پرسش‌های بی‌پاسخ درباره سیاست مبهم ترامپ در قبال ایران

انتشار مجموعه‌ای از گزارش‌های خبری و اظهارنظرهای مکرر دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده درباره تبعات عدم توافق ایران با این کشور، بازتاب قابل توجهی در رسانه‌های بین‌المللی پیدا کرده است.

در بسیاری از این مطالب، ابهام در سیاست خارجی ترامپ، تناقض رفتارهای او در میدان در یک سال اخیر با شعارهای انتخاباتی که داده و همچنین نامشخص بودن نتیجه‌ای که او از هرگونه حمله نظامی احتمالی به ایران به دنبال آن است، مطرح شده و عمدتا بی‌پاسخ قطعی باقی مانده است.

سایت شبکه بی‌بی‌سی جهانی در گزارشی با عنوان «معضل سیاست خارجی ترامپ با تنش‌های ایران آشکار شد»، نوشت: دونالد ترامپ، روز پنج شنبه در جریان نشست هیئت صلح، ائتلاف خاورمیانه‌ای که ترامپ برای تثبیت منطقه‌ای که ممکن است به زودی وارد جنگ جدیدی شود، تشکیل داده، آخرین اولتیماتوم خود را به ایران ارائه داد.

ترامپ اصرار دارد که حمله آمریکا به ایران در سال گذشته تأسیسات هسته ای این کشور را «نابود» کرد. با اینهمه رئیس جمهور توضیحی درباره اینکه چرا حمله دیگری لازم است یا اهداف جدید دقیقا چه خواهند بود، ارائه نکرده است.درخواست همزمان صلح و تهدید به اقدام نظامی به طنزی شبیه بود که انگیزه های متضاد جا گرفته در قلب سیاست خارجی ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری او را نشان داد. شاید این تناقض هیچ جا واضح تر از بن بست بین واشنگتن و تهران نباشد، بن بستی که به سرعت تشدید شده و اکنون می تواند به بزرگ ترین کمپین هوایی آمریکا در سال های اخیر منجر شود.

ترامپ گفته که ترجیح می دهد راه حلی دیپلماتیک به شکل توافقی باشد که به قول او مانع از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود. همزمان یک مقام کاخ سفید روز چهارشنبه اعلام کرد که اگر ایران توافق را بپذیرد دست به اقدام عاقلانه ای زده است.

با این حال، با وجود تمام صحبت ها درباره دیپلماسی، ترامپ در هفته های اخیر لحن خود علیه ایران را تشدید کرده و دستوراتی در قالب آمادگی نظامی برای جنگ داده که تحلیلگران آن را بزرگ ترین تقویت نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ می‌دانند.

این لشگرکشی نمونه واضح دیگری از تمایل ترامپ به استفاده از نیروی نظامی بیشتر از آنچه هوادارانش در دوره دوم انتظار داشتند و بدون تأیید قبلی کنگره، است.

تهدید ترامپ برای حمله به ایران را نمی توان صرفا به عنوان یک «تاکتیک مذاکره» رد کرد، چرا که آخرین باری که او دشمن را با اقدام نظامی تهدید کرد، آمریکا در ژانویه حمله خود به ونزوئلا را عملی کرد. این عملیات که حداقل طبق تعریف دولت، هدف نظامی محدودی داشت با دستگیری موفقیت آمیز رئیس جمهور سابق، نیکلاس مادورو به پایان رسید.

در مورد ایران، دلیل یک عملیات نظامی دیگر چندان روشن نیست. ترامپ می‌گوید ایران نباید سلاح هسته ای داشته باشد که این البته اولویت مشترک متحدان آمریکا است. همزمان ایران اعلام کرده که آماده مذاکره درباره موضوع غنی سازی اورانیوم است.

در حالی که مذاکرات ممکن است به بن بست رسیده باشد، ترامپ هنوز توضیح نداده که چرا حمله مجدد به ایران اکنون و آنهم کمتر از یک سال پس از حمله آمریکا در ژوئن گذشته، نتیجه ای را که او می خواهد به همراه خواهد داشت. ترامپ اصرار دارد که حمله آمریکا به ایران در سال گذشته تأسیسات هسته ای این کشور را «نابود» کرد. با اینهمه رئیس جمهور توضیحی درباره اینکه چرا حمله دیگری لازم است یا اهداف جدید دقیقا چه خواهند بود، ارائه نکرده است.

برخلاف ونزوئلا، اهداف گسترده تر ترامپ در ایران همچنان تا حدی یک راز باقی مانده است.

