سایه سنگین کربن‌زدایی از صنایع بر دستمزدها

سیاست‌های اقلیمی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، تسریع سرمایه‌گذاری پاک و دور کردن اقتصادها از سوخت‌های فسیلی طراحی شده‌اند، اما کربن‌زدایی همچنین در حال از بین بردن مدل تولیدی است که در بسیاری از کشورها، دستمزدها، اشتغال صنعتی و رفاه منطقه‌ای را برای دهه‌ها شکل می‌داد.

یک مطالعه جدید بین‌کشوری تحت عنوان “ردپای توزیعی کربن: توسعه اقتصادی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و نابرابری درآمد در ۷۹ اقتصاد (۱۹۹۵-۲۰۲۲)” نشان می‌دهد:  این اثرات توزیعی ممکن است ریشه عمیق‌تری در ساختار اقتصادی داشته باشند تا خود کربن.

به این ترتیب محققان با بررسی ۷۹ اقتصاد دریافتند در اقتصاد این کشورها، افزایش میزان انتشار CO_2 به دلیل مصرف سوخت‌های فسیلی برای تولید بیشتر نابرابری درآمد کارگران نیز صعودی می‌شود؛ به‌طوری‌که در مدل پایه، دو برابر شدن انتشار گازهای گلخانه‌ای سرانه با کاهش تقریباً سه امتیازی در شاخص ضریب جینی همراه است.

این یافته به معنای ارتقای برابری توسط آلودگی نیست، بلکه نشان می‌دهد انتشار گازهای گلخانه‌ای ویژگی‌های سیستم‌های تولیدی را در بر می‌گیرد که از لحاظ تاریخی از مشاغل نسبتاً مولد برای کارگران بدون تحصیلات دانشگاهی، اشتغال صنعتی در مقیاس بزرگ، چانه‌زنی جمعی و زنجیره‌های تأمین منطقه‌ای پشتیبانی کرده‌اند. بخش‌هایی مانند معدن، تولیدات سنگین، خدمات رفاهی، ساخت‌وساز و حمل‌ونقل می‌توانند میانه بزرگتری از توزیع درآمد ایجاد کنند و با انقباض این فعالیت‌ها، خطر گسترش نابرابری افزایش می‌یابد.

نقش مصرف انرژی در برابر شدت کربن سوخت‌ها

این درحالی است که محققان با جدا کردن شدت کربن مخلوط انرژی از کل سطح مصرف انرژی، دریافتند: مصرف انرژی به ازای هر نفر همچنان به شدت با نابرابری کمتر مرتبط است، در حالی که شدت کربن مخلوط سوخت تنها یک رابطه ضعیف و غیرمستحکم دارد. همچنین در سطح سوخت‌ها، نفت بزرگ‌ترین ارتباط تخمینی، گاز ارتباط متوسط و زغال‌سنگ با وجود کربن‌محور بودن بالا، کمترین ارتباط را نشان داد.

از این رو، نویسندگان، انتشار سرانه را در درجه اول به عنوان شاخصی از تولید انرژی‌محور و سرمایه‌بر تفسیر می‌کنند، نه به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه خود محتوای کربن یک اثر توزیعی منحصر به فرد دارد. ادعای اصلی آنها این است که اقتصادهای سازمان‌یافته حول استفاده از انرژی فسیلی در مقیاس بزرگ، ساختارهای بازار کاری را توسعه داده‌اند که با توزیع درآمد فشرده‌تر مرتبط است.

با این حال، از آنجا که سیاست‌های اقلیمی همچنان بخش‌ها را بر اساس میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای هدف قرار می‌دهند، صنایعی که از نظر تاریخی با مصرف بالای انرژی مرتبط بوده‌اند، با تجدید ساختار مواجه خواهند شد.

تأثیرپذیری بیشتر اقتصادهای ثروتمندتر و درآمد بازار

به اعتقاد کارشناسان سطح توسعه کشورها به طور قابل توجهی قدرت این رابطه را تغییر می‌دهد؛ به‌طوری‌که در نیمه پردرآمد نمونه، ارتباط تخمینی بین انتشار گازهای گلخانه‌ای و نابرابری (ضریب ۴٫۳۶۳-) تقریباً دو برابر بیشتر از نیمه کم‌درآمد (ضریب ۲٫۰۹۴-) است. این الگوی قوی‌تر با تاریخچه نهادی اقتصادهای صنعتی بالغ که دارای دستمزدهای بالا و نیروی کار سازمان‌یافته هستند مطابقت دارد، در حالی که در کشورهای فقیرتر، غیررسمی بودن و نهادهای کارگری ضعیف‌تر این ارتباط را تضعیف می‌کنند.

علاوه بر این، مطالعه مورد نظر نشان می‌دهد: این ارتباط برای نابرابری درآمد بازار (قبل از مالیات و انتقالات) قوی‌تر از نابرابری درآمد قابل تصرف است، که اثبات می‌کند این رابطه ریشه عمیق‌تری در نحوه تولید درآمد دارد تا نحوه توزیع مجدد آن توسط دولت‌ها.

محدودیت‌های آماری و افق زمانی تغییرات ساختاری

این پژوهش با محدودیت‌های جغرافیایی و آماری نیز مواجه است، زیرا ۴۴ مورد از ۷۹ اقتصاد بررسی‌شده متعلق به اروپا و آسیای مرکزی هستند و نمونه تنها شامل یک اقتصاد از آسیای جنوبی و دو اقتصاد از آفریقای زیرصحرا است. همچنین آزمون‌های علیت سالانه هیچ رابطه پیش‌بینی‌کننده معناداری را در کوتاه‌مدت نشان نمی‌دهند، اما تخمین‌های پویای پنج‌ساله ارتباط منفی را حفظ می‌کنند؛ امری که نشان می‌دهد تغییر ساختاری در تولید، اشتغال و نهادهای چانه‌زنی طی سال‌ها آشکار می‌شود.

در نهایت، این تحقیق تأکید می‌کند: برنامه‌های بازآموزی، صندوق‌های توسعه منطقه‌ای و حمایت از درآمد باید بخش اصلی سیاست‌های گذار عادلانه باشند. برای دولت‌ها صرفاً شمارش مشاغل سبز کافی نخواهد بود، بلکه باید کیفیت، سطح دستمزد، قدرت چانه‌زنی و موقعیت جغرافیایی مشاغل جدید نیز تضمین شود تا مناطق صنعتی سابق دچار فرسایش پایه‌های اقتصادی نشوند.