قمار شکست‌خورده ترامپ و کابوس تنگه هرمز برای اقتصاد جهان و شیخ‌نشینان

به گزارش گروه بین‌الملل عصر قانون: در حالی که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که با پاسخ کوبنده کشورمان تبدیل به یک جنگ منطقه‌ای شد، شکنندگی اوضاع کشورهای خلیج فارس در سطوح مختلف از جمله امنیتی و اقتصادی را فاش کرد، برآوردهای اخیر، تصویر تیره و تاری از عملکرد اقتصادی منطقه خلیج فارس برای سال ۲۰۲۶ ترسیم می‌کند.

سایه سنگین تنش‌ها بر سر اقتصاد جهان و شیخ‌نشینان خلیج فارس

در این زمینه وب سایت قطری العربی الجدید در مقاله‌ای تحت عنوان «بازگشت شبح جنگ: خسارات اقتصادی سنگینی بر خلیج فارس و بازارهای جهانی سایه افکنده است»، نوشت: حملات هوایی آمریکا به جزیره خارگ در نزدیکی تنگه هرمز در عصر یکشنبه، شبح جنگ در منطقه را زنده کرده و همچنین توافقات شکننده، امیدها را برای کاهش تنش تضعیف کرده و تنش‌ها را در حیاتی‌ترین شریان تجارت نفت جهان دوباره شعله‌ور ساخته است.

این حملات آمریکا با پاسخ سریع ایران که شامل حملات موشکی و پهپادی به پایگاه‌های ایالات متحده در چندین کشور منطقه بود همراه شد و بلافاصله موجب افزایش جدید قیمت نفت شد و نفت از ۹۰ دلار در هر بشکه فراتر رفت.

طبق گزارشی که روز دوشنبه توسط فایننشال تایمز منتشر شد، میکائیل آلفارو، رئیس سرمایه‌گذاری در گالو پارتنرز، تأیید کرد که این تنش نظامی، یک ریسک پایدار در بازارهای بین‌المللی ایجاد می‌کند و اقتصادهای خلیج فارس را در مواجهه مستقیم با اختلالات زنجیره تأمین و کاهش جریان انرژی و کالا از طریق آبراه حیاتی تنگه هرمز قرار می‌دهد.

اما پیامدهای اقتصادی این تحولات فراتر از افزایش‌های لحظه‌ای قیمت نفت خام است. به گفته ناظران، این اقدامات همچنین افزایش مداوم حق بیمه ریسک دریایی و هزینه‌های بیمه ریسک جنگ را به همراه افزایش هزینه‌های کشتیرانی تحمیل می‌کند.

هزینه‌های سنگین کشتیرانی در سایه معادله ایران در تنگه هرمز

داده‌های دریایی نشان می‌دهند که ترافیک نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری از طریق تنگه هرمز، پس از تشدید شدید تهدیدات، در سطوح بسیار پایین و مملو از خطرات بالا باقی مانده است. این وضعیت با اکراه گسترده شرکت‌های بیمه برای پوشش کشتی‌هایی که از دستورالعمل‌های امنیتی پیروی نمی‌کنند، تشدید می‌شود.

در تنگه هرمز، صدها نفتکش طی چهار هفته گذشته تلاش کرده‌اند تا از طریق کانال‌های باریک یا بسته عبور کنند، زیرا قایق‌های گشتی ایرانی به کشتی‌ها در مورد ورود به این منطقه هشدار می‌دهند.

در نتیجه، تحلیلگران بیمه دریایی معتقدند که این عدم قطعیت امنیتی، بازگشت به سطح عادی کشتیرانی را در آینده نزدیک بعید می‌کند و بر اساس تحلیلی که توسط لویدز لیست، پلتفرمی متخصص در حمل و نقل دریایی و تجارت جهانی، در ۳۱ آگوست ۲۰۲۶ منتشر شد، بار بیشتری را بر دوش صاحبان کشتی و واردکنندگان در منطقه می‌گذارد.

تهدید مداوم برای ناوبری، صادرات انرژی خلیج فارس، فعالیت‌های بندری و تجارت غیرنفتی را تحت فشار قرار می‌دهد. در همین حال اختلال در ترافیک دریایی منجر به تجمع گسترده کشتی‌ها و ملوانانی شده است که در خلیج فارس بدون هیچ گونه خروج ایمن سرگردان هستند.

بر اساس گزارشی که توسط ماریتایم اکسکیوتیو، پلتفرمی متخصص در امور دریایی و امنیت، در ۲۸ آگوست منتشر شد، این امر همچنین بر اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی تأثیر منفی گذاشته است، که با نگرانی شاهد افزایش خطرات عملیاتی و لجستیکی و افزایش هزینه‌های حمل و نقل محصولات نهایی و کالاهای واسطه‌ای به بازارهای جهانی هستند.

