این ائتلاف جدید سنی در نهایت، بیشتر از اینکه یک پیمان دفاعی واقعی باشد، یک بیانیه #سیاسی است تا اعراب نشان بدهند از آمریکا و ایران مستقلاند. اما وقتی نمیتواند حتی بحرانهای کوچک منطقه را حل کند و در مناقشات بزرگ مثل کشمیر یا اختلافات عربستان و امارات یا روابط ترکیه و اسرائیل هیچ نقشی نمیتواند داشته باشد، مثل خانهای است که روی شن ساخته شده؛ در اولین طوفان جدی فرو میریزد.
گروه بین الملل عصرقانون:
محمدعلی حسن نیا
امضای «پیمان مکه برای دفاع مشترک» میان عربستان، ترکیه و پاکستان، در ظاهر یک ائتلاف نظامی برای مقابله با تهدیدات منطقهای است، اما هرچه بیشتر به جزئیاتش نگاه کنیم، بیشتر شبیه به یک پروژه تبلیغاتی-اقتصادی میشود تا یک پیمان عملیاتی.
ائتلافی با هویت وهابی-اخوانی
این پیمان را میتوان اولین تلاش جدی برای تشکیل یک بلوک سنی، توسعهگرا و با هویت ترکیبی از وهابیت سعودی و اخوانالمسلمین ترکی و پاکستانی اسلامگرا دانست.
هدف پنهانش این است که اداره کشورهای عربی را با چاشنی نفوذ ترکی(اقتصادی و مدل سیاسی) و هویت اهلسنت(توسعه گرا) در دست بگیرد. اما آیا این ائتلاف تازهتأسیس میتواند کاری کند که قبلاً دیگران نتوانستند؟
تجربه تلخ گذشته در یمن
برای پاسخ به این سوال، کافی است به یمن نگاه کنیم. عربستان سالهاست در جنگ با انصارالله (حوثیها) گیر کرده و با وجود اینکه پاکستان و سودان و امارات و سودان هم نیرو به یمن فرستادند، هیچ کاری از پیش نبردند و انصارالله همچنان موشکهایش را به عمق خاک عربستان شلیک میکند و معادله جدید هم درست کرده است.
تاریخ هم نشان داده که ورود به یمن برای هر قدرتی گران تمام میشود. جمال عبدالناصر** در دهه ۶۰ میلادی با تمام توان نظامی مصر وارد یمن شد، اما در نهایت با شکست و تحقیر خارج شد. یمن برای ائتلافهای خارجی «گورستان» بوده و این پیمان جدید هم قرار نیست معجزه کند.
از طرفی، خود عربستان و امارات متحدش هم در یمن با هم اختلاف دارند و هرکدام به فکر منافع خودشان( دولت عدن و شورای انتقالی) هستند. این درگیری درونی میان ریاض و ابوظبی، خودش یکی از بزرگترین موانع هرگونه ائتلاف مؤثر در منطقه است.
عراق؛ تهدید جدی
اما تهدید بزرگتر، عراق است. مقاومت عراق با گروههای نیابتی خود، توانایی این را دارد که با یک عملیات هوشمندانه، کویت را ناتوان کند یا تنگههای نفتی را به خطر بیندازد. این یعنی اگر درگیری جدی رخ دهد، عربستان نهتنها در یمن، که در همسایگیاش (عراق و کویت) هم با بحران مواجه میشود. این یک شکست راهبردی برای ریاض است که این پیمان هیچ راه حلی برای آن ارائه نمیدهد. حمله پهپادی از عراق به عربستان از زمان جنگ اول خلیج بی سابقه بود. حتی مقاومت عراق قول خونخواهی حمله را داده است و این ائتلاف میخواد به عراقی ها هشدار بدهد.
پول و بازار، نه جنگ و خون
در پسِ پرده، این پیمان بیشتر یک پروژه اقتصادی است. ترکیه میخواهد بازار عربستان را برای فروش پهپاد و پروژههای عمرانی و فروش کالا تصاحب کند و پاکستان هم به پول عربستان نیاز دارد تا اقتصاد خرابش را سرپا نگه دارد و نیروهای چند میلیونی کارش در خلیج فارس را حفظ کند.
این ائتلاف جدید سنی در نهایت، بیشتر از اینکه یک پیمان دفاعی واقعی باشد، یک بیانیه #سیاسی است تا اعراب نشان بدهند از آمریکا و ایران مستقلاند. اما وقتی نمیتواند حتی بحرانهای کوچک منطقه را حل کند و در مناقشات بزرگ مثل کشمیر یا اختلافات عربستان و امارات یا روابط ترکیه و اسرائیل هیچ نقشی نمیتواند داشته باشد، مثل خانهای است که روی شن ساخته شده؛ در اولین طوفان جدی فرو میریزد.
نظرات