چرا باید انتظار سقوط بازار هوش مصنوعی را داشته باشیم؟

مدل‌های هوش مصنوعی همچنان با سرعتی بسیار بیشتر از آنچه تقریباً همه پیش‌بینی می‌کردند، قدرتمندتر می‌شوند. بااین‌حال، رونق هوش مصنوعی از برخی جهات متزلزل به نظر می‌رسد. یک رسوایی جنسی و جاسوسی، انویدیا، بزرگ‌ترین تولیدکننده تراشه‌های پیشرفته را درگیر کرده است. حزب دموکرات آمریکا نیز پس از پیروزی در انتخابات میان‌دوره‌ای، خود را برای مقابله با مراکز داده و غول‌های فناوری نزدیک به ترامپ آماده می‌کند. برخی نگران‌اند که سقوطی عظیم در بخش فناوری در راه باشد. جهان تا چه اندازه باید نگران باشد؟

تجربه‌های تاریخی سقوط

تاریخ سرنخ‌هایی در اختیار ما قرار می‌دهد. بسیاری از فناوری‌های گذشته، از کانال‌ها و راه‌آهن گرفته تا اینترنت، ابتدا به شور و هیجان شدید در بازارها و سپس به سرخوردگی و ناامیدی منجر شده‌اند. سرمایه‌گذاری روی این فناوری‌ها اغلب به شکست انجامید، هرچند خود فناوری‌ها در نهایت تحول‌آفرین بودند. حجم سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده در هوش مصنوعی بسیار عظیم است؛ طبق یکی از پیش‌بینی‌ها، میانگین سالانه این سرمایه‌گذاری‌ها در فاصله سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۲ معادل ۳.۶ درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا خواهد بود. سهام شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی رشد سرسام‌آوری را تجربه کرده است؛ ده سهم برتر که بیشترین وابستگی را به هوش مصنوعی دارند، اکنون نزدیک به ۴۰ درصد از شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ آمریکا را تشکیل می‌دهند.

در گذشته، سرمایه‌گذارانی که فناوری‌های نوظهور و پرطرفدار را به‌درستی شناسایی می‌کردند، اغلب در پیش‌بینی اینکه چه کسانی از آن فناوری‌ها سود خواهند برد، عملکرد ضعیفی داشتند. وارن بافت در سال ۲۰۰۸ نوشت: «اگر یک سرمایه‌دار دوراندیش در کیتی هاوک حضور داشت، با سرنگون کردن اورویل لطف بزرگی به جانشینان خود می‌کرد.» او با این جمله به سودآوری اندک صنعت هواپیمایی اشاره داشت. بسیاری از کسانی که در دهه ۱۹۹۰ هزینه توسعه شبکه‌های کابل فیبر نوری را تأمین کردند، سرمایه خود را از دست دادند؛ درحالی‌که این شرکت‌های فناوری بودند که با ایجاد کسب‌وکار بر بستر آن زیرساخت‌ها، سودهای هنگفتی به دست آوردند.

ترس سهام‌داران از آینده هوش مصنوعی

نگرانی درباره پایداری این وضعیت باعث شده است که شاخص‌های سهام طی شش ماه گذشته تقریباً بدون تغییر باقی بمانند. پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، شاخص نزدک که عمدتاً شامل شرکت‌های فناوری است، در یک روز ۵.۵ درصد سقوط کرد؛ زیرا سرمایه‌گذاران نگران بودند که دموکرات‌ها مانع احداث مراکز داده شوند. قیمت سهام انویدیا، شرکتی که وضعیت مالی آن پشتوانه بخش بزرگی از صنعت هوش مصنوعی است، نزدیک به ۳۰ درصد نسبت به بالاترین سطح خود کاهش یافته است. اینکه سرمایه‌گذاران درآمدهای حاصل از هوش مصنوعی را بیش از اندازه برآورد کرده باشند، اشتباهی کاملاً آشنا در تاریخ مالی است. خبر خوب این است که پیامدهای چنین اشتباهی این بار احتمالاً قابل مدیریت خواهد بود. سقوط بازار سهام مشابه ترکیدن حباب دات‌کام ممکن است رخ دهد، اما وقوع یک بحران مالی عمیق بسیار بعیدتر است.

به‌راحتی می‌توان تصور کرد که سقوط مشابهی اکنون چگونه رخ خواهد داد. بخش بزرگی از درآمد آنتروپیک از استارتاپ‌های هوش مصنوعی تأمین می‌شود که خود از سرمایه‌گذاری خطرپذیر برخوردارند و این منبع درآمد می‌تواند در صورت وقوع بحران مالی خشک شود. شرکت‌های آمریکایی توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی تنها حدود شش ماه از رقبای چینی خود جلوتر هستند؛ رقبایی که عملاً مدل‌هایشان را به‌رایگان عرضه می‌کنند. همان‌طور که در گزارش ما توضیح داده شده است، ارزش‌گذاری‌های بالای آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی بر این فرض استوار است که این شرکت‌ها یا فاصله خود را با رقبا بیشتر خواهند کرد یا مدل‌های کسب‌وکار جدیدی توسعه خواهند داد که به آن‌ها امکان دهد از برتری اندک کنونی خود بهره‌برداری مؤثرتری داشته باشند.

در صورت وقوع سقوطی ناشی از هوش مصنوعی چه اتفاقی ممکن است رخ دهد؟ خانوارها که از زیان‌های بازار سهام آسیب دیده‌اند، هزینه‌های مصرفی خود را کاهش خواهند داد. شرکت‌هایی که بدهی‌های سنگینی دارند، از جمله بسیاری از استارتاپ‌های مراکز داده موسوم به «نئوکلاود»، ممکن است ورشکست شوند. حتی احتمال دارد اقتصاد آمریکا رکودی خفیف، مشابه رکود سال ۲۰۰۱، را تجربه کند. برای آنکه شرایط بسیار وخیم‌تر شود، سقوط صنعت هوش مصنوعی باید هم‌زمان با فاجعه دیگری، مانند وحشت در بازار اوراق قرضه یا وقوع جنگ، رخ دهد. چنین احتمالی وجود دارد؛ بدهی چندین کشور ثروتمند به سطح خطرناکی رسیده و برخی رهبران جهان نیز در رفتارهای جنگ‌طلبانه خود پیش‌بینی‌ناپذیر هستند. اما در شرایط کنونی، این محتمل‌ترین سناریو نیست.