آیا دولت می خواهد تغییر نظام سیاسی در ایران را آغاز کند؟

آیا آمریکا برای واکنش نظامی ایران که پایگاه های نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد، آماده است؟

یک درگیری طولانی مدت چگونه می تواند بر اهداف راهبردی دیگر آمریکا در خاورمیانه، از جمله فرآیند بازسازی غزه به رهبری هیئت صلح، تأثیر بگذارد؟

یک کمپین هوایی طولانی در ایران خطر دور شدن برخی هواداران از او را پیش از انتخابات میان دوره‌ای آمریکا به همراه دارد، در زمانی که نظرسنجی ها نشان می‌دهد رای دهندگان از نحوه مدیریت ترامپ در مسائلی مانند مهاجرت و اقتصاد و مدیریت برخی پرونده ها در حوزه سیاست خارجی، ناراضی هستند.ترامپ جزئیات کمی درباره تفکر خود درباره سناریوهای احتمالی «روز بعد» ارائه داده و همزمان نقش اسرائیل در یک حمله احتمالی نیز همچنان نامشخص باقی مانده است. اسرائیل سال گذشته به همراه آمریکا به ایران حمله کرد و انتظار می رود اگر ترامپ کمپین نظامی جدیدی را آغاز کند، دوباره در آن شرکت کند.

ترامپ هفته آینده باید سخنرانی رسمی خود درباره وضعیت کشور را ارائه دهد و به همین دلیل با فشارهای بیشتری روبه رو است تا نشان دهد حمله احتمالی به ایران چگونه در دستور کار سیاسی داخلی او جا می گیرد. او در سال ۲۰۲۴ با وعده پایان دادن به حضور آمریکا در درگیری های خارجی، نامزد انتخابات ریاست جمهوری شد، موضعی که در میان پایگاه Mega و بسیاری از جمهوری خواهان کنگره که با مداخله آمریکا در جنگ‌هایی مانند اوکراین مخالف اند، محبوب است.

با این وجود، ترامپ از زمان به قدرت رسیدن به قدرت حملات نظامی متعددی انجام داده است از جمله در سوریه، ونزوئلا، ایران و به کشتی های مواد مخدر ادعایی در کارائیب. یک کمپین هوایی طولانی در ایران خطر دور شدن برخی هواداران از او را پیش از انتخابات میان دوره‌ای آمریکا به همراه دارد، در زمانی که نظرسنجی ها نشان می‌دهد رای دهندگان از نحوه مدیریت ترامپ در مسائلی مانند مهاجرت و اقتصاد و مدیریت برخی پرونده ها در حوزه سیاست خارجی، ناراضی هستند.

«حمله بزرگ به ایران» همچنین با تلاش ترامپ برای دریافت جایزه صلح نوبل در تضاد خواهد بود. ترامپ می‌گوید که به خاطر پایان دادن به هشت جنگ از آغاز دوره دوم ریاست جمهوری، شایسته دریافت جایزه صلح است؛ ادعایی که به طور گسترده مورد مناقشه است. هیچ سابقه ای وجود ندارد که رئیس جمهور آمریکا فعالانه برای معتبرترین جایزه صلح جهان کمپین کند و در عین حال نیروی نظامی آمریکا را در خارج از مرزهای این کشور به کار گیرد.

تمام این عدم قطعیت باعث شده بقیه جهان درباره انگیزه های ترامپ برای نزدیک تر کردن آمریکا به جنگ با ایران حدس و گمانهای متفاوتی بزنند. ترامپ از زمان بازگشت به کاخ سفید، ظاهرا از ایفای نقش معامله گر اصلی جهان لذت برده است. او ریاست مراسم امضا و اجلاس های بین المللی متعددی مانند رویداد هیئت صلح در روز پنج شنبه در واشنگتن را بر عهده داشته است. رژیم تعرفه‌ای او کشورهای دیگر را مجبور کرد تا به دنبال توافق‌های تجاری مطلوب تر با آمریکا باشند و ترامپ را در مرکز مذاکرات پرمخاطره بر سر اقتصاد جهانی قرار داد.

ترامپ ماه گذشته با حمله به ونزوئلا و فراخوانش برای تصرف گرینلند توسط آمریکا، توجه جهانی را به خود جلب کرد. اختلاف بر سر گرینلند نمونه دیگری بود که کشورهای دیگر در تفسیر نیت واقعی ترامپ دچار مشکل شدند. دونالد ترامپ در آخرین اظهار نظر درباره ایران با اشاره به اینکه جهان باید منتظر بماند و ببیند او چه خواهد کرد، گفت: «باید توافق معناداری انجام دهیم، وگرنه اتفاقات بدی می افتد.»