عربستان در تله استراتژیک یمن؛ معادلات حساب‌شده صنعا و سناریوهای پیش‌رو

یمنی‌ها با حملات شدید و بی‌سابقه خود در عمق خاک عربستان، همزمان با پیروزی‌های پی در پی در مناطق اشغالی و آزادسازی آنها از شر اشغالگران و مزدوران سعودی، همچنان در حال تحمیل معادلات جدید با هدف لغو محاصره تحمیلی و تجاوزات عربستان علیه یمن هستند.

هدف قرار دادن عمق خاک عربستان و زیرساخت‌های نفتی و فرودگاه‌های این کشور تا ستاد عملیات نظامی سعودی‌ها در عدن بیانگر آن است که پاسخ صنعا به تجاوزات و محاصره عربستان ضد یمن، از چارچوب انتقام نظامی سنتی فراتر رفته و معادلات میدانی جدیدی را تحمیل می‌کند: “ریاض در برابر صنعا”، “فرودگاه در برابر فرودگاه”، “نفت در برابر نفت” و “محاصره در برابر محاصره”.

این تحولات، ریاض را با سوالاتی در مورد هزینه تشدید تنش و محدودیت‌های توانایی‌اش برای مهار آن مواجه می‌کند.

حمله به ستاد عملیات نظامی در عدن: فراتر از بُعد نظامی تا یک پیام سیاسی

روز پنجشنبه، شهر عدن شاهد حمله‌ای بود که مجاورت کاخ معاشیق، محل استقرار ستاد عملیات نظامی عربستان سعودی، را هدف قرار داد که در نوع خود یک عملیات بی‌سابقه از سوی نیروهای مسلح یمن بود.

در این زمینه سرتیپ عبدالسلام سفیان، کارشناس نظامی و استراتژیک یمنی، در گفتگو با المیادین اظهار داشت که اهمیت این عملیات در زمان‌بندی آن نهفته است که برای عربستان سعودی بسیار حساس است.

وی افزود: این عملیات یمنی‌ها همزمان با اعلام آغاز عملیات ائتلاف سعودی موسوم به «فجر یمن» آغاز شد که نتیجه معکوس برای عربستان داشت. عملیاتی که نیروهای مسلح یمن در عدن اجرا کردند به دلیل حجم خسارات وارده به رژیم سعودی از نظر افسران، سربازان و بسیاری از سرکردگان گروه‌های شبه نظامی مسلح، باعث سردرگمی شدید در میان مزدوران در داخل یمن خواهد شد.

این کارشناس نظامی و راهبردی یمنی تاکید کرد که این عملیات با وجود منحصر به فرد بودن، اما آخرین عملیات نخواهد بود و همین امر نگرانی عمده‌ای در میان افسران سعودی و دولت مزدور مستقر در عدن به وجود آورده که احساس می‌کردند از درگیری مصون هستند و اتاق عملیات در عدن دور از دسترس حمله است.

وی تصریح کرد: صنعا با جمع‌آوری دقیق اطلاعات و داده‌های میدانی دقیق، توانایی خود را برای انجام چنین عملیات‌هایی که نقطه عطفی خواهد بود، ثابت کرده است.

ریاض در مقابل صنعا؛ کشاندن رویارویی به عمق عربستان سعودی

عبارت «ریاض در مقابل صنعا» صرفاً یک شعار سیاسی نیست، بلکه بیانگر تلاشی برای تعریف مجدد رابطه بین حمله و انتقام است و تضمین می‌کند که طبق دیدگاه مطرح شده توسط رهبری صنعا، دیگر تنها هدف، داخل خاک یمن نباشد.

در اینجا، پیام نظامی با پیام سیاسی در هم می‌آمیزد؛ صنعا می‌خواهد نشان دهد که ادامه جنگ بدون عواقب برای داخل عربستان نخواهد بود.

سرتیپ عبدالسلام سفیان در مورد این معادله گفت که این معادله جدید یمن تحت عنوان پایتخت در برابر پایتخت، عربستان سعودی را مجبور کرده است قبل از شروع حملات خود دو بار فکر کند و بارها محاسباتش را مورد تجدید نظر قرار دهد. این معادله امروز به هدف خود رسیده و نتایج آن برای همه در صحنه مشهود است.