کابوس ناتمام تنگه هرمز برای اقتصاد دنیا و اعراب

در این زمینه، رائد المصری، کارشناس اقتصاد سیاسی، به العربی الجدید گفت که تشدید تنش و بازگشت به رویارویی نظامی ایالات متحده با ایران، به ویژه پس از انقضای تفاهم‌نامه قبلی بین دو طرف، تعجب‌آور نیست.

وی افزود که سیاست‌های دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، در جهت حفظ فشار شدید نظامی و اقتصادی بدون الزاماً درگیر شدن در یک جنگ تمام عیار است که قطعاً با واکنش متقابل ایران مواجه می‌شود.

این کارشناس اقتصادی عرب زبان تاکید کرد که در این میان ادامه تنش و ناامنی در تنگه هرمز، بر کشورهای خلیج فارس تأثیر منفی بالایی به ویژه در سطوح اقتصادی و امنیتی می‌گذارد.

المصری تصریح کرد که این وضعیت علاوه بر خطر حملات نظامی مستقیم به کشورهای خلیج فارس، منجر به افزایش هزینه‌های حمل و نقل، کشتیرانی و بیمه می‌شود که ناگزیر بر ثبات قیمت نفت و آینده بازارهای جهانی انرژی تأثیر می‌گذارد.

وی اظهار داشت که در نتیجه شرایط کنونی، اقتصاد کشورهای خلیج فارس و نقش منطقه‌ای آنها بار دیگر تحت تاثیر تنش‌ها در منطقه قرار می‌گیرد و این امر تاثیر زیادی بر اعتماد سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی دارد؛ زیرا سرمایه‌گذاران از فعالیت در محیط‌های ناامن و ناپایدار خودداری می‌کنند.

این کارشناس عرب زبان گفت: بر همین اساس کشورهای خلیج فارس در برابر واقعیت‌های جدید و خطرناک قرار می‌گیرند که مستلزم ارزیابی مجدد اساسی و انعطاف‌پذیری روابط و استراتژی‌های بین‌المللی آنها است، به جای اینکه به مسیر عدم قطعیت و ثبات خیالی که آینده جوامع غنی از نفت و صندوق‌های ثروت ملی آنها را تهدید می‌کند، ادامه دهند.

علاوه بر آن، تحولات ژئوپلیتیکی اخیر و اختلالات دریایی، کشورهای خلیج فارس را مجبور به برنامه‌ریزی مجدد و به تعویق انداختن چندین پروژه بزرگ کرده است. به گزارش بلومبرگ در ۵ آوریل ۲۰۲۶، دامنه پروژه «ذا لاین» در شهر نئوم که عربستان هزینه سنگینی برای آن کرده، کاهش یافته و مراحل کلیدی ساخت و ساز به تعویق افتاده است تا نقدینگی حفظ شود و امنیت زنجیره تأمین تضمین شود.

همزمان با آن، خبرگزاری رویترز در ۱۸ مه ۲۰۲۶ گزارش داد که گسترش عملیاتی پروژه هیدروژن سبز (NGHC) نئوم به دلیل مشکلات قراردادهای حمل و نقل بین‌المللی به اواخر ۲۰۲۷ موکول شده است.

در همین حال، منابع عربی اعلام کردند که جدول زمانی توسعه برای پروژه‌ها در سایر کشورهای خلیج فارس مختل شده است. به عنوان مثال، سرمایه‌گذاری در مراکز داده و محاسبات ابری پس از اعلام ایران در ۲۱ جولای مبنی بر هدف قرار دادن زیرساخت‌های خدمات وب آمازون (AWS) در بحرین، وارد مرحله‌ای از ریسک شده است.

در این زمینه، فیلیپ شاو، اقتصاددان ارشد Investec، معتقد است که بن‌بست دیپلماتیک مداوم و تشدید تنش‌های نظامی در نزدیکی تنگه هرمز، بارهای اقتصادی فزاینده و مستقیمی را بر بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی تحمیل می‌کند.

وی تاکید کرد که مسیر بحران به سمت یک رویارویی بلندمدت و اختلال طولانی‌مدت در این آبراه حیاتی، احتمال اختلال طولانی‌مدت در ناوبری از طریق تنگه هرمز را افزایش می‌دهد و مانع از کاهش سریع قیمت انرژی و فشار مداوم بر هزینه‌های تأمین و لجستیک می‌شود.