آیا ائتلاف اپوزیسیون و احزاب عربی علیه نتانیاهو شکل می‌گیرد؟

پس از مشارکت گسترده جماعت عربی و کسب ۱۹ کرسی توسط احزاب عربی، وزن سیاسی این جماعت افزایش یافته و به دلیل عدم دستیابی ائتلاف‌های یهودی به اکثریت پارلمانی، اکنون این احزاب می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در تشکیل دولت ایفا کنند.

محرک‌های شکل‌گیری ائتلاف با احزاب عربی

دو ائتلاف یهودی برای رهایی از بن‌بست سیاسی و جلوگیری از انتخابات مجدد، ممکن است همکاری با اعراب را بررسی ‌کنند. عوامل موثر بر احتمال ائتلاف دو جریان یهودی با احزاب عربی عبارتند از:

۱️⃣مخالفت شدید اعراب با نتانیاهو و راست‌گرایان

اتخاذ سیاست‌های خصمانه چهره‌های افراطی دولت نتانیاهو، نظیر اسموتریچ و بن‌گویر، سبب شده تا احزاب عربی خواستار پایان یافتن دولت نتانیاهو باشند، از این ‌رو، ائتلاف این احزاب با نتانیاهو عملاً غیرممکن است. جریان ائتلافی نتانیاهو نیز به ‌دلیل مواضع ضد عربی، تمایلی به ائتلاف با اعراب ندارد. به همین دلیل، احزاب عربی احتمالاً آیزنکوت را برای نخست‌وزیری معرفی کنند؛ اما این لزوماً به معنای ورود این احزاب به ائتلاف دولتی آیزنکوت نیست.

۲️⃣ناتوانی اپوزیسیون در تشکیل ائتلاف بدون حمایت اعراب

آیزنکوت برای تشکیل دولت نیازمند افزایش تعداد کرسی‌های خود به عدد ۶۱ یا کسب حمایت احزاب عربی از بیرون ائتلاف برای تشکیل دولت حداقلی است. به همین دلیل، حتی در صورت رای ممتنع حزب یهودیت توراتی به تشکیل کابینه آیزنکوت، جریان اپوزیسیون حداقل به رای ممتنع احزاب عربی برای تشکیل دولت اقلیت نیاز خواهد داشت.

۳️⃣جلوگیری از تداوم حضور نتانیاهو در قدرت با دولت پیشبرد امور

مخالفت با نتانیاهو اصلی‌ترین نقطه اشتراک احزاب اپوزیسیون است. بنابراین ممکن است این احزاب برای رهایی از دولت نتانیاهو، مایل به همکاری با احزاب عربی شوند. اپوزیسیون می‌تواند با تغییر ریاست کنست و تصویب قوانینی مانع نخست‌وزیری مجدد نتانیاهو شده و یا اختیارات او را محدودکند.

موانع همکاری

موانع و هزینه‌های همکاری با اعراب، چشم‌انداز روشنی نسبت به ائتلاف احزاب جریان اپوزیسیون با این احزاب را نمایان نمی‌سازد. در ادامه به بررسی این موانع خواهیم پرداخت:

۱️⃣شروط چهارگانه آیزنکوت

شروط چهارگانه آیزنکوت برای ورود احزاب به ائتلاف، مانع مهمی برای ورود احزاب عربی به ائتلاف است. دو شرط پذیرش اسرائیل به‌عنوان یک دولت یهودی و پذیرفتن حماس به‌عنوان سازمانی تروریستی، می‌تواند مانع از پیوستن احزاب عربی به ائتلاف شود. به طور مثال حزب بلد در اصول خود شناسایی اسرائیل به‌عنوان دولت یهودی را رد کرده و خواستار برابری اعراب و یهودیان در اسرائیل شده است. پذیرش این شرط برای بلد به معنای عدول از اصول اساسی حزب خواهد بود.

۲️⃣مخالفت برخی احزاب اپوزیسیون

در اپوزیسیون، تاکنون تنها گولان از ائتلاف با عرب‌ها حمایت کرده و هنوز مشخص نیست که آیا چهره‌هایی نظیر لیبرمن و بنت نیز با این ایده موافقت کنند یا خیر. به خصوص که هواداران حزب اسرائیل بیتنو عمدتاً راست‌گرا و ضدعربی بوده و ائتلاف با عرب‌ها می‌تواند برخلاف وعده‌های لیبرمن و ادعای «تنها جناح راست واقعی در اسرائیل» تلقی شود. اما ائتلاف بنت با حزب چپ‌گرای یش‌عتید و سابقه همکاری او با اعراب، حساسیت هواداران این چهره را نسبت به همکاری با اعراب کاهش داده است.

۳️⃣دیدگاه لیست مشترک

احزاب عربی درباره ورود به ائتلاف دولتی بایکدیگر هم‌نظر نیستند. رعم، با سابقه حضور در دولت بنت-لاپید و رویکرد عملگرایانه‌ای که دارد، آمادگی خود برای ائتلاف با آیزنکوت را اعلام کرده است. اما هداش، تعال و بلد تاکنون تنها خواهان حمایت پارلمانی مشروط از دولت بوده و تمایلی به حضور در ائتلاف ندارند. با این‌ حال، مشکلات دوره نتانیاهو و مشارکت بی‌سابقه عرب‌ها ممکن است آنان را به ائتلاف با آیزنکوت ترغیب کند.

هزینه همکاری با اعراب

همکاری با عرب‌ها ممکن است با هزینه‌های گزافی برای آیزنکوت، بنت و لیبرمن همراه شود. این نکته قابل توجه است که این افراد همچنان به ‌دلیل ائتلاف با حزب رعم در سال ۲۰۲۱، از جانب احزاب راست‌گرا مورد هجمه قرار می‌گیرند. امتیازاتی که احزاب عربی در ازای حمایت از تشکیل دولت از ائتلاف احتمالی طلب می‌کنند نیز، هزینه‌های همکاری با این احزاب را افزایش می‌دهد.

آیزنکوت برای جلوگیری از تشکیل دولت وحدت ملی و برگزاری مجدد انتخابات، چاره‌ای جز همکاری با عرب‌ها ندارد. به همین دلیل به نظر می‌رسد اگر تمامی راه‌ها برای تشکیل دولت مسدود شود، اپوزیسیون و احزاب عربی ممکن است برای پایان دولت نتانیاهو، از خطوط قرمز خود عبور کرده و حاضر به همکاری با یکدیگر شوند.