سفر اعضای توافق مکه به تهران، سیگنالی روشن از تغییر تاکتیک در روابط منطقه‌ای است. اگرچه در ظاهر، موضوعات امنیتی و دیپلماتیک مطرح شده، اما در لایه‌های زیرین، تلاش برای ایجاد یک «شبکه امنیتی منطقه‌ای» بدون حضور بازیگران فرامرزی دیده می‌شود. اکنون باید دید آیا این رایزنی‌ها منجر به یک توافق جامع برای کاهش تنش‌ها در سطح جهانی خواهد شد یا اینکه تنها تلاشی برای مدیریت موقت بحران‌هاست.
گروه سیاسی خبرگزاری عصر قانون
در حالی که فضای دیپلماتیک منطقه در پیچ و خم‌های پیچیدگی‌های سیاسی قرار دارد، حضور هم‌زمان و هماهنگ مقامات ارشد نظامی و سیاسی از کشورهای عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در تهران، موجی از پرسش‌ها را درباره اهداف واقعی این سفر برانگیخته است. سفر وزیر دفاع عربستان، فرمانده ارتش پاکستان و وزیر اطلاعات ترکیه برای دیدار با دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، فراتر از یک دیدار courtesy یا تشریفاتی، بوی یک «معماری جدید» در روابط منطقه‌ای را می‌دهد.
محور دیدارها: امنیت جمعی یا مدیریت بحران؟بر اساس اطلاعات موجود، محور اصلی این دیدارها، بررسی ابعاد امنیتی منطقه و تقویت تعاملات در چارچوب «توافق مکه» است. طرف ایرانی در این نشست‌ها بر لزوم ایجاد یک نظم امنیتی پایدار مبتنی بر احترام متقابل و عدم دخالت خارجی تأکید کرده است. واکنش مقامات اعزامی از ریاض، آنکارا و اسلام‌آباد نیز بر محور «تسهیل تعاملات» و «کاهش تنش‌ها» بوده است؛ اما نکته کلیدی اینجاست که چرا این سه کشور، هر یک با رویکردی متفاوت، در یک زمان واحد و در قالب یک هیئت مشترک به تهران آمده‌اند؟ پشت‌پرده؛ میانجی‌گری یا پرونده‌های باز؟
در محافل دیپلماتیک، گمانه‌زنی‌ها درباره «پشت‌پرده» این سفر به سه محور اصلی اشاره دارد:
۱.
میانجی‌گری در پرونده ایران و آمریکا: یکی از جدی‌ترین شنیده‌ها این است که کشورهای مذکور (به‌ویژه ترکیه و عربستان) در تلاش‌اند تا نقش «پل ارتباطی» یا میانجی را برای بازگشت مذاکرات ایران و ایالات متحده ایفا کنند. در شرایطی که تنش‌های جهانی در اوج است، این کشورها احتمالاً به دنبال یافتن فرمولی هستند که از طریق آن، فشارها بر ایران کاهش یابد و در مقابل، ثبات در خلیج فارس و تنگه هرمز تضمین شود.۲.
پرونده یمن و بحران‌های منطقه‌ای:* با توجه به حضور وزیر دفاع عربستان، احتمال می‌رود که بخشی از این گفتگوها به حل‌وفصل پایدارتر بحران یمن و نقش ایران در این پرونده مربوط باشد تا از هرگونه سوءتفاهم نظامی در منطقه جلوگیری شود.۳. *ضیق امنیتی و تروریسم: حضور فرمانده ارتش پاکستان و وزیر اطلاعات ترکیه نشان می‌دهد که بحث‌های مربوط به مبارزه با تروریسم و امنیت مرزها در اولویت بوده است؛ موضوعی که برای دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در راستای تثبیت امنیت ملی حیاتی است.
سفر اعضای توافق مکه به تهران، سیگنالی روشن از تغییر تاکتیک در روابط منطقه‌ای است. اگرچه در ظاهر، موضوعات امنیتی و دیپلماتیک مطرح شده، اما در لایه‌های زیرین، تلاش برای ایجاد یک «شبکه امنیتی منطقه‌ای» بدون حضور بازیگران فرامرزی دیده می‌شود. اکنون باید دید آیا این رایزنی‌ها منجر به یک توافق جامع برای کاهش تنش‌ها در سطح جهانی خواهد شد یا اینکه تنها تلاشی برای مدیریت موقت بحران‌هاست.—
نظرات