جهش گازی ایران در مرزی‌ترین نقطه پارس جنوبی؛ فاز ۱۱ به سقف تولید رسید

پرونده توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی به عنوان مرزی‌ترین و استراتژیک‌ترین بلوک گازی ایران در خلیج فارس، این روزها وارد مرحله‌ای سرنوشت‌ساز و تاریخی شده است. طرحی که سال‌ها به دلیل بدعهدی و خروج پیاپی شرکت‌های بین‌المللی نظیر توتال فرانسه و سی‌ان‌پی‌سی چین معطل مانده بود، اکنون با اتکا به تخصص مهندسان داخلی نه تنها به بار نشسته، بلکه رکوردهای قابل توجهی را در سرعت اجرا و حجم تولید گاز طبیعی به ثبت رسانده است. تازه‌ترین تحولات نشان می‌دهد با اتمام عملیات فنی روی آخرین چاه موقعیت دریایی B، ظرفیت استخراج گاز در این بخش آماده دستیابی به سقف اسمی یک میلیارد فوت مکعب در روز است؛ دستاوردی بنیادین که نقش پررنگی در کاهش ناترازی انرژی کشور در فصول سرد ایفا خواهد کرد.

پایان حفاری چاه دوازدهم و آمادگی برای سقف تولید

عملیات اجرایی روی آخرین حلقه چاه موقعیت B فاز ۱۱ به مراحل پایانی خود رسیده است. کیوان طریقتی، سرپرست طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی با تشریح آخرین اقدامات فنی انجام‌شده در این بخش اعلام کرد که عملیات حفاری، تکمیل و مشبک‌کاری چاه دوازدهم این فاز با موفقیت پایان یافته است. به گفته وی، پس از سبک‌سازی ستون چاه با استفاده از گاز نیتروژن، جریان‌دهی آزمایشی گاز آغاز شده و توان تولید آن به‌صورت شبانه‌روزی و پیوسته پایش می‌شود تا پس از اتمام عملیات اسیدکاری، این چاه نیز طی روزهای پیش‌رو به ظرفیت اسمی و نهایی خود برسد. طریقتی ورود چاه‌های جدید به چرخه بهره‌برداری را گامی راهبردی در مسیر برداشت حداکثری از این میدان مشترک قلمداد کرد.

هم‌راستا با این اقدامات فنی، حمیدرضا ثقفی، مدیرعامل گروه پتروپارس نیز دستیابی به ظرفیت تولید روزانه یک میلیارد فوت مکعب در موقعیت B را ثمره تلاش شبانه‌روزی و تداوم عملیات حفاری در بستر دریا دانست.

وی تصریح کرد که با پیوستن چاه دوازدهم به زنجیره برداشت، میزان استخراج گاز از سکوی عملیاتی B به بیش از ۲۸ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است. این جهش تولیدی، نماد عینی صیانت از منافع ملی در نقطه صفر مرزی خلیج فارس و مهار افت فشار در سفره مشترک گازی به شمار می‌رود.

کارنامه جهش تولید گاز در موقعیت B

نگاهی مقایسه‌ای به آمار و ارقام اجرایی نشان می‌دهد که موقعیت B فاز ۱۱ با شتابی کم‌سابقه توسعه یافته است. در ادوار پیشین، تولید این موقعیت با اتکا به جکت فاز 12D و سکوی منتقل‌شده از موقعیت 12C تنها در حدود ۴۰۰ میلیون فوت مکعب در روز ثبت می‌شد و چهار حلقه چاه در چرخه فعالیت قرار داشت. اما با اجرای برنامه‌های توسعه‌ای فشرده در ۱۷ ماه اخیر، تعداد چاه‌های فعال این موقعیت با رشدی سه‌برابری از ۴ حلقه به ۱۲ حلقه افزایش پیدا کرد و تولید واقعی آن ابتدا به بیش از ۹۱۵ میلیون فوت مکعب رسید و اکنون در آستانه ثبت رکورد یک میلیارد فوت مکعبی قرار دارد.