فرودگاه در برابر فرودگاه؛ از تسخیر آسمان عربستان تا هدف قرار دادن زیرساخت‌های هوایی

نیروهای مسلح یمن همچنین در چارچوب پاسخ به تجاوزات و محاصره عربستان علیه فرودگاه‌ها، معادله فرودگاه در برابر فرودگاه را به دشمن سعودی تحمیل کرده و با حملات مکرر به فرودگاه‌های این کشور که برجسته‌ترین آنها فرودگاه بین المللی ملک خالد در ریاض است، عملاً بر ترافیک هوایی عربستان مسلط شده و خطوط هوایی بین‌المللی جرات پرواز در این کشور را ندارند.

این معادله ناشی از فرمولی است که توسط سید عبدالملک الحوثی، رهبر جنبش انصارالله، در جولای ۲۰۲۶ اعلام شد و فرودگاه ریاض را موازی با فرودگاه صنعا دانست؛ به این معنا که اگر فرودگاه صنعا امنیت نداشته باشد، فرودگاه‌های ریاض هم امن نخواهد بود.

در این راستا در ۵ اکتبر، نیروهای مسلح یمن اعلام کردند که سه عملیات را با هدف قرار دادن مکان‌هایی در داخل عربستان سعودی، از جمله فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، پالایشگاه آرامکو در رابغ و مکان‌های نظامی انجام داده‌اند.

سپس، در ۱۱ اکتبر، نیروهای مسلح یمن عملیات‌های بیشتری را با هدف قرار دادن فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض و فرودگاه بین‌المللی ملک فهد در دمام و همچنین تأسیسات مربوط به بخش انرژی، از جمله کارخانه گاز شقدم و تأسیسات نفتی تنجیب اعلام کردند.

از نظر نظامی، هدف قرار دادن فرودگاه‌ها پیامدهایی فراتر از خسارات مادی بالقوه دارد. فرودگاه یک تأسیسات غیرنظامی، اقتصادی و حاکمیتی است و هرگونه تهدید امنیتی پیرامون آن می‌تواند اقدامات احتیاطی را ضروری کند و بر ترافیک هوایی، شرکت‌های حمل و نقل، بیمه و اعتماد مسافران تأثیر بگذارد.

با این حال، تأثیر واقعی به ماهیت حمله، موفقیت پدافند هوایی در رهگیری آن، میزان خسارت و مدت زمان لازم برای از سرگیری فعالیت تأسیسات بستگی دارد.

علاوه بر آن، تهدید مداوم علیه فرودگاه‌ها حتی در مواردی که حملات، خسارت قابل توجهی ایجاد نمی‌کنند، به دلیل تعطیلی موقت، تغییر مسیر پرواز و افزایش سطح هشدار، می‌تواند هزینه‌هایی را تحمیل کند.

در این زمینه عبدالسلام سفیان، کارشناس یمنی اظهار داشت که عربستان نمی‌تواند فرودگاه‌های خود را همچنان بسته نگه دارد و این معادله یمنی‌ها برای عربستان بسیار خطرناک است، زیرا باعث انزوای بین‌المللی آن از نظر ترافیک هوایی می‌شود.

نفت در برابر نفت؛ فشار بر شریان حیاتی اقتصاد عربستان

اگر فرودگاه‌ها دروازه ترافیک هوایی باشند، تأسیسات نفتی یکی از برجسته‌ترین کلیدهای فشار اقتصادی در این رویارویی هستند.

حساسیت هدف قرار دادن تأسیسات نفتی، از ماهیت بخش انرژی عربستان سعودی ناشی می‌شود که اهمیت آن محدود به درآمدهای نفتی نیست، بلکه به صادرات، سرمایه‌گذاری، زنجیره‌های تأمین و ادغام با بازارهای جهانی نیز گسترش می‌یابد.

