از مهاجرت تا فرار؛ رویای «سرزمین موعود» صهیونیست‌ها چگونه بر باد رفت؟

به گزارش گروه بین‌الملل عصر قانون: در حالی که از ماه‌های ابتدایی جنگ غزه و گسترش ناامنی و بی‌ثباتی در جامعه رژیم صهیونیستی، گزارش‌های متعددی درباره افزایش نرخ مهاجرت معکوس صهیونیست‌ها منتشر شده بود، محافل عبری طی روزهای گذشته اعلام کردند: مهاجرت اسرائیلی‌ها در سطحی نگران‌کننده در حال افزایش است و این امر بحث‌هایی را در بالاترین سطوح در مجامع رسمی مربوطه برانگیخته است.

این نگرانی در درجه اول ناشی از سطح رو‌به‌رشد مهاجرت منفی اسرائیلی‌ها است و پیش‌بینی می‌شود که این روند بعد از انتخابات پیشِ‌رو افزایش هم بیابد که مسیر آینده اسرائیل را تعیین خواهد کرد.

آمار نگران‌کننده از مهاجرت صهیونیست‌ها بعد از جنگ غزه

روزنامه انگلیسی فایننشنال تایمز اخیراً در گزارشی به این منظور اعلام کرد که حدود ۱۵۰ هزار نفر در سه سال گذشته اسرائیل (فلسطین اشغالی) را ترک کرده‌اند که باعث شده تراز خالص مهاجرت اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ و احتمالاً ۲۰۲۵ منفی شده باشد.

بر اساس این گزارش، پدیده مهاجرت معکوس طی دوره اخیر با بحران داخلی اسرائیل ناشی از برنامه کابینه بنیامین نتانیاهو برای انجام تغییرات در سیستم قضایی در اوایل سال ۲۰۲۳ آغاز شد و بعد از آن جنگ غزه از اکتبر ۲۰۲۳ و سپس جنگ منطقه‌ای، به شکل قابل توجهی به این پدیده نگران کننده دامن زد.

ضربه کاری به پاشنه‌آشیل صهیونیست‌ها

در این زمینه سرجیو دلا پرگولا، استاد بازنشسته دانشگاه عبری قدس اعلام کرد که این اولین بار در یک قرن است که اسرائیل برای سال‌های متوالی تراز مهاجرت منفی مداوم را ثبت کرده است و این وضعیت کاملاً استثنایی است.

ناظران معتقدند که با توجه به تاریخ جمعیتی رژیم صهیونیستی، تشدید قابل توجه مهاجرت اسرائیلی‌ها از اهمیت بیشتری برخوردار است. بین سال‌های ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۰، مهاجرت ۶۵ درصد از رشد جمعیت را تشکیل می‌داد، در حالی که سهم آن در دو دهه قبل از همه‌گیری ویروس کرونا نزدیک به ۲۰ درصد باقی ماند.

بحث مهاجرت به اندازه‌ای برای صهیونیست‌ها حساس و نگران کننده است که برای سال‌های متمادی، ترک فلسطین اشغالی یک ننگ اجتماعی به شمار می‌رفت؛ تا جایی که اسحاق رابین، نخست وزیر وقت رژیم صهیونیستی در دهه ۱۹۷۰ کسانی که از اراضی اشغالی مهاجرت می‌کردند را با الفاظ بسیار بدی خطاب می‌کرد. اما طی دو دهه گذشته مهاجرت صهیونیست‌ها از فلسطین اشغالی به اندازه‌ای زیاد بود که تبدیل به یک گزینه رایج و عادی در جامعه این رژیم شد.

محققان دانشگاه تل‌آویو در مطالعه‌ای به این منظور، به این نتیجه رسیدند که در طول سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ دست کم ۱۰۰ هزار اسرائیلی، فلسطین اشغالی را ترک کرده‌اند و میزان مهاجران در سال ۲۰۲۵ هم بین ۴۵ تا ۵۰ هزار نفر بوده است.

عوامل و انگیزه‌های فرار صهیونیست‌ها از فلسطین اشغالی؛ جنگ تا بحران‌های داخلی

بر اساس این مطالعه، مهاجرت اسرائیلی‌ها صرفاً به جنگ مربوط نمی‌شود. مصاحبه با ۷۱ اسرائیلی که در طول سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به ایالات متحده مهاجرت کرده‌اند، نشان داد که نگرانی‌ها در مورد فضای اجتماعی و سیاسی از جمله دلایل برجسته برای ترک فلسطین اشغالی بوده است، به ویژه پس از روی کار آمدن کابینه نتانیاهو و اقداماتی که در جامعه اسرائیل انجام داد، از جمله تغییر سیستم قضایی.

