دفاع بومی؛ از ساختن سلاح تا ساختن شیوه جنگیدن

گروه سیاسی عصرقانون:

در بیانات تازه رهبر انقلاب خطاب به فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، عبارتی هست که در میان خبرهای مربوط به پاسخ فوری و بانک اهداف، کمتر به چشم آمد: «تعمیق دفاع بومی در دو حوزه دکترین و تاکتیک».
این عبارت را نباید ساده گرفت.

سال‌ها از خودکفایی دفاعی گفته‌ایم و بیشتر به ساختن موشک و پهپاد و تجهیزات بالیده‌ایم. البته که مهم است. اما مگر داشتن ابزار، به‌تنهایی به معنای بلد بودن جنگیدن است؟

دکترین، منطق جنگیدن است؛ اینکه تهدید را چگونه می‌فهمیم، قدرت را برای چه هدفی سازمان می‌دهیم و چه هنگام و با چه منطقی از آن استفاده می‌کنیم. تاکتیک، هنر به‌کارگیری همین قدرت در میدان است؛ جایی که تصمیم باید با واقعیت روبه‌رو شود، نه با فرضیات پشت میز.

بومی‌سازی دفاع یعنی حتی شیوه اندیشیدن به جنگ را هم نباید از دیگران به عاریت گرفت.

جنگ اخیر، گذشته از خسارت‌ها و تلخی‌هایش، یک میدان بزرگ آزمون بود. آنچه درست کار کرد، آنچه ناکارآمد ماند، آنچه دشمن از ما فهمید و آنچه ما از دشمن آموختیم، همه باید به دانش دفاعی تبدیل شود.

نه با گزارش‌های تشریفاتی و آمارهای دل‌خوش‌کننده؛ با نقد بی‌تعارف تصمیم‌ها، اصلاح ساختارها و تغییر روش‌هایی که در میدان کارایی نداشتند.

اما تعبیر «دفاع بومی» معنای دیگری هم دارد. دفاع ملی را نمی‌توان به پادگان محدود کرد. وقتی رهبر انقلاب از «ملت مبعوث» و امتداد هشت ماه حضور مردم در دفاع مقدس هشت‌ساله سخن می‌گویند، در واقع پای جامعه را نیز به معادله بازدارندگی باز می‌کنند.

اینجاست که بومی‌سازی دکترین دفاعی باید از شناخت سرزمین فراتر برود و به شناخت مردم، فرهنگ، ظرفیت‌های اجتماعی و شیوه حفظ اعتماد عمومی برسد. ملتی که قرار است پشتوانه دفاع باشد، باید در زندگی روزمره نیز امنیت و اطمینان را احساس کند.

دفاع بومی یعنی نه فقط سلاح را خودمان بسازیم، بلکه شیوه دفاع را از تجربه خودمان بیاموزیم؛ با شناخت توانایی‌ها، اعتراف به کاستی‌ها و اصلاح آنچه باید اصلاح شود.

جنگ، مدرسه گرانی است. فاجعه آنجاست که شهریه‌اش را مردم بدهند و درسش را کسی نیاموزد.