در همین زمینه هرگونه اختلال گسترده یا پایدار در تأسیسات تولید، فرآوری یا صادرات می‌تواند نگرانی‌هایی را در مورد عرضه ایجاد کند و بر انتظارات بازار و قیمت نفت تأثیر بگذارد، به ویژه اگر با تنش‌ها در مسیرهای دریایی حیاتی همزمان شود.

سرتیپ عبدالسلام، کارشناس یمنی در این زمینه گفت که حملات یمن به تأسیسات حیاتی مانند آرامکو پیامدهایی فراتر از عربستان سعودی خواهد داشت و بر بازارهای جهانی نفت تأثیر خواهد گذاشت.

وی تاکید کرد: آرامکو شریان حیاتی و ستون فقرات اقتصاد عربستان سعودی است و هدف قرار دادن آن، علاوه بر پیامدهای آن بر بازارهای جهانی، بر توانایی پادشاهی در صادرات و تولید نفت تأثیر خواهد گذاشت.

این کارشناس عرب زبان به کشورهایی که از عربستان حمایت می‌کنند توصیه کرد تا در موضع خود تجدید نظر کرده و ریاض را برای توقف تجاوزات و محاصره علیه یمن تحت فشار قرار دهند؛ زیرا ادامه تشدید تنش می‌تواند منجر به عواقب فاجعه‌بار برای عربستان سعودی و حامیانش همچنین تأثیرات گسترده بر بازارهای جهانی نفت شود.

محاصره در برابر محاصره

صنعا استراتژی “محاصره در برابر محاصره” را به عنوان وسیله‌ای برای فشار بر عربستان سعودی تحمیل کرده و ادامه محدودیت‌های اعمال شده بر یمن را به هزینه‌ای متقابل که بر منافع عربستان سعودی تأثیر می‌گذارد، مرتبط می‌کند.

طبق این منطق، صنعا به دنبال گسترش پیامدهای محاصره از داخل یمن به عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی وسیع‌تر است و در نتیجه ریاض را تحت فشار فزاینده‌ای قرار می‌دهد.

از جولای گذشته، نیروهای مسلح یمن ممنوعیت دریایی کشتی‌هایی را که به عربستان سعودی و از آنجا حرکت می‌کنند، اعلام و در عین حال بر تعهد خود به ایمنی ناوبری دریایی بین‌المللی تأکید کردند. دولت صنعا معتقد است که ایجاد این معادله می‌تواند منجر به پایان محاصره و تحمیل توافقی شود که خواسته‌های آن را برآورده کند.

سناریوهای احتمالی در مورد آینده درگیری‌ها

سرتیپ عبدالسلام در مورد سناریوهای آینده تأکید کرد که مرحله بعدی شاهد تحکیم مداوم معادلات رویارویی، به ویژه معادله «محاصره در برابر محاصره» خواهد بود، با هدف وادار کردن عربستان سعودی به پذیرش شرایط صنعا و پایان دادن به جنگ.

وی توضیح داد که صنعا در تلاش است تا به تدریج این معادلات را تحکیم کند، زیرا معتقد است که ادامه رویارویی، گزینه‌های ریاض را محدود کرده و آن را به سمت یافتن راهی برای خروج از بحرانی که وارد آن شده است، سوق می‌دهد.

این کارشناس یمنی اظهار داشت که عربستان متحمل هزینه‌های سنگین و بی‌سابقه‌ای در همه سطوح شده و هیچ تمایلی به ادامه جنگ ندارد، اما نمی‌تواند از غرور و تکبر خود دست بردارد. سعودی‌ها در همین حال دائماً به دنبال میانجی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای مذاکره با صنعا جهت رسیدن به آتش بس هستند، اما یمنی‌ها تاکید دارند که هر آتش بسی باید دائمی و پاسخگوی کامل خواسته‌های یمنی‌ها باشد.

وی تصریح کرد که به طور کلی صنعا برای همه سناریوها، چه ادامه جنگ و چه رسیدن به توافقی که خواسته‌های کامل ملت یمن را برآورده می‌کند آمادگی دارد و باید منتظر تحولات آینده باشیم.