لیلاش لو-آری، محقق مهاجرت و جمعیت‌شناسی رژیم صهیونیستی به نوبه خود در این زمینه اعلام کرد که فضای اجتماعی و سیاسی در اسرائیل به یکی از دلایل موج اخیر مهاجرت تبدیل شده است. این نگرانی‌ها در میان برخی از اسرائیلی‌های سکولار و لیبرال که معتقدند اسرائیل در دست راست افراطی‌ها گرفتار شده، سوالات زیادی را در مورد آینده اسرائیل مطرح می‌کند.

بر این اساس، طی دوره اخیر بسیاری از سکولارها در نتیجه نگرانی از نفوذ فزاینده راست افراطی‌ها بر جامعه اسرائیل و تاثیر آن بر آینده فرزندانشان، اقدام به مهاجرت کرده‌اند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که انگیزه‌های مهاجرت صهیونیست‌ها صرفاً محدود به سیاست و امنیت نیست؛ بلکه شرایط اقتصادی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. اسرائیل سال‌هاست که از هزینه‌های بالای زندگی رنج می‌برد، در حالی که قیمت املاک و مستغلات، به ویژه در تل‌آویو و قدس ، همچنان بالا است.

جاناتان، متخصص املاک و مستغلات در فلسطین اشغالی که به همراه خانواده‌اش به ایالات متحده نقل مکان کرده است، می‌گوید که هزینه مسکن یکی از عوامل اصلی تصمیم او برای مهاجرت بوده است.

وی گفت که خرید یک آپارتمان ۱۰۰ متری در پتاح تیکوا، در نزدیکی تل‌آویو، می‌تواند حدود یک میلیون دلار هزینه داشته باشد. این در حالی است که من و خانواده‌ام یک سال بعد از مهاجرت به آمریکا توانستیم انه‌ای برای خود بخریم که در اسرائیل از عهده‌ی خرید آن برنمی‌آمدیم.

کابوس فرار مغزها برای اشغالگران

اما نگران‌کننده‌ترین جنبه برای اسرائیل نه تنها تعداد افرادی است که فلسطین اشغالی را ترک می‌کنند ، بلکه هویت آنها نیز هست.

مطالعه‌ای توسط اداره مالیات اسرائیل نشان داده است که نرخ مهاجرت در میان اسرائیلی‌های ثروتمند، از جمله افرادی که در حوزه فناوری پیشرفته و مراقبت‌های بهداشتی کار می‌کنند، در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ تقریباً دو برابر سال ۲۰۱۹ بوده است.

این مطالعه نشان می‌دهد که اگر این نرخ ادامه یابد، ضرر سالانه درآمد مالیاتی می‌تواند در طول پنج سال به ۳.۵ میلیارد دلار برسد.

مطالعه دیگری توسط دانشگاه تل‌آویو نشان می‌دهد که جریان خالص مهاجرت در میان اسرائیلی‌هایی که پزشک، مهندس یا دارای مدرک در فناوری پیشرفته، علوم، مهندسی و ریاضیات (STEM) هستند، رو به افزایش است.

اقتصاددانان صهیونیست هشدار می‌دهند که ادامه این پدیده می‌تواند به بخش فناوری اسرائیل که حدود یک پنجم اقتصاد و نیمی از صادرات را تشکیل می‌دهد و به شدت به کارگران بسیار ماهر متکی است، آسیب برساند.

البته پیامدهای بالقوه مهاجرت نخبگان از فلسطین اشغالی صرفاً محدود به اقتصاد نیست. اقتصاددانان معتقدند که خروج کارگران ماهر می‌تواند فشار بر ارتش اسرائیل را که به خدمت ملی و وظیفه ذخیره متکی است، افزایش دهد و تأمین بودجه برنامه‌های افزایش هزینه‌های دفاعی را دشوارتر کند.

در تلاش برای جلوگیری از تشدید پدیده فرار مغزها، کابینه رژیم صهیونیستی اقداماتی را برای نگه داشتن نخبگان و نیروی کار ماهر در فلسطین اشغالی و نیز تشویق به بازگشت کسانی که مهاجرت کرده‌اند اتخاذ کرده، از جمله تخفیف‌های مالیاتی قابل توجه برای برخی از درآمدهای کسب شده توسط این افراد در خارج.

رسانه‌های عبری گزارش دادند که مقامات اسرائیلی همچنین روی بهبود وضعیت امنیتی به عنوان عاملی که می‌تواند بازگشت مهاجران یا جذب مهاجران جدید را تشویق کند، حساب می‌کنند. اما این اقدامات تاکنون فایده‌ای نداشته و در عمل نتیجه آن را ندیده‌ایم.

