کاهش برداشت آمریکا از ذخایر نفتی/عبور نفت از تنگه هرمز افزایش یافت؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی عصر قانون: ذخایر نفت استراتژیک آمریکا در هفته گذشته حدود ۱.۲ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۲۸۵.۴ میلیون بشکه رسید؛ سطحی که پایین‌ترین میزان ذخایر راهبردی نفت این کشور از نوامبر ۱۹۸۲ تاکنون محسوب می‌شود.

کاهش اخیر ذخایر استراتژیک آمریکا در حالی رخ داده که سرعت برداشت از این ذخایر نسبت به هفته‌های ابتدایی بحران انرژی به‌شکل محسوسی کاهش یافته است. بر اساس روند مورد اشاره در بازار، میانگین برداشت هفتگی در مقطع ابتدایی بحران حدود ۹ میلیون بشکه بود که پس از اجرای تفاهم میان ایران و آمریکا به حدود ۴ میلیون بشکه کاهش یافت و در هفته اخیر به تنها ۱.۲ میلیون بشکه رسیده است.

این کاهش سرعت برداشت را می‌توان نشانه‌ای از تغییر شرایط بازار نفت دانست؛ به این معنا که آمریکا برای جبران اختلال در عرضه جهانی، دیگر با شدت ماه‌های نخست به ذخایر استراتژیک خود متکی نیست،

با این حال، کاهش برداشت از ذخایر استراتژیک آمریکا به‌معنای بازگشت کامل جریان نفت از تنگه هرمز نیست. آخرین برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می‌دهد حجم نفت خام، میعانات و فرآورده‌های نفتی عبوری از تنگه هرمز در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط حدود ۴.۹ میلیون بشکه در روز بوده است؛ این رقم در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۵ و پیش از آغاز بحران حدود ۲۱.۶ میلیون بشکه در روز بود،

بر این اساس، اگرچه نفت همچنان از تنگه هرمز عبور می‌کند، اما حجم این جریان حدود ۷۷ درصد کمتر از سطح پیش از بحران بوده است. داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا همچنین نشان می‌دهد در سه‌ماهه دوم، از مجموع ۴.۹ میلیون بشکه نفت و فرآورده عبوری روزانه از هرمز، حدود ۳.۷ میلیون بشکه مربوط به نفت خام و میعانات و ۱.۱ میلیون بشکه مربوط به فرآورده‌های نفتی بوده است.

چرا با وجود تداوم اختلال در هرمز، برداشت ذخایر استراتژیک آمریکا کاهش یافته است؟

یکی از مهم‌ترین دلایل، استفاده بازار جهانی از مسیرهای جایگزین برای انتقال نفت است. بخشی از تولیدکنندگان منطقه، به‌ویژه عربستان، امکان انتقال نفت از طریق خطوط لوله و پایانه‌هایی خارج از تنگه هرمز را دارند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده است که در سه‌ماهه دوم سال، همزمان با کاهش جریان نفت از هرمز، عبور نفت از باب‌المندب به ۸.۱ میلیون بشکه در روز افزایش یافته است؛ در حالی که این رقم در سه‌ماهه چهارم سال گذشته ۵.۴ میلیون بشکه در روز بود.

مسیرهایی مانند خط لوله شرق به غرب عربستان و پایانه ینبع در دریای سرخ و همچنین مسیرهای صادراتی عراق و پایانه «سیدی کریر» مصر نیز بخشی از فشار ناشی از محدودیت هرمز را کاهش داده‌اند.

از سوی دیگر، رشد تولید نفت در خارج از منطقه خلیج فارس و کاهش تقاضای جهانی نیز به تعدیل فشار بازار کمک کرده است. رویترز گزارش داده است که افزایش تولید در کشورهایی مانند آمریکا، کانادا و گویان و همچنین کاهش تقاضا در چین، بخشی از اثر کاهش عرضه خاورمیانه را خنثی کرده است.

هرمز باز است، اما نه مثل گذشته

داده‌های کشتیرانی نیز نشان می‌دهد تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به‌طورکامل متوقف نشده است، اما همچنان بسیار پایین‌تر از سطح قبل از بحران قرار دارد، برای نمونه، داده‌های کپلر در اوایل سپتامبر نشان می‌داد تنها چند کشتی حامل کالا و نفت در روز از این مسیر عبور می‌کنند؛ ضمن اینکه این آمار کشتی‌هایی را که سامانه شناسایی خودکار خود را خاموش کرده‌اند، شامل نمی‌شود،

بنابراین، کاهش برداشت از ذخایر استراتژیک آمریکا را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه بازگشت کامل امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز دانست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل شامل استفاده از مسیرهای جایگزین، افزایش عرضه از تولیدکنندگان خارج از خلیج فارس، کاهش تقاضا و تلاش آمریکا برای جلوگیری از کاهش بیش از حد ذخایر راهبردی، در این روند مؤثر هستند.

ذخایر استراتژیک آمریکا اکنون در پایین‌ترین سطح ۴۴ سال اخیر قرار گرفته است و دولت آمریکا علاوه بر مدیریت برداشت‌ها، به‌دنبال سازوکارهایی برای بازسازی ذخایر نیز هست، از جمله، طرح‌هایی برای استفاده از نفت ونزوئلا و انجام عملیات سوآپ نفت با هدف جایگزینی نفت مناسب برای ذخیره‌سازی در ذخایر استراتژیک آمریکا مطرح شده است.

در مجموع، کاهش برداشت هفتگی ذخایر استراتژیک آمریکا به ۱.۲ میلیون بشکه را باید بیشتر نشانه کاهش نیاز فوری آمریکا به تزریق نفت از ذخایر راهبردی دانست، نه نشانه بازگشت جریان نفت هرمز به شرایط عادی. جریان نفت از این تنگه همچنان برقرار است، اما فاصله آن با سطح پیش از بحران بسیار زیاد است و عادی‌شدن کامل تجارت نفت در منطقه همچنان به وضعیت امنیتی و سیاسی خلیج فارس وابسته خواهد بود.