استاندارد ‌به سراغ تولیدکنندگان زیرزمینی می‌رود/ردیابی کالاهای غیرمجاز

از یزد، در آستانه هفته استاندارد و روز جهانی استاندارد، زهرا جعفری ندوشن، مدیرکل استاندارد استان یزد، با تشریح وظایف و برنامه‌های این مجموعه، بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً آماری به بازرسی‌ها و تمرکز بر نتیجه و اثربخشی نظارت‌ها تأکید کرد.

جعفری ندوشن با اشاره به نقش رسانه‌ها در انتقال مطالبات جامعه گفت: خبرنگاران می‌توانند فاصله میان انتظارات مردم و عملکرد دستگاه‌ها را شناسایی و منعکس کنند و همین موضوع به مدیران کمک می‌کند تا برای بهبود خدمات و اصلاح نقاط ضعف، برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند.

وی درباره مأموریت اصلی سازمان ملی استاندارد اظهار کرد: مهم‌ترین وظیفه این سازمان، ایجاد اطمینان برای مردم در زمینه سلامت، ایمنی و کیفیت کالاها و خدماتی است که مورد استفاده قرار می‌گیرند. کالاهایی که بر اساس مصوبات شورای عالی استاندارد در گروه اقلام مشمول استاندارد اجباری قرار می‌گیرند، باید از نظر تولید، عرضه، صادرات و واردات تحت نظارت قرار داشته باشند.

مدیرکل استاندارد یزد افزود: فعالیت‌های سازمان ملی استاندارد در چهار محور استانداردسازی، ارزیابی انطباق، تأیید صلاحیت و اوزان و مقیاس‌ها دنبال می‌شود و هر کدام از این بخش‌ها بخشی از زنجیره اطمینان‌بخشی به جامعه را بر عهده دارند.

وی ادامه داد: در حوزه استانداردسازی، تدوین استانداردها با استفاده از ظرفیت متخصصان، دانشگاهیان و کارشناسان دنبال می‌شود و در کنار آن، موضوع ترویج استاندارد نیز اهمیت زیادی دارد. با وجود اقداماتی که تاکنون انجام شده، همچنان برای ارتقای فرهنگ استاندارد در جامعه به برنامه‌ریزی و کار بیشتری نیاز است.

جعفری ندوشن درباره حوزه تأیید صلاحیت نیز گفت: بخشی از آزمون‌ها و بازرسی‌های مرتبط با استاندارد توسط آزمایشگاه‌ها و شرکت‌های بازرسی انجام می‌شود که این مجموعه‌ها باید صلاحیت لازم را از مرکز ملی تأیید صلاحیت دریافت کنند تا فعالیت آنها بر اساس الزامات و استانداردهای تعیین‌شده صورت گیرد.

وی ارزیابی انطباق را یکی از گسترده‌ترین حوزه‌های فعالیت اداره‌کل استاندارد عنوان کرد و گفت: نظارت بر کیفیت کالاها و خدمات تولید داخل، اقلام وارداتی و کالاهای صادراتی، همچنین بازرسی از مراکز عرضه، جایگاه‌های CNG، شهربازی‌ها و آسانسورها در این بخش انجام می‌شود. بخش قابل توجهی از کارشناسان اداره‌کل نیز در همین حوزه فعالیت دارند.

مدیرکل استاندارد یزد در تشریح وظایف حوزه اوزان و مقیاس‌ها بیان کرد: این بخش ارتباط مستقیمی با زندگی روزمره مردم دارد و صحت عملکرد ترازوهایی که در فروشگاه‌ها، میوه‌فروشی‌ها و سایر واحدهای عرضه مورد استفاده قرار می‌گیرند، باید مورد تأیید قرار گرفته باشد.

وی افزود: باسکول‌های جاده‌ای و سنگین نیز باید توسط شرکت‌های مورد تأیید استاندارد کالیبره شوند و عملکرد این شرکت‌ها نیز به صورت موردی و مستمر مورد بررسی قرار می‌گیرد. نازل‌های جایگاه‌های سوخت مایع و گاز نیز از دیگر مواردی هستند که از نظر میزان و مقدار سوخت تحویلی، باید تحت کنترل و کالیبراسیون قرار داشته باشند.

جعفری ندوشن به کنترل وزن درج‌شده روی محصولات نیز اشاره کرد و گفت: نمونه‌برداری از کالاهای تولیدی و تطبیق وزن واقعی با مقدار درج‌شده روی بسته‌بندی، از دیگر اقداماتی است که در حوزه اوزان و مقیاس‌ها دنبال می‌شود تا حقوق مصرف‌کننده از نظر کمیت نیز مورد صیانت قرار گیرد.

