تلفیق علم و سنت/تلاش برای حفظ دامداری در سوادکوه

به گزارش گروه اجتماعی عصر قانون: از سوادکوه، دامداری این پیشه سنتی مردمان شمال کشور هنوز جایگاه ویژه تولید را در بسیاری از نقاط مازندران حفظ کرده است و دامداران در تکاپوی حذف ارز ترجیحی و افزایش قیمت نهاده‌ها هنوز دست از تولید نکشیده‌اند و دام‌هایشان در مراتع، نور امیدی از زندگی را روشن نگه داشته‌اند.

در مناطق کوهستانی مازندران که صدای دام در مراتع هنوز به گوش می‌رسد، دامداری سنتی همچنان اصالت دیرین خود را حفظ کرده‌ است و همچنان کوچ ییلاق و قشلاق به قوت خود پا برجاست، صحنه‌های زیبایی از چرخه زندگی دام‌داران که چرخ اقتصادشان براساس تولید گوشت و شیر از حرکت نیفتاده هر چند گرانی نهاده‌ها و بیماری‌های دامی گاهی همچون سنگی در مسیر این چرخش قرار می‌گیرند اما زندگی دامداران در جریان همه این فراز و نشیب‌ها با تولید در جریان است.

در مراتع کوهستانی سوادکوه جایی که دستت به قله می‌رسد و ابرها به ناگاه در رسیدن به هم غرشی عظیم به راه می‌اندازند و باران سیل‌آسا حاصل این رسیدن پر از رعد و برق می‌شود، زندگی دامداران کوچ‌رو در مراتع برقرار است، مراتعی که دام‌هایشان را در آن ارتزاق می‌دهند و برخی تلاش می‌کنند با تلفیق علم و سنت دام‌هایشان را از گزند حفظ نگه داشته و جمعیت گله گاو و گوسفند خود را افزایش دهند، علمی که با تلاش جهاد کشاورزی سوادکوه مدت‌هاست به عنوان طرحی برنامه‌ریزی شده در مراتع مختلف این شهرستان در حال اجرا است تا ضمن افزایش آگاهی دامداران و آموزش اصول اولیه، در کاهش تلفات دامی، افزایش جمعیت گله و توسعه اقتصادی موثر باشند.

این بار در مرتع ییلاقی “سنگ بِن” روستای ییلاقی”دِراسِله” و در اوج کوهستان با جهاد کشاورزی سوادکوه همراه شدیم تا از نزدیک شاهد تلفیق علم و سنت در رسیدگی به امور دامداران باشیم.

اجرای طرح مدون برای دامداران در مراتع سوادکوه 

عباسعلی پورمند سرپرست جهادکشاورزی شهرستان سوادکوه در گفت و گویی با بیان اینکه در بدو ورود به جهاد کشاورزی طرح پنج ساله توسعه جهاد کشاورزی شهرستان سوادکوه رو کلید زدیم و در قالب آن برنامه‌ریزی مدونی تدوین کردیم، گفت: این طرح در بین دامداری‌های پیشرو در مراتع و براساس برنامه‌ریزی در حال اجرا است، طرحی که در مراتع حوزه “مار بَمِرد”، “عباس آباد” و “چِرات” انجام و الان نیز در مرتع “سنگ‌بِن” روستای “دراسله” انجام دادیم،در مرتع یزدانی طرح در حال اجرا است که به عنوان یکی از دامداران پیشرو و فعال منطقه به شمار می‌آید، دامداری که فعل خواستن را صرف کرده و به صورت کاملا علمی کار را انجام می‌دهد و هدف ما هم همین است.

وی افزود: تلاش ما این است تا دامداران بتوانند از علم نوین که توسط اساتید برجسته مرکز تحقیقات آموزش داده می‌شود، استفاده کنند، با تجربه و علم یک خروجی خوبی برای عرصه تولید داشته باشیم، در این شرایط اقتصادی مهم است که تولید پابرجا باشد.
پورمند، خاطرنشان کرد: یزدانی جزء دامداران پیشرو و فعال شهرستان است، تولید انجام می‌دهند و بحث آموزش را سرلوحه کار خود قرار داده و طبق کلاس آموزشی انجام دادند، خروجی خوبی گرفتند، تلفات صفر شده است، بحث اصلاح نژاد هم انجام می‌دهند.

