شوک انرژی هوانوردی اروپا را زمین‌گیر‌کرد

به گزارش گروه اجتماعی عصر قانون: تشدید تنش‌ها و درگیری‌های اخیر در خاورمیانه، علاوه بر بازارهای انرژی، صنعت هوانوردی اروپا را نیز با چالش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است؛ به‌گونه‌ای که تحلیل‌های جدید نشان می‌دهد افزایش قیمت بلیت هواپیما بیش از آنکه ناشی از سیاست‌های اقلیمی باشد، نتیجه وابستگی گسترده این صنعت به سوخت‌های فسیلی و آسیب‌پذیری آن در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی است.

براساس گزارش مؤسسه Transport & Environment (T&E)، بحران اخیر بار دیگر نشان داده است که مهم‌ترین نقطه ضعف صنعت هوانوردی اروپا، وابستگی شدید آن به نفت و سوخت جت است. این گزارش تأکید می‌کند که برخی بازیگران صنعت در تلاش هستند با استناد به شرایط فعلی، قوانین اقلیمی اتحادیه اروپا از جمله ETS و ReFuelEU را عامل افزایش هزینه‌ها معرفی کنند، در حالی که این مقررات در واقع با هدف کاهش وابستگی انرژی اروپا و تقویت امنیت انرژی تدوین شده‌اند.

در این گزارش آمده است که اتحادیه اروپا حدود ۹۵ درصد نفت خام مورد نیاز خود را وارد می‌کند و تقریباً تمام سوخت جت مصرفی نیز از همین نفت وارداتی تولید می‌شود. همچنین نزدیک به یک‌سوم نیاز اروپا به سوخت جت از طریق واردات مستقیم فرآورده‌های پالایش‌شده تأمین می‌شود که بخش قابل توجهی از آن از خاورمیانه وارد می‌شود.

نمودار سهم ۹۵ درصدی سوخت فسیلی در حمل و نقل هوایی اروپا و منطقه تامین کننده (سمت چپ نمودار)

بر اساس این ارزیابی، در مجموع حدود ۳۰ درصد از سوخت جت مورد استفاده اتحادیه اروپا به نفت و فرآورده‌هایی وابسته است که از مسیر تنگه هرمز تأمین یا منتقل می‌شوند؛ موضوعی که باعث شده هرگونه تنش در این آبراه راهبردی، به سرعت بر هزینه‌های صنعت هوانوردی اروپا اثر بگذارد.

گزارش T&E نشان می‌دهد در حال حاضر حق بیمه ژئوپلیتیکی ناشی از بحران انرژی، برای هر مسافر یک پرواز متوسط درون اروپا حدود ۲۹ یورو به هزینه سوخت اضافه کرده است. این در حالی است که هزینه ناشی از اجرای مقررات ReFuelEU تنها ۰.۷ یورو و هزینه بازارهای کربن اروپا (ETS) حدود ۷ یورو برای هر مسافر برآورد می‌شود؛ به بیان دیگر، هزینه ناشی از بی‌ثباتی بازار نفت تقریباً چهار برابر مجموع هزینه سیاست‌های اقلیمی اتحادیه اروپاست.

این اختلاف در پروازهای طولانی‌مدت حتی بیشتر است. بر اساس این گزارش، در مسیرهای دوربرد، هزینه ناشی از نوسانات بازار نفت به ۸۸ یورو برای هر مسافر می‌رسد، در حالی که سهم مقررات ReFuelEU تنها ۳ یورو است. همچنین بسیاری از پروازهای طولانی به دلیل معافیت‌های موجود، اساساً مشمول نظام قیمت‌گذاری کربن نیستند.

در ادامه گزارش تأکید شده است که بحران جاری تنها به افزایش قیمت سوخت محدود نشده و پیامدهای عملیاتی گسترده‌ای نیز برای صنعت هوانوردی به همراه داشته است. تغییر مسیر پروازها برای اجتناب از حریم هوایی ناامن، زمین‌گیر شدن بخشی از ناوگان شرکت‌های هواپیمایی منطقه، کمبود سوخت جت، افزایش لغو پروازها و رشد قیمت سوخت‌های جایگزین از جمله این پیامدهاست.

اثرگذاری تنش خاورمیانه در قیمت سوخت اروپا

به گفته تهیه‌کنندگان این گزارش، در هفته‌های اخیر برخی فعالان صنعت هوانوردی اروپا از این شرایط برای درخواست تضعیف قوانین زیست‌محیطی اتحادیه اروپا استفاده کرده‌اند، اما این رویکرد نه تنها مشکل وابستگی انرژی را حل نمی‌کند، بلکه آسیب‌پذیری این صنعت در برابر بحران‌های آینده را نیز افزایش خواهد داد.

این گزارش در پایان تأکید می‌کند که هزینه اجرای مقررات ETS و ReFuelEU در مقایسه با نوسانات قیمت سوخت‌های فسیلی بسیار ناچیز است و حذف یا تضعیف این قوانین، وابستگی اروپا به واردات انرژی را افزایش می‌دهد. همچنین توسعه سوخت‌های پایدار هوانوردی (SAF) و تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی، به عنوان راهکاری راهبردی برای افزایش امنیت انرژی و کاهش آسیب‌پذیری صنعت هوانوردی اروپا در برابر بحران‌های ژئوپلیتیکی معرفی شده است.