جاناتان، متخصص املاک و مستغلات در فلسطین اشغالی گفت که مهاجرت به آمریکا برای ما آسان نبود، اما چیزهای ساده، مانند احساس امنیت بیشتر و عدم نیاز به فرار به پناهگاه‌ها از حملات هوایی، تفاوت زیادی در کیفیت زندگی خانواده من ایجاد کرده است.

در این زمینه، طبق آمار منتشر شده توسط واشنگتن پست در سال گذشته، تقریباً ۲۰۰۰۰۰ اسرائیلی در حال حاضر در اروپا زندگی می‌کنند. در طول سال‌ها، اسرائیلی‌ها گذرنامه‌های دوم خود را از کشورهای اتحادیه اروپا، از جمله آلمان و لهستان، و همچنین اسپانیا و پرتغال دریافت کرده‌اند که در سال ۲۰۱۵ درهای خود را به روی یهودیانی که در قرن پانزدهم از این کشورها اخراج شده بودند، گشودند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که بیشتر کسانی که اراضی اشغالی را ترک کرده‌اند از میانگین جمعیت صهیونیست‌های تحصیل‌کرده‌تر هستند و ۲۶ درصد آنها تحصیلات دانشگاهی کامل داشتند. ۵۴ درصد از این افراد در مناطق مرکزی و شهر تل‌آویو که از نظر رفاه و امکانات در بالاترین سطوح قرار دارد زندگی می‌کردند و تنها ۱۰ درصد مهاجرت‌کنندگان ساکن مناطق شمالی و جنوبی فلسطین اشغالی بودند، این بدان معناست که اغلب صهیونیست‌هایی که فلسطین اشغالی را در این مدت ترک کرده‌اند، از اقشار ثروتمند و همچنین تحصیل‌کرده این رژیم بودند.

پیش‌بینی تشدید فرار صهیونیست‌ها بعد از انتخابات

گلعاد کاریو، نماینده کنست رژیم صهیونیستی و رئیس کمیته امور مهاجرت این رژیم اعلام کرد: مهاجرت رو به افزایش اسرائیلی‌ها را نمی‌توان یک مهاجرت عادی تلقی کرد، بلکه این یک سونامی بزرگ است. بسیاری از اسرائیلی‌ها تصمیم گرفته‌اند آینده خود را در کشورهای دیگر بسازند و تعداد بسیار کمی از آنها قصد بازگشت دارند. این پدیده، تاب‌آوری جامعه اسرائیل را تهدید می‌کند و باید به‌عنوان یک تهدید استراتژیک واقعی در نظر گرفته شود.

وی افزود: گسترش مهاجرت اسرائیلی‌ها نتیجه قطعی اقدامات کابینه‌ای است که جامعه اسرائیل را حتی قبل از جنگ به فروپاشی رسانده بود و طی دو سال گذشته که میان جنگ قرار داشتیم، از وضعیت جبهه داخلی غافل ماند. پدیده مهاجرت روزافزون اسرائیلی‌ها قابل مهار بود، اما کابینه فعلی اولویت‌های کاملاً متفاوتی برای خودش دارد که این روند نگران‌کننده را تشدید می‌کند. اولویت‌های این کابینه چیزی جز پایمال کردن آشکار اصول صهیونیسم و اصول جامعه اسرائیل نیست.

رسانه‌های عبری تأکید می‌کنند که با این حال نگرانی واقعی مربوط به ارزیابی‌هایی است که درباره مهاجرت اسرائیلی‌ها بعد از انتخابات وجود دارد. در محافل سیاسی اسرائیل این باور فزاینده وجود دارد که زنگ خطر انتخابات زودهنگام به صدا درآمده است و نبرد نه‌تنها بر سر پیروزی یا شکست کدام حزب است، بلکه در درجه اول بر سر مسیری است که اسرائیل در پیش خواهد گرفت، این‌که؛ آیا اولویت‌ها تغییر خواهند کرد یا مانند گذشته ادامه خواهند یافت؟

تحلیلگران صهیونیست می‌گویند؛ نکته نگران‌کننده این است که بخش بزرگی از کسانی که به مهاجرت فکر می‌کنند، دانشگاهیان و استارت‌آپ‌های فناوری هستند. مقامات دانشگاه‌ها می‌گویند؛ بسیاری از دانشجویان نخبه ما مرخصی می‌گیرند و به خارج می‌روند. یکی از آنها گفت که اگر وضعیت اسرائیل به همین شکل باشد ما اجازه بازگشت فرزندان خودمان از خارج را هم نمی‌دهیم.