برگزاری کلاس آموزشی برای کاهش تلفات و افزایش درآمد 

سرپرست جهادکشاورزی سوادکوه با بیان اینکه بحث آموزش برای ما بسیار مهم است، گفت: چیزی که برای جهاد کشاورزی خیلی مهم است بحث ترویج پیدا کردن آموزش بین دامداران و کشاورزان است تا کمترین تلفات و بیشترین درآمد را داشته باشند، به همت همکاران جهاد کشاورزی برای خدمت به مردم تیمی تشکیل دادیم، کلاس آموزشی برگزار که از اساتید برتر استفاده می‌کنیم.

پورمند با اشاره به آموزش دامداران در مراتع سوادکوه، خاطرنشان کرد: یکی از بحث ‌های ما در مراتع آموزش چهره به چهره است که از مراتع حوزه “ماربَمِرد” و “عباس‌آباد” شروع کردیم، با روسای ادارات دامپزشکی، منابع طبیعی حضور پیدا کرده و از تجربه آنان در بحث مراتع، بیماری‌ها و منابع طبیعی استفاده می‌کنیم که در کنار دامداران باشند و چهره به چهره مشکلات را برطرف کنند.

آموزش رایگان به دامداران جوان برای شرایط خاص

سرپرست جهادکشاورزی سوادکوه درمورد استقبال دامداران از طرح ارائه شده، اظهار داشت: یک طرحی که مورد استقبال دامداران قرار گرفت آموزش به دامداران جوان برای رسیدگی به وضعیت در مواقع خاص است چراکه به دلیل وضعیت جاده در مراتع بالادست شاید رفتن دامپزشک سخت باشد از این رو پیشنهاد شد که بین دامداران دو جوان که بتوانند کار انجام دهند از سوی جهاد کشاورزی به مرکز تحقیقات معرفی شوند و توسط اساتید به صورت رایگان آموزش داده شوند، هدف این است تا از هزینه دامدار کم شود و هم در شرایط سخت و بحرانی که دامپزشک نمی‌تواند از شهر بیاید فرد بتواند کار را انجام دهد و مثمر ثمر باشد.

وی، افزود: با دانشگاه فردوسی مشهد هماهنگ کردیم و یکی از محققان قرص آهسته رهش را درحال تولید دارد و  هماهنگ کردیم تا تعدادی رایگان به صورت پایلوت به ما دهند و بین دامداران توزیع شود و در آینده با قیمت پایین‌تر خریداری و توزیع بیشتری داشته باشیم.

مشارکت در ساخت حمام ضدکنه

پورمند با تاکید بر بحث ترویج و آموزش، بیان کرد:بحث ترویج و آموزش خیلی مهم است، بحث بهداشت و اصول بهداشت هر مرتع بحث حمام ضد کنه است، ما ۷ حوزه مرتعی با منابع طبیعی داریم، کانون‌ها را شناسایی کردیم و با دستگاه متولی صحبت کردیم و قرار است در این کانون‌ها به صورت مشارکتی با دامداران احداث حمام ضدکنه را انجام دهیم، دام‌هایی که از پایین دست می‌آیند ممکن است کنه داشته باشند وقتی از حمام ضد ‌کنه استفاده شود که در داخل فضایی مواد ضدعفونی می‌ریزند و گوسفندان از آن رد می‌شوند، ضد عفونی انجام می‌شو، علاوه بر اینکه در مرتع کنه بوجود نمی‌آید در برگشت به مراتع خود آلودگی را انتقال نمی‌دهند.

این مسئول افزود: ۷ حوزه مرتعی با منابع طبیعی داریم که با صنف مرتع‌داران شناسایی انجام و به دستگاه متولی ارائه دادیم و امیدواریم که امسال در چند مرتع حمام ضدکنه را احداث کنیم.

