از استارمر تا ماکرون؛ آغاز شمارش معکوس برای مرگ ائتلاف حامی اوکراین

ائتلاف موسوم به «ائتلاف مشتاقان» که در سال‌های اخیر به یکی از ستون‌های اصلی حمایت اروپا از اوکراین تبدیل شده است، با خطر از دست دادن رهبران کلیدی خود روبه‌رو شده است؛ خروج کی‌یر استارمر از صحنه سیاسی انگلیس و پایان دوره ریاست‌جمهوری امانوئل ماکرون در فرانسه، نگرانی‌هایی درباره آینده این ابتکار و نقش اروپا در بحران اوکراین ایجاد کرده است.

استارمر در آخرین حضور خود در عرصه جهانی، با استقبال همکارانش روبه‌رو شد و به عنوان نخست‌وزیر وقت انگلیس، برای نخستین بار بالاترین نشان افتخاری فرانسه را دریافت کرد. ماکرون نیز در نشست اخیر «ائتلاف مشتاقان» از نقش «تاریخی» استارمر تقدیر کرد؛ در حالی که خود او نیز به دلیل محدودیت‌های قانونی، پس از پایان دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش دیگر امکان حضور در انتخابات آینده فرانسه را ندارد.

به گزارش تلگراف، این دو رهبر در سال‌های گذشته تلاش کردند اختلافات طولانی لندن و پاریس پس از برگزیت، اختلافات مربوط به واکسن و مناقشه‌های ماهیگیری را کنار بگذارند و جبهه مشترکی برای مقابله با چالش‌های امنیتی اروپا ایجاد کنند.

همکاری دیپلماتیک مکرون و استارمر توانست بیش از ۳۰ کشور را برای حمایت از اوکراین گرد هم آورد؛ کشورهایی که در صورت دستیابی به توافق آتش‌بس، آماده اعزام نیرو برای تضمین اجرای آن هستند. انگلیس و فرانسه همچنین به عنوان دو قدرت هسته‌ای اروپا، در برنامه‌های امنیتی منطقه‌ای از جمله طرح‌های مربوط به پاکسازی مین‌های دریایی در تنگه هرمز نقش دارند.

اما اکنون با خروج استارمر و نزدیک شدن پایان دوره مکرون، نگرانی از شکل‌گیری خلأ رهبری در اروپا افزایش یافته است؛ خلأیی که می‌تواند توان تصمیم‌گیری قاره را در یکی از حساس‌ترین دوره‌های امنیتی دهه‌های اخیر کاهش دهد.

نگرانی از تغییر مسیر اروپا در قبال اوکراین

بخش مهمی از نگرانی‌ها به آینده سیاسی فرانسه بازمی‌گردد. مکرون پس از انتخابات ریاست‌جمهوری آینده فرانسه باید کاخ الیزه را ترک کند، اما هنوز جانشین مشخصی که بتواند مسیر سیاست خارجی او را ادامه دهد، وجود ندارد.

در شرایط کنونی، مارین لوپن، رهبر حزب راست‌گرای اجتماع ملی، یکی از گزینه‌های مطرح برای جانشینی مکرون محسوب می‌شود. او پیش‌تر از خروج فرانسه از فرماندهی نظامی ناتو، کاهش تحریم‌ها علیه روسیه و پذیرش توافق صلح با شرایط مورد قبول مسکو حمایت کرده است.

ژان لوک ملانشون، رهبر جریان چپ افراطی فرانسه و یکی دیگر از چهره‌های مطرح سیاسی این کشور، حتی مواضعی فراتر اتخاذ کرده و خواستار خروج فرانسه از پیمان ناتو شده است.

یک مقام غربی هشدار داده است که پیروزی هر یک از این چهره‌ها می‌تواند «مشکلی بزرگ» برای ناتو ایجاد کند و آینده همکاری‌های امنیتی میان کشورهای اروپایی را تحت تأثیر قرار دهد.

