گروه بین الملل عصرقانون: محمدعلی حسن نیا
زیر آسمانی پوشیده از دود در تهران و در حالی که صدای انفجارها در شهرهایی مانند اصفهان، قم و کرج قطع نمیشد، خاورمیانه نخستین هفته از جنگی بزرگ را پشت سر گذاشت؛ جنگی که بامداد شنبه ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و بسیاری آن را «جنگ درهمشکننده» مینامند. در این مدت کوتاه، منطقه شاهد صحنههایی بیسابقه بود:
موشکهای بالستیک که از مرزها عبور میکردند، ناوگانهای نظامی که در دریاها مستقر میشدند و شهرهایی عربی که ناگهان خود را در میانه مثلث آتش میان واشنگتن، تلآویو و تهران یافتند.
آغاز ماجرا
صبح شنبه ۲۸ فوریه فقط زمان یک حمله نظامی نبود؛ بلکه به تعبیر بسیاری آغاز دورهای جدید در خاورمیانه محسوب میشد. در عملیاتی مشترک، که اسرائیل آن را «غرش شیر» و آمریکا «خشم حماسی» نامید، مجموعهای از حملات هوایی و موشکی دقیق دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران، آیتالله علی خامنهای، در تهران را هدف قرار داد.
این ترور به گفته تحلیلگران، قواعد قدیمی درگیری را شکست؛ زیرا در گذشته معمولاً ابزارها و نیروهای نظامی هدف قرار میگرفتند، نه رأس هرم قدرت. با این اقدام، جنگ از مرحله فشار محدود به مرحلهای وارد شد که رهبران سیاسی مستقیماً هدف قرار میگیرند.
اهداف جنگ؛ از برنامه هستهای تا تغییر نظام
از همان ساعات نخست، دولت آمریکا اهداف عملیات را مشخص کرد. دونالد ترامپ اعلام کرد که اقدام نظامی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای انجام شده است؛ سلاحی که به گفته او «تنها دو هفته تا تکمیل فاصله داشت».
وزیر دفاع آمریکا نیز گفت هدف عملیات «پایان دادن کامل به برنامه هستهای ایران» است.
با گذشت چند روز، تحلیلگران دریافتند که اهداف اعلامشده تنها به مسئله هستهای محدود نیست. ترامپ در گفتوگویی با رویترز از نیروهای کرد خواست برای سرنگونی نظام ایران اقدام کنند و حتی تأکید کرد واشنگتن باید در انتخاب «رهبر بعدی ایران» نقش داشته باشد. مقامهای ایرانی این سخنان را اعلام رسمی جنگ برای «تغییر نظام» دانستند.
گسترش سریع جنگ در منطقهدر طول هفته نخست، دامنه جنگ به سرعت گسترش یافت. ایران حملات موشکی گستردهای علیه اسرائیل انجام داد و همزمان گروههای همسو با تهران در چند کشور منطقه وارد درگیری شدند.در نتیجه این تحولات، برخی کشورهای خاورمیانه به میدانهای غیرمستقیم جنگ تبدیل شدند. موشکها از آسمان چند کشور عبور کردند و برخی تأسیسات نفتی و نظامی در منطقه هدف حمله قرار گرفتند.
در دریا نیز ناوهای آمریکایی و متحدانش حضور گستردهای پیدا کردند و عملیات نظامی در خلیج فارس و دریای عمان افزایش یافت.
این تحولات باعث شد بسیاری از تحلیلگران از شکلگیری یک جنگ منطقهای سخن بگویند؛ جنگی که میتواند اقتصاد جهانی، بازار انرژی و امنیت دریایی را تحت تأثیر قرار دهد.
پیامدهای اقتصادی و نظامی
جنگ در همان هفته نخست میلیاردها دلار هزینه برای آمریکا و متحدانش به همراه داشت. همزمان حملات متقابل و عملیاتهای نظامی باعث شد بازار انرژی و حملونقل جهانی دچار اختلال شود.برخی گزارشها نیز از استهلاک سریع تجهیزات نظامی و مصرف گسترده مهمات در عملیاتها خبر دادند.
چشمانداز آینده
با پایان هفته نخست، جنگ نهتنها پایان نیافته بلکه به گفته بسیاری از ناظران تازه در حال ورود به مرحلهای طولانیتر است.
در مقابل، آمریکا و اسرائیل نیز تأکید کردهاند که عملیاتهای نظامی تا تحقق اهداف اعلامشده ادامه خواهد داشت.به این ترتیب، «هفته زلزله» ممکن است تنها آغاز تحولی بزرگ در خاورمیانه باشد؛ تحولی که توازن قدرت منطقه را دگرگون میکند و پیامدهای آن ممکن است سالها ادامه داشته باشد.
نظرات