اهداف طرح

دکتر سهیلا ابراهیمی دانشیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی استان مازندران_ بخش علوم دامی نیز در گفت و گویی با بیان اینکه طی برنامه‌ای که با همت جهاد کشاورزی سوادکوه شروع شده است بازدیدی از مراتع داریم با بیان اهداف این طرح، گفت: هدف این است که فاصله بین پژوهش و عرصه را کم کنیم یعنی درواقع پژوهش و داده‌های علمی که در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی تولید می‌شود را در اختیار دامدار قرار دهیم، در بحث آموزش یک تئوری کلی هست که می‌گوید از صد درصد جامعه مخاطب ما ۵۰ درصد هرگز به حرف‌های ما توجه نمی‌کنند و هیچ گونه آموزشی را پذیرا نیستند و همان روش سنتی را انجام می‌دهند، از ۵۰ درصد باقی مانده ۱۵ درصد دامدار پیشرو هستند مثل یزدانی که دامدار پیشرو در سوادکوه است، دامداران دیگر یعنی آن ۳۵ درصد باقی مانده به آن ۱۵ درصد پیشرو نگاه می‌کنند ما هدفمان این است که آن ۱۵ درصد را به عنوان مخاطبی که توصیه‌ها را انجام می‌دهد، جذب کنیم.

وی، افزود: اولین کار این است که در اولین قدم بازدید میدانی داشته باشیم، دام‌ها و شرایط نگهداری را نگاه می‌کنیم بعد توصیه‌های عملی می‌دهیم، خیلی سعی نمی‌کنیم در پوشش مسائل علمی بغرنج توضیح دهیم، آبخوری، شرایط بهداشتی را نگاه می‌کنیم و تا جایی که بتوانیم و امکانات اجرایی به ما اجازه دهد نمونه‌ها را می‌گیریم و آزمایش می‌کنیم به عنوان مثال در مرتع “بِزمیلَش”نمونه خاک و پوشش گیاهی را گرفتیم، بحث فقیر بودن مراتع از نظر مواد معدنی هم بررسی می شود.

تاکید بر استفاده از قرص‌های آهسته رهش

وی، تاکید کرد : بر بحث استفاده از قرص‌های آهسته رهش معدنی تاکید داریم که در حقیقت خیلی از مشکلات گله را برطرف می‌کند، درمورد گوسفندها یک دانه چهار ماه را پوشش می‌دهد و در مورد گاوها دو عدد چهار ماه را پوشش می‌دهد یعنی در یک دوره چهار ماهه این کمبود را برطرف می‌کنند، با تولید کننده‌ این قرص که از اساتید دانشگاه مشهد است صحبت کردیم و قرار است نمونه برای ما ارسال شود و در بازدیدهای بعدی در اختیار دامداران قرار خواهیم داد، مسئله اصلی ما در پرورش دام این است که از رویکرد درمانی محور به سمت رویکرد پیشگیرانه برویم.

رسیدگی به وضعیت کنه در دام‌ها

ابراهیمی درمورد بحث کنه، گفت: در بحث کنه آبشخورها را نگاه می‌کنیم، علف‌های بلند را می‌زنیم، شعله‌گیری محل مهم است، نوع کنه را باید بشناسیم شاید مقاومت دارویی ایجاد شده باشد تا جایی که استطاعت اجرایی باشد سعی می‌کنیم برای مشکلات راه حل بهتری پیدا کنیم.

دامداران در مقابل آموزش مقاومت نداشته باشند

دانشیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی مازندران با بیان اینکه دامداران مقاومت در برابر آموزش نداشته باشند، تصریح کرد: در ۵۰ سال پیش در دام‌ها این همه آلودگی نبود و این همه مقاومت دارویی وجود نداشت، آنتی بیوتیک مصرف نمی‌شد، رویکرد پیشگیرانه را به جای دارو درمانی داشته باشیم، جهادکشاورزی سوادکوه پیگیر است که آموزش‌های اولیه را راه اندازد که دامداران هم خودکفا شوند و هم از نظر اقتصادی و دسترسی به پزشک لااقل نمونه خون را بتوانند بگیرند و یاد می‌دهیم چه کار کنند تا اعتماد و نتایج خوبی حاصل شود.