وی با اشاره به ضرورت تقویت نظارت بر بازار اظهار کرد: کنترل واحدهای تولیدی به تنهایی کافی نیست، زیرا ممکن است محصول خارج از فرآیند نظارت رسمی یا در ساعات غیراداری تولید و وارد بازار شود. به همین دلیل، نظارت بر مراکز عرضه اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌تواند به شناسایی واحدهای زیرزمینی یا تولیدکنندگانی که بدون طی فرآیند قانونی اقدام به تولید کالاهای مشمول استاندارد اجباری می‌کنند، کمک کند.

مدیرکل استاندارد یزد ادامه داد: در مواردی که کالای غیرمجاز در بازار مشاهده شود، امکان ردیابی آن وجود دارد و در صورت مشخص شدن محل تولید، موضوع برای قرار گرفتن آن واحد در چرخه نظارت استاندارد پیگیری می‌شود. این روند در مواردی که کالا از یک استان به استان دیگر منتقل شده باشد نیز قابل پیگیری است.

وی از انجام حدود ۱۰ هزار مورد بازرسی از سطح بازار طی سال گذشته خبر داد و گفت: در این بازرسی‌ها کالاهای مشمول استاندارد اجباری بررسی می‌شوند و این اقلام باید دارای نشان استاندارد و کد مربوط به آن باشند. مصرف‌کنندگان نیز می‌توانند برای اطمینان از اصالت نشان درج‌شده روی محصولات، از سامانه پیامکی مربوط به استعلام استفاده کنند.

جعفری ندوشن افزود: یکی دیگر از اقدامات مهم، خرید نمونه از بازار و ارسال آنها برای آزمون است. در این فرآیند، اقلام مشخصی برای بررسی انتخاب می‌شوند و نمونه‌برداری از یک محصول در استان‌های مختلف نیز به‌گونه‌ای مدیریت می‌شود که امکان پوشش طیف بیشتری از برندها و محصولات وجود داشته باشد.

وی تصریح کرد: هدف از این آزمون‌ها تنها بررسی وجود نشان استاندارد نیست، بلکه باید مشخص شود محصولی که با نام و نشان استاندارد وارد بازار شده، از نظر کیفیت نیز در وضعیت قابل قبول قرار دارد یا خیر. همچنین نتایج نمونه‌برداری از بازار با نمونه‌های برداشت‌شده از واحد تولیدی مقایسه می‌شود تا ضمن ارزیابی کیفیت محصول، عملکرد فرآیند نمونه‌برداری و نظارت خود مجموعه استاندارد نیز مورد سنجش قرار گیرد.

مدیرکل استاندارد یزد تأکید کرد: در ارزیابی عملکرد نباید صرفاً به تعداد بازرسی‌ها و نمونه‌برداری‌ها استناد کرد. ممکن است یک دستگاه آمار بالایی از اقدامات نظارتی ارائه دهد، اما پرسش اصلی این است که آیا این اقدامات توانسته‌اند کیفیت کالا را افزایش دهند، ایمنی را ارتقا بخشند و اعتماد مصرف‌کننده را تقویت کنند یا نه.

جعفری ندوشن گفت: رویکرد مدیریت استاندارد یزد این است که اثربخشی اقدامات در جامعه به عنوان یک شاخص جدی مورد توجه قرار گیرد و صرف ثبت عدد و رقم، ملاک موفقیت نباشد. هدف نهایی از نظارت، ایجاد نتیجه ملموس برای مردم و بهبود واقعی وضعیت کالاها و خدمات است.

مدیرکل استاندارد یزد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نظارت بر مصنوعات طلا اظهار کرد: کنترل عیار طلا از حساسیت بالایی برخوردار است و حتی کاهش جزئی عیار نیز به دلیل ارزش بالای این فلز می‌تواند موجب تضییع حقوق مصرف‌کننده شود.

جعفری ندوشن افزود: اگر در بازرسی از بازار مشخص شود طلای عرضه‌شده پایین‌تر از عیار تعیین‌شده است، بر اساس کد درج‌شده روی محصول می‌توان واحد تولیدکننده را شناسایی کرد. این کد حتی در مواردی که تولیدکننده در استان دیگری قرار داشته باشد، امکان ردیابی منشأ محصول را فراهم می‌کند.

وی ادامه داد: پرونده این موارد در کمیسیون مربوط بررسی می‌شود و با حضور نمایندگان مراجع ذی‌ربط، دفاعیات واحد تولیدی، مستندات بازرسی و نتایج نمونه‌برداری مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. بسته به شدت تخلف، ممکن است اخطار، الزام به اصلاح، جریمه مالی یا ابطال کد و مجوز واحد در دستور کار قرار گیرد و در صورت استمرار تخلف، امکان پلمب کارگاه نیز وجود دارد.