«شی جینپینگ» در سفری رسمی عازم قرقیزستان میشود تا در نشست سران سازمان شانگهای شرکت کند.
شهر بیشکک بهزودی میزبان دو رویداد سرنوشتساز و تعیینکننده برای قرقیزستان و منطقه خواهد بود که یکی از مهمترین آنها، نشست سران سازمان همکاری شانگهای است.
بر اساس اعلام «ژئنبک کولوبایف»، وزیر امور خارجه قرقیزستان در دیدار با «وانگ ای»، همتای چینی خود در چولپونـآتا، «شی جینپینگ»، رئیسجمهور چین در روزهای ۳۱ اوت و ۱ سپتامبر (۱۰ و ۱۱ شهریورماه) در سفری دولتی عازم قرقیزستان خواهد شد و در اجلاس سران شانگهای شرکت خواهد کرد.
کولوبایف همچنین خاطرنشان کرد که روابط بیشکک و پکن در سالهای اخیر بر پایه اصول برابری، احترام متقابل و توجه به منافع یکدیگر توسعه یافته است و هیچگونه اختلاف سیاسی میان دو کشور وجود ندارد.
اما در اجلاس سران شانگهای چه موضوعاتی مطرح خواهد شد و دستور کار اصلی سفر رهبر چین به قرقیزستان چیست؟ کارشناسان برجسته قرقیز به بررسی ابعاد این رویداد پرداختهاند.
گذار از همکاریهای تجاری به شراکت استراتژیک و امنیتی
«مارس ساریاف»، تحلیلگر سیاسی، دیپلمات و کارشناس مسائل امنیتی در این زمینه تأکید میکند که امروزه روابط چین و قرقیزستان از الگوی همکاریهای محض تجاری ـ اقتصادی بهسمت یک شراکت راهبردی و استراتژیک در حال حرکت است.
ساریاف معتقد است: «اگر در گذشته محتوای اصلی روابط دوجانبه را تجارت، وامها و پروژههای زیرساختی تشکیل میداد، امروز موضوعات ژئوپولیتیک، امنیت و حملونقل در اولویت قرار گرفتهاند، در این چارچوب، پروژه راهآهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان اهمیت ویژهای برای پکن دارد، با اجرای این پروژه، دولت قرقیزستان میتواند به یک هاب ترانزیتی بسیار مهم در آسیای مرکزی تبدیل شود، از سوی دیگر، برای پکن این تنها یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه بخشی از استراتژی کلانتر برای ایجاد مسیرهای زمینی جدید است و برای ازبکستان نیز دسترسی مستقیمتری به بازارهای منطقه آسیا ـ اقیانوسیه فراهم میسازد.»
این کارشناس قرقیز میافزاید: «در مراحل بعدی، کریدورهای حملونقل میتوانند آسیای مرکزی را از طریق دریای خزر، جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه به قفقاز جنوبی و اروپا، و از طریق ایران به خاورمیانه متصل کنند، در این زنجیره، جمهوری آذربایجان بهعنوان یک نقطه اتکای محوری، اهمیتی ویژه مییابد. بسیار معنادار است که کشورهای منطقه بهدقت در حال رصد فرصتهای ترانزیتی جدید هستند و سفر اخیر ایراکلی کوباخیدزه، نخستوزیر گرجستان به قرقیزستان را نیز میتوان در چارچوب علاقه روزافزون به برقراری پیوندهای جدید میان آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی ارزیابی کرد، همچنین حضور و تعامل گستردهتر چین در زیرساختهای بندری گرجستان، از جمله پروژه بندر آبهای عمیق آناکلیا، ابعاد جدیدی به این فرآیند میبخشد.»
ثبات در سینکیانگ و حفظ استقلال استراتژیک بیشکک
بهگفته ساریاف، عامل امنیت نیز در روابط دوجانبه اهمیت فوقالعادهای دارد، چرا که قرقیزستان هممرز با منطقه خودمختار سینکیانگاویغور چین است؛ ازاینرو پکن بهشدت خواهان ثبات، کنترل دقیق مرزها و جلوگیری از گسترش تفکرات افراطی و تجزیهطلبانه در این منطقه است.
