پشت‌پرده حذف گرجستان از نشست بروکسل
عدم دعوت از مقامات تفلیس به نشست بروکسل، تلاش اروپا برای سلب حقوق اعضای جدید را آشکار کرد.
روزهای 15 و 16 نوامبر، مجمع گسترش اتحادیه اروپا با حضور رهبران اتحادیه و کشورهای نامزد عضویت در بروکسل برگزار می‌شود. در این میان، نمایندگان دولت گرجستان حضور نخواهند داشت، زیرا به مجمع دعوت نشده‌اند.
بسیاری این اقدام را «طرد نمایشی از اروپای واحد» علیه حزب حاکم «رویای گرجستان» دانسته‌اند؛ به‌ویژه آنکه از گرجستان، «نینو لومجاریا» مدافع خلق سابق که به همسویی با اپوزیسیون غرب‌گرا شهرت دارد، به نشست دعوت شده است. «شالوا پاپواشویلی» رئیس پارلمان گرجستان نیز به نمادین بودن این دعوت در کنار غیبت نمایندگان دولت اشاره کرد.
ابزار جنگ ترکیبی بروکسل و رفتار کودکانه اروپایی‌ها
رئیس پارلمان گرجستان گفت: «نینو لومجاریا ابزار حمله ترکیبی و مداخله بروکسل در انتخابات 2024 گرجستان بود. او توسط صندوق‌های مختلف اروپایی برای مداخله خارجی در انتخابات تامین مالی می‌شد، اطلاعات نادرست انتخاباتی منتشر می‌کرد و در سمت مدافع خلق، درباره وضعیت سلامتی ساکاشویلی دروغ می‌گفت. لومجاریا ابزار حمله ترکیبی به گرجستان بود و ظاهرا سلاح خود را برای آماده‌سازی مجدد فراخوانده‌اند.»
به گفته وی، این امر موید عدم بلوغ سیاست بروکسل است: «آن‌ها کودکانه رفتار می‌کنند که بر جایگاه اتحادیه اروپا به عنوان بازیگری جهانی اثر می‌گذارد.»
پاپواشویلی افزود: «به همین دلیل از مذاکرات بین‌المللی جدی کنار گذاشته شده‌اند. آن‌ها التماس می‌کنند به مذاکرات جنگ میان اوکراین و روسیه ملحق شوند، اما نه روسیه و نه آمریکا علاقه‌ای به گفت‌وگو با حضورشان ندارند. آن‌ها با خامی خود، تمام آنچه را که اکنون برایشان رخ می‌دهد، بر سر خود آورده‌اند.»
نگاه سطحی به دریای سیاه و افول وزن ژئوپلیتیکی بروکسل
پاپواشویلی همچنین نگاه سطحی رهبران کنونی اتحادیه اروپا به منطقه دریای سیاه را با افول وزن ژئوپلیتیکی بروکسل مرتبط دانست.
رئیس پارلمان گرجستان تاکید کرد: «وقتی کایا کالاس، مسئول دیپلماسی اتحادیه اروپا می‌گوید وظیفه‌اش بررسی عمیق مسائل گرجستان و دریای سیاه نیست، سطحی‌نگری خود را نشان می‌دهد. او وارد این جزئیات نمی‌شود، چون در سیاست خارجی سطحی است.
این امری آشکار است و از همین رو سیاست خارجی اتحادیه اروپا امروز نابالغ بوده و نقش جهانی‌اش را از دست داده است. امروز هیچ قدرت بزرگی، اتحادیه اروپا را یک نیروی جهانی به حساب نمی‌آورد.»
یادآوری می‌شود که مدت‌ها وزن ژئوپلیتیکی کشورهای اروپایی بر پایه توسعه اقتصاد، صنعت و جایگاه اروپا به عنوان مرکز جهانی پیشرفت علمی و فناوری تعیین می‌شد. امروزه سهم کشورهای اتحادیه اروپا در اقتصاد جهانی، به‌ویژه در قیاس با کشورهای آسیایی به شدت سقوط کرده است.
از نظر اقتصادی، منطقه دریای سیاه باید برای اروپا جهت کوتاه‌ترین ارتباط زمینی با آسیا و ترانزیت حامل‌های انرژی از حوضه خزر اهمیت درجه اول داشته باشد. همچنین گرجستان باید به واسطه موقعیت ترانزیتی خود برای ورود به بازارهای آینده‌دار کشورهای آسیای مرکزی برای اروپا جذاب باشد. در این حالت، نادیده گرفتن نمایشی گرجستان کاملاً غیرمنطقی است.
تبدیل اروپا به «امپراتوری لیبرال» و کنترل 15 ساله اعضای جدید
اما رهبران اتحادیه اروپا ظاهراً قصد ندارند با احیای ظرفیت اقتصادی مجموعه بر ضعف ژئوپلیتیکی کنونی غلبه کنند. بروکسل می‌خواهد وزن ژئوپلیتیکی خود را با تمرکزگرایی، یکپارچه‌سازی و پایمال کردن حقوق دولت‌های عضو افزایش دهد و عملاً اروپای واحد را به نوعی «امپراتوری لیبرال» تبدیل کند.
