غریب‌آبادی: امنیت خزر باید توسط کشورهای ساحلی تأمین شود

کاظم غریب‌آبادی در مراسم گرامیداشت روز ملی دریای خزر با اشاره به اهمیت این روز اظهار کرد: ۲۱ مردادماه، روز خزر، یادآور اهمیت این پهنه آبی و مسئولیت مشترک کشورهای ساحلی در قبال آن است و این روز را گرامی می‌داریم.

وی افزود: ۲۳ سال پیش در چنین روزی، پنج کشور ساحلی دریای خزر در تهران «کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریای خزر» معروف به کنوانسیون تهران را به امضا رساندند و اکنون ۲۰ سال از اجرای آن می‌گذرد.

غریب‌آبادی با بیان اینکه دریای خزر برای ایران و کشورهای ساحلی آن همواره فراتر از یک پهنه آبی بوده است، تصریح کرد: خزر در طول تاریخ بخشی از جغرافیا، هویت و مناسبات ملت‌های پیرامون خود بوده و در شکل‌گیری و پیوندهای منطقه‌ای، جایگاه ویژه‌ای داشته است؛ به همین دلیل این پهنه آبی در محاسبات راهبردی کشورهای ساحلی و مناسبات منطقه‌ای از اهمیت برجسته‌ای برخوردار است.

کشورهای ساحلی مسئولیت اصلی را در قبال خزر بر عهده دارند

معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه ادامه داد: کشورهای ساحلی خزر بیش از هر کشور دیگری از تحولات این دریا تأثیر می‌پذیرند و طبیعی است که مسئولیت اصلی را نیز در قبال امنیت، ثبات و آینده آن بر عهده داشته باشند.

وی تأکید کرد: امنیت خزر بیش از هر چیز یک مسئولیت منطقه‌ای و درون‌زاست و باید توسط کشورهای ساحلی و از طریق سازوکارهای مورد توافق آنها تأمین و حفظ شود.

غریب‌آبادی همچنین با اشاره به تأکید جمهوری اسلامی ایران و سایر کشورهای ساحلی بر ممنوعیت حضور نظامی کشورهای غیرساحلی در دریای خزر گفت: این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که امنیت خزر نباید به عرصه‌ای برای رقابت یا حضور قدرت‌های خارج از منطقه تبدیل شود.

وی خاطرنشان کرد: کشورهای ساحلی خود قادرند و باید بتوانند درباره امنیت، ثبات و آینده دریای خزر گفت‌وگو و تصمیم‌گیری کنند. خزر می‌تواند و باید نمونه‌ای از یک نظام امنیت منطقه‌ای باشد که توسط کشورهای منطقه و برای کشورهای منطقه شکل می‌گیرد.

خزر ظرفیت تبدیل شدن به عرصه‌ای برای اعتمادسازی و همکاری را دارد

معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه با اشاره به تفاوت دیدگاه‌ها و اولویت‌های ملی کشورهای ساحلی گفت: اختلاف دیدگاه‌ها و تفاوت در اولویت‌های ملی امری طبیعی است و نمی‌توان انتظار داشت پنج کشور ساحلی در همه موضوعات نگاه یکسانی داشته باشند؛ با این وجود، خزر یکی از حوزه‌هایی است که علیرغم این تفاوت دیدگاه‌ها، همچنان امکان گفت‌وگو و همکاری میان پنج کشور را حفظ کرده است.

غریب‌آبادی افزود: به اعتقاد ما خزر ظرفیت آن را دارد که در کنار سایر ابعاد روابط پنج کشور، به یکی از عرصه‌های اعتمادسازی و همکاری تبدیل شود.

حفاظت از محیط زیست خزر، ضرورتی برای حفظ ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی آن

وی حفاظت از محیط زیست خزر را یکی از مؤلفه‌های مهم همکاری کشورهای ساحلی دانست و اظهار کرد: حفاظت از محیط زیست خزر صرفاً یک دغدغه محیط زیستی نیست؛ اگر قرار است خزر همچنان یک پهنه زنده، قابل بهره‌برداری و برخوردار از ظرفیت‌های اقتصادی، اجتماعی و راهبردی باقی بماند، حفاظت از محیط زیست آن یک ضرورت اساسی است.

غریب‌آبادی گفت: کاهش منابع زنده، آلودگی، تغییرات اقلیمی و کاهش سطح آب می‌تواند مستقیماً بر زندگی جوامع ساحلی، فعالیت‌های اقتصادی، شیلات، حمل‌ونقل، بنادر و زیرساخت‌های ساحلی اثر بگذارد.

وی با اشاره به کاهش سطح آب دریای خزر افزود: این موضوع اهمیت همکاری منطقه‌ای را بیش از پیش نشان می‌دهد. این مسئله محدود به قلمرو یک کشور نیست و پیامدهای آن می‌تواند در بخش‌های مختلف سواحل خزر نمایان شود؛ بنابراین هیچ کشور ساحلی نمی‌تواند به تنهایی برای چنین پدیده‌ای راه‌حل جامع ارائه کند.

معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه تصریح کرد: ما به داده‌های مشترک، مطالعات علمی، پایش هماهنگ، تبادل اطلاعات و در نهایت تصمیمات مشترک نیاز داریم. از این رو حفاظت از محیط زیست خزر در واقع بخشی از تلاش برای حفظ و تداوم ظرفیت‌های آن برای نسل‌های آینده است.

تأکید بر استفاده بیشتر از ظرفیت کنوانسیون تهران

غریب‌آبادی در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های «کنوانسیون تهران» گفت: این کنوانسیون ظرفیت بسیار مهمی برای حفظ و تقویت همکاری میان کشورهای ساحلی دارد. کنوانسیون تهران تنها یک چارچوب حقوقی برای همکاری‌های زیست‌محیطی نیست، بلکه می‌تواند بستری برای استمرار گفت‌وگو میان پنج کشور ساحلی درباره آینده خزر باشد.

وی افزود: معتقدیم باید از ظرفیت‌های موجود در کنوانسیون تهران بیش از گذشته استفاده کنیم و این چارچوب را به بستری مؤثرتر برای همکاری‌های علمی، تبادل دانش و اطلاعات و شکل‌گیری ابتکارات مشترک تبدیل کنیم.

هفتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران اول مهر در تهران برگزار می‌شود

معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه با تأکید بر اهمیت برگزاری منظم و مؤثر کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران اظهار کرد: در حال حاضر، با موافقت کشورهای ساحلی، زمینه برای برگزاری هفتمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران در تهران فراهم شده است و ان‌شاءالله اول مهرماه این اجلاس با حضور مقامات عالی‌رتبه پنج کشور ساحلی برگزار خواهد شد.

غریب‌آبادی در پایان گفت: با توجه به زمان محدودی که تا برگزاری این نشست باقی مانده است، ضروری است از هم‌اکنون تمامی کشورهای ساحلی هماهنگی‌ها و تمهیدات لازم را برای برگزاری هرچه شایسته‌تر این اجلاس انجام دهند.