مروری بر روند حرکتی تحولات منطقه‌ای از طوفان الاقصی تاکنون

عملیات طوفان الاقصی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، آغاز یک جنگ موجودیتی بین جبهۀ مقاومت با جریان آمریکایی- صهیونیستی در منطقه بود. این جنگ که از آغاز قرن جدید میلادی به طور پنهان بین دو طرف وجود داشت، با بحران سوریه کمی وارد میدان عملیات شد. اما این عملیات طوفان الاقصی بود که خصومت پنهانی و درگیری سری دو طرف را به جنگی فیزیکی و عملیاتی در کل منطقه تبدیل کرد. حال در سومین سالروز این عملیات تاریخی، قصد داریم روندهایی را که از زمان آغاز عملیات تا امروز شاهد آن بوده ایم مرور نماییم.

براساس تغییر وضعیت در منطقه و تغییر توان طرف های درگیر می توان ۶ روند کاملاً مجزا را طی ۳ سال گذشته به طور بارز دید. شاخص جدا سازی این روندها از یکدیگر تفاوت ماهوی آنها از یکدیگر و تغییر جهتی است که در درگیری بین دو طرف ایجاد کرده اند. اگرنه به این روندها می توان روندهای میانی دیگری را اضافه کرد که در دل این روندها قابل تعریف اند یا با شاخص های دیگری می توان آنها را تبیین کرد.

الف. استمرار برتری مقاومت در فلسطین و لبنان

در نخست روند به وجود آمده پس از عملیات طوفان الاقصی، برتری قابل توجهی برای محور مقاومت در کل منطقه ایجاد شد. پس از اجرای عملیات طوفان الاقصی توسط جنبش حماس، بلافاصله رژیم صهیونیستی حملات سنگین هوایی خود به نوار غزه را آغاز کرد. عملیات زمینی رژیم صهیونیستی نیز ظرف کمتر از ۳ هفته پس از آن آغاز شد. اما در جهت مقابل، اعضای دیگر جبهۀ مقاومت نیز وارد میدان حمایت عملیاتی از حماس شدند. حزب الله لبنان به فاصلۀ یک روز، جنبش انصارالله یمن به فاصلۀ کمتر از ۳ هفته و مقاومت اسلامی عراق در فاصله ای کمتر از دو ماه، حملات خود علیه رژیم صهیونیستی را آغاز کردند.

در این شرایط، رژیم صهیونیستی- که بیش از ۲۴۰ اسیر در دست مقاومت فلسطین داشت- با وجود تمام جنایت هایی که در میدان رقم می زد نتوانست پیروزی قابل توجهی کسب کند. در این دوره، یک دورۀ آتش بس ۸ روزه بین دو طرف برقرار شد که طی آن ۱۱۰ اسیر رژیم صهیونیستی با ۳۳۰ اسیر فلسطینی مبادله شدند. اما همچنان ابتکار عمل در اختیار مقاومت بود و رژیم صهیونیستی کاری از پیش نمی برد. از روند تا تابستان سال ۲۰۲۴، یعنی کمتر از ۹ ماه پس از آغاز عملیات طوفان الاقصی ادامه داشت و همچنان ابتکار عمل در اختیار مقاومت بود.

حتی حمله به ساختمان کنسولگری ایران در دمشق در بهار ۲۰۲۴ نتوانست ابتکار عمل را از مقاومت بگیرد و اجرای عملیات وعدۀ صادق۱، از سوی ایران در پاسخ به جنایت حمله به کنسولگری ایران در دمشق، جایگاه مقاومت را محکم تر ساخت و همچنان این جبهۀ مقاومت بود که در موضع قوت قرار داشت.

ب. آغاز سلسله جنایات رژیم صهیونیستی

اولین در تغییر جهت در تحولات منطقه ای پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، در تابستان ۲۰۲۴ آغاز شد. جایی که رژیم صهیونیستی در کنار کشتار و تخریب عمومی در نوار غزه و جنوب لبنان، دست به جنایت های غیر معمول و خارج از چارچوب زد.

اولین اقدام رژیم صهیونیستی در این مسیر، ترور اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس در تهران بود. با وجود آنکه رژیم صهیونیستی در ماه های قبل از این اقدام تعدادی از رهبران حماس، از جمله «صالح العاروری»، معاون رئیس دفتر سیاسی حماس را در لبنان ترور کرده بود، اما آن ترور تأثیری بر روند حرکتی مقاومت ایجاد نکرد.

ولی ترور اسماعیل هنیه در تهران، در جریان مراسم تنفیذ حکم مسعود پزشکیان، رئیس جمهور جدید ایران، آن هم چند ماه پس از سقوط مشکوک بالگرد حجت الاسلام ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران و شهادت وی به همراه حسین امیر عبداللهیان، وزیر امور خارجۀ ایران، به نوعی، ایجاد توقف مقطعی در مسیر حرکتی مقاومت بود که با شهادت رهبران مقاومت به وجود آمد.

این فرآیند با سلسله جنایاتی که رژیم صهیونیستی پس از آن با اجرای عملیات پیجرها، ترور فرماندهان تیپ رضوان حزب الله، ترور سیدحسن نصرالله دبیر کل حزب الله و جانشین وی، شیخ هاشم صفی الدین- که در جریان آن حمله به مقر گروه های مقاومت اسلامی عراق و حمله مشترک به انصارالله یمن تکمیل شد. این سلسله جنایات رژیم صهیونیستی موجب حذف رهبران مقاومت شد که عملاً نوعی توقف را در روند حرکتی مقاومت ایجاد کرد.