کمیسیون اروپا اعمال دوره 15 ساله کنترل تشدید شده را برای اعضای جدید پیشنهاد داده که ابتدا شامل چهار کشور پیشتاز در میان نامزدها یعنی اوکراین، مولداوی، آلبانی و مونته‌نگرو می‌شود.
اعضای جدید تنها تا زمانی حق رای برابر با اعضای فعلی دارند که «تخلفات جدی» مرتکب نشوند. در صورت «نقض بسیار جدی ارزش‌های اتحادیه اروپا»، ممکن است حق رای کشور خاطی در شورای اتحادیه اروپا تعلیق شود. پیشنهاد شده که این سازوکار تا 15 سال پس از عضویت اعمال شود.
این ابتکار عمل نگرانی بخشی از سیاستمداران کشورهای نامزد را برانگیخته و بسیاری می‌گویند محدودیت‌های موقت ممکن است دائمی شوند. در مقابل، «مایا ساندو» رئیس‌جمهور مولداوی، سازوکارهای حفاظتی پیشنهادی کمیسیون اروپا را «طبیعی» خواند و گفت نگرانی‌های رهبران و اعضای فعلی اتحادیه اروپا را درک می‌کند.
سلب حق وتو و بهره‌برداری از تقابل با روسیه
بنابراین، اعضای جدید دست‌کم تا 15 سال و شاید پس از آن نیز عملاً بی‌حق خواهند بود.
کمیسیون اروپا صراحتاً از اصلاح نظام مدیریت اتحادیه و سلب حق وتوی اعضا در مسائل کلیدی از جمله دفاع و امنیت سخن می‌گوید. روشن است که در این شرایط، گرجستان حتی اگر با معجزه‌ای به زودی پذیرفته شود، در اتحادیه اروپا محکوم به بی‌حقی است.
مثلاً یکی از «ارزش‌های» کلیدی مورد اصرار رهبران فعلی اتحادیه، موضوع موسوم به «حقوق همجنس‌گرایان (LGBT)» است. چون در گرجستان قانون ممنوعیت تبلیغ همجنس‌گرایی تصویب شده و دولت فعلی قصد لغو آن را ندارد، بروکسل بهانه‌ای برای سلب حق رای گرجستان در چارچوب اروپای واحد خواهد داشت.
دلیل دیگر بروکسل برای سلب حقوق عملی اعضای جدید، سابقه مسدود شدن تصمیمات ضدروسی توسط مجارستان در دوره «ویکتور اوربان» است.
بروکسل پنهان نمی‌کند که خواهان تکرار چنین مواردی به‌ویژه از سوی کشورهای هم‌مرز با روسیه نیست. اتحادیه اروپا آشکارا می‌خواهد دشمنی با روسیه را به «عامل انسجام» تبدیل کند و اینکه کشورهای هم‌مرز با روسیه اکنون از این روند آسیب می‌بینند و در آینده نیز متضرر خواهند شد، اهمیتی برای بوروکراسی بروکسل ندارد.
بدین ترتیب، گرجستان را که صلح و روابط اقتصادی عادی با روسیه برایش بسیار مهم است، مجبور به قطع این پیوندها خواهند کرد؛ آن هم سوای خطرات تشدید تنش نظامی. در گرجستان پس از حوادث اوت 2008، ارزش واقعی «حمایت نظامی» اروپا را خوب می‌دانند.
غایبان معنادار نشست بروکسل و نمایش سیاسی پیرامون اوکراین
در فهرست شرکت‌کنندگان مجمع گسترش اتحادیه اروپا، هنوز نمایندگان دولت‌های سه کشور نامزد دیگر یعنی صربستان، ترکیه و بوسنی و هرزگووین نیز حضور ندارند.
این امر هم نمادین است؛ دو کشور نخست بر سر منافع ملی خود اختلافات جدی با رهبران اتحادیه اروپا دارند و در بوسنی و هرزگووین نیز نیروهایی از روند نادیده گرفتن کامل حقوق بخش‌های مختلف دولت‌های فدرال و کنفدرال در چارچوب اروپای واحد ناراضی هستند.
ظاهراً قرار است مجمع کنونی گسترش اتحادیه اروپا به نمایش سیاسی «تایید کامل» دگرگونی برنامه‌ریزی‌شده اتحادیه با سلب عملی حقوق اعضای جدید تبدیل شود. کشور کلیدی نامزد در این مجمع، اوکراینِ درگیر جنگ خواهد بود، اما بحث بر سر توقف جنگ، بازسازی اوکراین یا حقوق تولیدکنندگان اوکراینی در اتحادیه نیست؛ بلکه سخن از این است که کشورهای نامزد برای ورود سریع‌تر به اتحادیه باید با محدودیت حقوق خود موافقت کنند.
همچنین اعضای اتحادیه اروپا و کشورهای نامزد را آماده خواهند کرد تا به مرور خودشان وارد جنگ در اوکراین شوند که نیازمند افزایش بودجه نظامی، تدارک بسیج نیرو و غیره است. گرجستان که قاطعانه مخالف گشودن «جبهه دوم» و تحمیل «ارزش‌های» بیگانه است و به محض دریافت وضعیت نامزدی، «جسارت» دفاع از منافعش را داشته است، در این نمایش سیاسی جایی ندارد؛ لذا دعوت نشدنش کاملاً طبیعی است.