«موفق السلطی» اردن؛ شریان پروازی آمریکا و هدف راهبردی موشک‌های ایران

پایگاه هوایی «شهید موفق السلطی» در نزدیکی شهر «الازرق» در استان زرقاء، واقع در شرق اردن و حدود ۱۰۰ کیلومتری شرق امان قرار دارد. این پایگاه که در دهه ۱۹۷۰ میلادی تأسیس و در سال ۱۹۸۱ به طور رسمی افتتاح شد، مقر اصلی اسکادران‌های ۱، ۲ و ۶ نیروی هوایی سلطنتی اردن است.

بااین حال، از زمان آغاز عملیات ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در سوریه و سپس گسترش حضور نظامی واشنگتن در غرب آسیا، این پایگاه به یکی از مهم‌ترین مراکز استقرار «گروه ۴۰۷ اعزامی نیروی هوایی آمریکا» و به فرماندهی مرکزی نیروهای آمریکایی (CENTCOM) تبدیل شد. واشنگتن در سال‌های اخیر با سرمایه‌گذاری صدها میلیون دلاری، باندها، آشیانه‌های مقاوم‌سازی شده (شیلترها)، برج مراقبت و زیرساخت‌های لجستیکی این پایگاه را به میزان چشمگیری گسترش داده تا آن را به یک مقر شبه‌دائمی برای عملیات هوایی تبدیل کند.

اهمیت راهبردی پایگاه برای آمریکا و منطقه

اهمیت پایگاه موفق السلطی ناشی از چند فاکتور کلیدی است:

موقعیت مثلثی جغرافیایی: این پایگاه در نقطه تلاقی اردن، سوریه و عراق قرار گرفته و به آمریکا امکان می‌دهد تا تمامی تحرکات در شام، صحرای بادیه سوریه و مرزهای غربی عراق را زیر پوشش راداری و پروازی داشته باشد.

سپر دفاعی و رهگیری فرامرزی: موفق السلطی کلیدی‌ترین پایگاه جلوتر از خطوط دفاعی اسرائیل محسوب می‌شود. در جریان تقابل‌های نظامی، جنگنده‌های مستقر در این پایگاه نقش خط اول دفاعی را برای رهگیری پهپادها و موشک‌های پرتاب‌شده به سمت اهداف منطقه‌ای ایفا کرده‌اند.

مرکز عملیات پهپادی و گشت هوایی: این پایگاه، پایگاه اصلی پهپادهای شناسایی و رزمی آمریکا برای پایش منطقه‌ای است.

تجهیزات و دارایی‌های نظامی آمریکا در پایگاه

بر اساس داده‌های نظامی و تصاویر ماهواره‌ای، آمریکا سنگین‌ترین تجهیزات تاکتیکی خود در منطقه شام را در موفق السلطی مستقر کرده است:

جنگنده‌ها: جنگنده‌های برتر هوایی و ضربتی شامل F-15E Strike Eagle، F-16 Fighting Falcon و در برهه‌هایی جنگنده‌های پشتیبانی نزدیک A-10 Thunderbolt II.

پهپادهای رزمی و شناسایی: گردان‌های پهپادی MQ-9 Reaper جهت انجام عملیات‌های ترور هدفمند و پایش مداوم.

هواپیماهای پشتیبانی: سوخت‌رسان‌های KC-135 Stratotanker برای افزایش شعاع عملیاتی جنگنده‌ها و ترابری‌های سنگین C-130 Hercules.

سامانه‌های پدافندی: سامانه‌های موشکی MIM-104 Patriot و لایه‌های دفاع ضد پهپادی و موشکی برای حفاظت از زیرساخت‌های پایگاه.

سابقه و ابعاد حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاه

پایگاه موفق السلطی در طول درگیری‌های منطقه‌ای اخیر، چند بار هدف حملات ترکیبی (موشکی و پهپادی) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و گروه‌های مقاومت قرار گرفته است.

نقش در درگیری‌های مستقیم: در طول عملیات‌های موشکی ایران (مانند وعده صادق ۱ و ۲ و درگیری‌های مستقیم بعدی)، این پایگاه به عنوان یکی از منشأهای اصلی به پرواز درآمدن جنگنده‌های آمریکایی و اردنی برای رهگیری پرتابه‌های ایرانی شناخته شد و در بانک اهداف مشروع ایران قرار گرفت.

حملات سنگین اخیر: در جدی‌ترین موج حملات موشکی و پهپادی، پایگاه موفق السلطی هدف اصابت دقیق موشک‌های بالستیک و پهپادهای انتحاری قرار گرفت.

میزان خسارات: گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی (از جمله وال‌استریت ژورنال) و اطلاعیه‌های رسمی تایید می‌کنند که موشک‌های ایرانی به آشیانه‌های مقاوم‌سازی شده (شیلترها)، رمپ اصلی پروازی و محل استقرار نیروها اصابت کرده‌اند. این حملات منجر به انهدام و آسیب عمده به چند فروند جنگنده F-15E و پهپاد، خراب شدن زیرساخت‌های باند پروازی و کشته و زخمی شدن تعدادی از نظامیان آمریکایی گردید.

اهمیت و پیامدهای استراتژیک ضربات سپاه به موفق السلطی

ضربه زدن به پایگاه موفق السلطی اردن دارای ابعاد و پیامدهای عمیق نظامی و سیاسی است:

کور کردن چتر رهگیری: با هدف قرار گرفتن امکانات پروازی و راداری موفق السلطی، خط اول رهگیری فرامرزی آمریکا تضعیف شده و ضریب نفوذ پرتابه‌های ایرانی به اهداف بعدی به شدت افزایش یافت.

شکست برتری هوایی مطلق: آسیب به جنگنده‌ها روی زمین و از کار افتادن باندهای پروازی نشان داد که حتی متراکم‌ترین لایه‌های پدافندی آمریکا (پاتریوت) توانایی مصون‌سازی پایگاه‌های اصلی را در برابر هجوم موجی (موشکی-پهپادی) ندارند.

تغییر محاسبات کشورهای میزبان: هدف قرار گرفتن یک پایگاه اصلی در خاک اردن، هزینه سیاسی و امنیتی میزبانی از نیروهای آمریکایی را برای کشورهای منطقه به شدت بالا برده و فشار بر دولت اردن را افزایش داد.

تخریب اقتصادی و عملیاتی: نابودی تجهیزات گران‌قیمت نظیر جنگنده‌های ده‌ها میلیون دلاری و پهپادهای پیشرفته، توان عملیاتی ناوگان هوایی آمریکا در سنتکام را دچار وقفه جدی کرد.

جمع‌بندی

پایگاه موفق السلطی که زمانی به عنوان «ناو هواپیمابر نفوذناپذیر» آمریکا در قلب شام شناخته می‌شد، با هدف قرار گرفتن توسط موشک‌های بالستیک ایران نشان داد که عمق راهبردی آمریکا در منطقه دیگر از ضربات پشیمان‌کننده در امان نیست. این اقدامات پیامی مستقیم به واشنگتن بود مبنی بر اینکه هرگونه استفاده از جغرافیای کشورهای همجوار برای اقدام علیه ایران، آن جغرافیا و زیرساخت‌های نظامی‌اش را مستقیماً وارد دایره پاسخ متقابل خواهد کرد.