این دیپلمات سابق در پایان تصریح کرد: «در مجموع، چشمانداز روابط قرقیزستان و چین را مثبت و روبهرشد ارزیابی میکنم، اما بیشکک با یک وظیفه مهم روبهروست، اینکه؛ در عین بهرهبرداری حداکثری از سرمایهگذاریها و فرصتهای زیرساختی چین، استقلال استراتژیک خود را حفظ کند. برای قرقیزستان، نشست آتی شانگهای که عمدتاً به امنیت منطقهای، توسعه پیوندهای ترانزیتی ـ اقتصادی و شکلگیری معماری جدید روابط بینالملل میپردازد، فرصتی برای تقویت موقعیت ژئوپولیتیکی است. سازمان شانگهای بهتدریج در حال تبدیل شدن به بستری است که چین در آن ایده جهان چندقطبی را پیش میبرد و مواضع خود را در اوراسیا مستحکم میکند.»
بررسی ساختار جدید جهانی و احداث بانک اختصاصی شانگهای
در همین حال، «ادیل عثمانبتوف»، کارشناس مسائل مناقشات و امنیت بینالملل نیز بر این باور است که سفر دولتی پیشِروی شی جینپینگ به قرقیزستان و نشست سران شانگهای در بیشکک، رویدادهایی کلیدی نهتنها برای منطقه، بلکه برای سراسر قاره اوراسیا خواهند بود.
عثمانبتوف خاطرنشان میکند: «سفر شی جینپینگ بالاترین سطح پروتکلی را دارد و درست پیش از آغاز اجلاس سران انجام میشود. طبق تشریفات دیپلماتیک، رهبر یک کشور در طول دوره مسئولیت خود تنها یک بار سفر دولتی به یک کشور انجام میدهد و این امر نشاندهنده اهمیت فوقالعادهای است که طرف چینی برای روابط با بیشکک قائل است. اکنون روابط دو کشور در سطح شراکت استراتژیک قرار دارد و پروژههای عظیمی در حال اجراست که مهمترین آنها ساخت خطآهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان با خروج آتی بهسمت ترکمنستان، دریای خزر، قفقاز و اروپاست که نقشه لجستیک اوراسیا را دگرگون خواهد کرد.»
نقشآفرینی ۲۵ کشور در بیشکک و انتقال ریاست به روسیه
این کارشناس امنیت بینالملل به برنامه فشرده نشست بیشکک اشاره میکند و میگوید: «دستور کار این اجلاس بسیار غنی خواهد بود و در وهله اول، مسائل امنیت منطقهای و توسعه همکاریهای تجاری ـ اقتصادی در فرمت “شانگهایپلاس” را پوشش میدهد، تمرکز ویژهای بر توسعه تجارت، جذب سرمایهگذاری و ایجاد کریدورهای ترانزیتی جدید میان کشورهای عضو صورت خواهد گرفت. فرمت شانگهایپلاس با حضور نمایندگان حدود ۲۵ کشور و ناظر بینالمللی برگزار میشود که نشاندهنده جذابیت روزافزون این سازمان است. یکی از محورهای اصلی گفتگوها، موضوع احداث بانک اختصاصی شانگهای خواهد بود که اهمیتی استراتژیک برای توسعه این ساختار دارد.»
عثمانبتوف در پایان تأکید کرد: «در حوزه امنیت، مبارزه مشترک با تروریسم، افراطگرایی و تأمین امنیت اطلاعاتی در اولویت است. در پایان این نشست، اعلامیه پایانی ریاست قرقیزستان به امضا میرسد و ریاست دورهای به روسیه منتقل خواهد شد. در شرایط شکلگیری نظم جدید جهانی، نقش سازمان همکاری شانگهای بیش از پیش افزایش خواهد یافت و این سازمان میتواند به یکی از اصلیترین پلتفرمهای بینالمللی برای کشورهایی تبدیل شود که بهدنبال تقویت حاکمیت ملی و تعیین مستقلانه آینده خود هستند.»
نظرات