نگاه‌ها به آلمان؛ اما برلین نیز با بحران داخلی روبه‌رو است

در میان گزینه‌های احتمالی برای پر کردن خلأ رهبری اروپا، نام فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، بیشتر مطرح شده است. مرتس برنامه‌ای گسترده برای تبدیل ارتش آلمان به بزرگ‌ترین نیروی نظامی اروپا دنبال می‌کند و برخی او را گزینه‌ای طبیعی برای ایفای نقش رهبری در قاره می‌دانند.

با این حال، او با مشکلات داخلی قابل توجهی مواجه است؛ از اختلافات درون حزب گرفته تا افزایش پرسش‌ها درباره توانایی‌اش برای ادامه رهبری دولت.

رودریش کیزِوتر، نماینده حزب دموکرات مسیحی آلمان و عضو کمیته امور خارجی پارلمان این کشور، معتقد است مرتس هنوز در جایگاه یک رهبر تاریخی مانند وینستون چرچیل قرار ندارد.

او با انتقاد از مواضع برلین گفت: «ما در اروپا چندین لحظه شبیه دوران چرچیل داشته‌ایم، اما هنوز چرچیل خود را نداریم.»

کیزوتر همچنین از آنچه «ارتباط با مسکو» در میان برخی سیاستمداران آلمانی خواند، انتقاد کرد و گفت اختلاف نظر درباره آینده روابط با روسیه پس از جنگ اوکراین، بر تصمیم‌های دولت آلمان تأثیر گذاشته است.

به گفته او، امتناع آلمان از ارسال برخی تسلیحات دوربرد مانند موشک تاروس و خودداری از توقیف کشتی‌های ناوگان سایه روسیه که برای دور زدن تحریم‌های نفتی استفاده می‌شوند، نشانه‌ای از ضعف رهبری است.

تردید درباره تعهد اروپا به اوکراین

نگرانی اصلی کشورهای غربی این است که اگر اروپا حمایت خود از اوکراین را کاهش دهد یا وعده‌هایش به کی‌یف را عملی نکند، پیامدهای ژئوپلیتیکی گسترده‌ای به دنبال خواهد داشت.

برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که دولت‌های آینده اوکراین ممکن است در صورت احساس بی‌اعتمادی به غرب، به دنبال همکاری نزدیک‌تر با دیگر قدرت‌های منطقه‌ای بروند.

در کنار آلمان، برخی دیگر از رهبران اروپایی نیز با محدودیت‌هایی مواجه هستند. دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، با وجود در اختیار داشتن یکی از قدرتمندترین ارتش‌های ناتو، به دلیل نزدیکی کشورش به روسیه با اعزام نیرو به اوکراین مخالفت کرده است. او همچنین در آستانه انتخابات سخت سال آینده قرار دارد.

جورجا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، نیز که یکی از اعضای اصلی گروه پنج قدرت اروپایی شامل انگلیس، فرانسه، آلمان، ایتالیا و لهستان محسوب می‌شود، هنوز باید در انتخابات آینده کشورش شرکت کند و آینده سیاسی‌اش مشخص نیست.

پایان یک دوره در اروپا

اگر خروج استارمر از رهبری ائتلاف حامی اوکراین با تقدیر از عملکرد او همراه شد، پایان دوره مکرون احتمالاً با نگرانی و حس از دست دادن یک رهبر مهم اروپایی مواجه خواهد شد.

اکنون پرسش اصلی این است که پس از خروج این دو چهره، چه کسی می‌تواند نقش هدایت‌کننده در اروپا را بر عهده بگیرد و اتحاد کشورهای حامی اوکراین را حفظ کند.

برخی امید دارند که اندی برنهام، جانشین استارمر، بتواند مسیر سیاست خارجی دولت پیشین انگلیس را ادامه دهد، اما مشخص نیست آیا او توانایی پر کردن جایگاه دو رهبر اصلی این ائتلاف را خواهد داشت یا نه.

در شرایطی که اروپا با جنگ اوکراین، تنش‌های امنیتی و تغییرات سیاسی داخلی روبه‌رو است، آینده «ائتلاف مشتاقان» بیش از هر زمان دیگری به مسئله‌ای حیاتی برای قاره سبز تبدیل شده است.