر(عج) باشد و خداوند به همه ما توفیق سربازی خالصانه حضرت را عنایت کند و این سربازی مورد قبول آن حضرت قرار گیرد و دل مبارک ایشان از ما شاد و راضی باشد.