ج. افول توان مقاومت

پس از سلسله ترورهای رژیم صهیونیستی علیه رهبران مقاومت، با همکاری ترکیه و کشورهای حاشیۀ خلیج فارس، اقدامی کودتا گونه در سوریه شکل گرفت. نتیجۀ این اقدام کودتاگونه که با فریب برخی فرماندهان و مقامات سیاسی سوریه صورت گرفت، حکومت بشاراسد در سوریه نیز سقوط کرد. سقوط بشار اسد، اندکی پس از ترور رهبران و فرماندهان مقاومت، موجب از دست رفتن بخشی از جغرافیای مقاومت شد که نتیجه آن، کاهش دسترسی های مقاومت در منطقه بود.

همزمان آمریکایی‌ها در فضای سیاسی عراق و لبنان، با استفاده از جریان های ضد مقاومتی، در فضای سیاست داخلی نیز مقاومت را تحت فشار قرار دادند. تحریم های اقتصادی علیه کشورهای عضو مقاومت و ایران نیز مکمل این بخش شد، به گونه ای که موجب شد مقاومت همزمان با غیبت فرماندهان مقاومت، پس از ترورهای سلسله وار، تضعیف شود. چرا که هم میدان خالی از رهبران و فرماندهان شده بود و هنوز جایگزین ها اقدامات جدید صورت نداده بودند. هم آنکه اقدامات اقتصادی و سیاسی داخلی و حملاتی که همزمان به عراق، لبنان و یمن صورت می گرفت، فرصت اقدام را از مقاومت گرفته بود.

د. بازسازی مقاومت

پس از سقوط سوریه، بازسازی اعضای جبهۀ مقاومت به طرز شگرفی آغاز شد. مقاومت اسلامی عراق با تجمیع قوا، وارد میدان سیاسی عراق شد و در کمتر از یکسال توانست، اکثریت آراء را در مجلس عراق به دست آورده، در زمانی که تصور بسیاری از دست دادن میدان سیاسی عراق توسط مقاومت بود، یکبار دیگر قدرت را در عراق کسب کرد.

در لبنان، حزب الله با ابتکار عملی که در حوزۀ پهپادهای فیبر نوری شکل داد، میدان را دوباره در دست گرفته، رژیم صهیونیستی را در ضعیف ترین حالت دفاعی در جبهۀ لبنان قرار داد. به گونه‌ای که هنوز هم مقامات رژیم صهیونیستی از آغاز دوبارۀ حملات پهپادهای فیبرنوری حزب الله وحشت دارند.

در یمن، انصارالله یمن با استمرار حملات خود علیه رژیم صهیونیستی و میدانی، در گام نخست، آمریکایی ها را از دریای سرخ اخراج کرد و در گام بعدی بازدارندگی ناشی از حملات انصارالله علیه کشتی های رژیم صهیونیستی را حفظ کرد. این اقدامات موجب تقویت مقاومت در منطقه شد.

یکی از نقاطی که به این بازسازی کمک کرد، حملۀ رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران در جنگ ۱۲ روزه و پاسخ دندان شکن ایران به آنها بود. در این دوره، پاسخی که ایران به ایالات متحده و رژیم صهیونیستی داد موجب شد آنها در کمتر از ۱۲ روز درخواست آتش بس کنند و این درخواست عملاً به عنوان یک پیروزی بزرگ برای محور مقاومت، روند بازسازی مقاومت را تثبیت کرد.

هـ. بن بست رژیم صهیونیستی و حرکت به سمت سقوط

پس از بازسازی مقاومت در جریان سال ۲۰۲۵ میلادی، رژیم صهیونیستی و ایالات متحده که نتوانسته بودند در روندهای گذشته، مقاومت را متوقف کنند، به سمت حمله به ایران حرکت کردند. این اقدام به نوعی عملیات انتحاری شباهت دارد که در شرایط استیصال از شکست دادن حریف، برای خشکاندن یکبارۀ منبع اصلی قدرت صورت می گیرد.

حال رژیم صهیونیستی و ایالات متحده به سمت این اقدام روی آورده اند که با حمله به ایران، منبع تغذیۀ مقاومت را بخشکانند. اما شرایط موجود نشان می دهد آنها نه تنها موفق به این کار نشده اند، بلکه ایران با در اختیار گرفتن تنگۀ هرمز تمام جریان غربی- آمریکایی- صهیونیستی را به چالش کشیده است.

امروز در لبنان رژیم صهیونیستی وجود آن را ندارد که با شکستن آتش بس از مناطق زرد عبور کند و از سر استیصال تمام آنچه در منطقه زرد در لبنان وجود دارد را نابود می کند. امروز آمریکایی ها از عراق اخراج شده اند و حماس با وجود آنکه هیچ یک از فرماندهان اصلی خود را ندارد به گفتۀ صهیونیست ها بر بیش از نیمی از نوار غزه تسلط دارد. امروز انصارالله یمن، در پاسخ به محاصرۀ یمن، عربستان را هدف قرار می دهد و هیچ کس یارای کمک به این کشور هم پیمان آمریکا را ندارد و همۀ اینها نشان می دهد در ادامۀ روندهای طوفان الاقصی، این مقاومت است که پس از گذشت ۳ سال دوباره ابتکار عمل را در دست گرفته است.