چرا نتانیاهو سومالی‌لند را به رسمیت شناخت؟/ آینده منطقه‌ای در شاخ آفریقا

گروه بین الملل عصرقانون: احمد بروایه

شناسایی استقلال جمهوری خودخوانده سومالی لند توسط رژیم صهیونیستی یکی از مهم رویدادهای هفته جاری در جهان بوده است. این رویداد را در حقیقت می‌توان پاسخی راهبردی به چالش¬های ژئوپلیتیکی برخی از بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی تأثیرگذار در این منطقه و به طور خاص امارات متحده عربی، اتیوپی و ایالات متحده دانست. از این رو پیش بینی می شود که این بازیگران حتی در صورت عدم شناسایی این منطقه خودخوانده، دست به همکاری با رژیم صهیونیستی برای تسهیل فرایند جداسازی و تجزیه این منطقه بزند.

از منظر ایالات متحده آمریکا، سومالی لند به خصوص بندر بربره یک پاسخ راهبردی به حضور رو به رشد چین در منطقه شاخ آفریقا و دریای سرخ و نظارت بر خطوط کشتیرانی است. این امر یکی از دلایلی بود که تایوان با چراغ سبز واشنگتن از سال ۲۰۲۰ تلاش کرده است روابط خود با هرجیسا را گسترش دهد. از این رو شناسایی دولت خودخوانده سومالی لند از سوی رژیم تل آویو سبب خواهد شد که هرجیسا روابط امنیتی عمیق‌تری با مجموعه غرب پیدا و تسهیلات و زیرساخت‌های فناورآنه، لجستیکی و فضای سیاسی بهتری را برای حضور آمریکا فراهم کند.

از منظر اتیوپی، جدایی سومالی‌لند فرصتی برای دستیابی به آب‌های آزاد، متنوع سازی مبادی تجاری و رهایی از خفگی ژئوپلیتیک و همچنین نقش‌آفرینی امنیتی و سیاسی در دریای سرخ است. این مسئله پیش از این نیز سبب شده بود که آدیس آبابا تلاش کند با عقد توافقی با هرجیسا، در ازای دریافت امتیاز دسترسی به بندر بربره، استقلال این منطقه را به رسمیت بشناسد. همچنین اتیوپی حضور در سومالی‌لند را برای مقابله با گروه های تکفیری و سلفی و همچنین امنیت مرزی مهم قلمداد می‌کند. از جانب دیگر به نظر می رسد آمریکا و رژیم صهیونیستی حاضر هستند در ازای دریافت تضمین‌هایی مبنی بر عدم حضور پکن در این مناطق از کانال اتیوپی، با نقش این کشور در دریای سرخ موافقت کنند؛ چرا که آدیس آبابا پیوندهای امنیتی و منافعی همسو با رژیم صهیونیستی در منطقه دارد. همچنین اتیوپی به طور تاریخی سومالی یکپارچه را تهدید برای خود می داند. از این رو به نظر می رسد آدیس آبابا نگاهی مثبت به این اقدام رژیم تل آویو دارد.

امارات متحده عربی به عنوان یکی از بزرگترین حامیان و سرمایه گذران اقتصادی و امنیتی در منطقه خودخوانده سومالی‌لند به دنبال تثبیت موقعیت خود در ساختار نظامی، امنیتی، اقتصادی این منطقه، افزایش تعاملات بین المللی و تجاری آن و حضور عمیق‌تر در منطقه تنگه باب المندب و خلج عدن است. با توجه به روابط امنیتی و اقتصادی ابوظبی و تل آویو، حضور بیشتر رژیم صیهونیستی و آمریکا در این منطقه احتمالا به افزایش همکاری دو طرف در شاخ آفریقا منجر خواهد شد. همچنین دسترسی اتیوپی به بندر بربره می تواند منافع اقتصادی قابل توجهی را نصیب شرکت های اماراتی کند و نفوذ لجستیکی و تجاری این کشور را تا عمق شاخ آفریقا توسعه دهد.

رژیم صهیونیستی نیز پس از عملیات طوفان الاقصی به منطقه باب المندب و دریای سرخ به عنوان یک تهدید امنیتی و نظامی فوری می‌نگرد. از این رو به دنبال پایگاهی امنیتی برای نظارت بر دولت یمن و مقابله با ظرفیت های رو به رشد این کشور در حوزه موشکی و نظامی است. رژیم تل‌آویو همچنین حضور در خلیج عدن را ابزاری برای نظارت بیشتر بر کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی و مصر می‌داند. این مسئله یکی از مهم ترین عواملی بود که این اقدام با مخالفت ریاض و قاهره مواجه شد.

پیش‌بینی می‌شود اقدام رژیم صهیونیستی در شناسایی منطقه خودخوانده سومالی‌لند به یک صف‌بندی جدید منطقه‌ای در این کشور منجر شود. در یک سوی این صف‌بندی رژیم صیهونیستی و امارات متحده عربی قرارخواهند گرفت و تلاش خواهند کرد واشنگتن و آدیس آبابا را به سمت حمایت بیشتر از این محور ترغیب کنند. در سوی دیگر کشورهای ترکیه، عربستان سعودی و مصر تلاش خواهند کرد با این محور در سومالی مقابله کنند. همچنین به نظر می رسد واشنگتن و آدیس آبابا ضمن حمایت پنهان از دولت خودخوانده سومالی‌لند، سیاست انتظار را برای مشخص شدن اقدامات بعدی در پیش خواهند گرفت.