به گفته مدیران پروژه، در این بازه زمانی بیش از ۲۶ هزار متر حفاری تخصصی در اعماق دریا محقق شده و مجموع حفاری‌های انجام‌گرفته در این سکو به مرز ۵۰ هزار متر رسیده است. این میزان از عملیات پیچیده دریایی، علاوه بر دو برابر کردن ظرفیت تولید، نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب به توان تأمین گاز روزانه شبکه سراسری افزوده است؛ رقمی که اثر ملموسی بر پایداری شبکه مصرف خانگی و صنایع کشور خواهد گذاشت.

پیشرفت ملموس ساخت سکو و جکت در موقعیت A

در کنار تثبیت تولید در پلتفرم B، عملیات توسعه در موقعیت A فاز ۱۱ نیز گام‌های بزرگی به جلو برداشته است. این سکو که قرار است بخش دوم برداشت گاز از فاز ۱۱ را پشتیبانی کند، در ابتدای دوره جدید در مراحل آغازین ساخت قرار داشت؛ به گونه‌ای که ساخت پایه دریایی (جکت) حدود ۳۵ درصد و ساخت عرشه فوقانی آن تنها نزدیک به ۴ درصد پیشرفت داشت. امروز با تلاش مهندسان، یک جکت عظیم چهار هزار تنی پس از ساخت، مهاربندی، انتقال و بیش از ۷۰۰ متر عملیات دقیق شمع‌کوبی، در موقعیت نهایی خود در اعماق خلیج فارس مستقر شده است.

همچنین روند ساخت عرشه دریایی موقعیت A با وجود شرایط دشوار، از کمتر از ۴ درصد به مرز ۵۰ درصد رسیده است. مسعود رضایی، کارشناس ارشد مهندسی سازه‌های دریایی در این زمینه معتقد است: «پیشرفت سریع ساخت عرشه فاز 11A و حل‌وفصل اقلامی که زمان سفارش و ساخت طولانی دارند، یک شاهکار مهندسی در شرایط محدودیت‌های زنجیره تأمین است. طبق برنامه‌ریزی‌ها، این سازه عظیم قرار است با رسیدن به پیشرفت حدود ۸۰ درصدی بارگیری و برای نصب راهی دریا شود تا زیرساخت برداشت گاز از بخش دوم فاز ۱۱ نیز هرچه سریع‌تر وارد مدار عملیاتی گردد.»

عبور موفق از موانع، تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای

ثبت چنین کارنامه‌ای در فاز ۱۱ در حالی رقم خورد که این طرح پیچیده صنعتی با دشوارترین موانع فنی، تحریم‌های بین‌المللی تجهیزات و حتی تهدیدات امنیتی و شرایط پرتنش دریایی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. به اذعان مسئولان پروژه، حتی در جریان تنش‌های منطقه‌ای و در مقاطعی که سایت پیمانکار سازنده عرشه موقعیت A هدف اصابت پرتابه‌ها قرار گرفت، چرخ ساخت‌وساز متوقف نماند و عوامل اجرایی با حفظ استانداردها و اصول ایمنی به کار خود ادامه دادند. این پایداری نشان داد که صنعت نفت و گاز کشور به سطحی از تاب‌آوری و دانش فنی رسیده که توان مقابله با شدیدترین فشارهای بیرونی را داراست.

از سوی دیگر، برنامه آینده موقعیت A نیز با دقت تدوین شده است. پس از نصب عرشه در دریا، بهره‌برداری اولیه با ۴ تا ۶ حلقه چاه آغاز خواهد شد و به تدریج با ورود دکل‌های حفاری، به‌طور متوسط در هر چهار ماه یک حلقه چاه جدید تکمیل می‌شود. این عملیات حفاری مرحله‌ای حدود سه سال ادامه خواهد داشت تا ظرفیت اسمی این سکو نیز کاملاً تکمیل شود. گروه پتروپارس که سابقه اجرای بیش از نیمی از پروژه‌های پارس جنوبی در خشکی و دریا را در کارنامه دارد، اینک با اتکا به ظرفیت‌های کاملاً بومی، فاز ۱۱ را از نماد سال‌ها بلاتکلیفی به پیشران تأمین انرژی پایدار کشور بدل کرده است.