جنگ تمدن‌ها؛ ما هفتصد سال است که در مقابل غرب مقاومت می‌کنیم!

دکتر سیدحسین فلاح‌زاده در نشست علمی «اسکندر، والرین، روبیو؛ فرجام رویای سلطه بر ایران» که توسط دانشگاه باقرالعلوم برگزار شد، به تشریح میراث و تجربه عظیم مقاومت تاریخی ایرانیان پرداخت و بر ضرورت اهتمام جدی به این میراث در فضای کنونی نبرد با غرب تأکید کرد.

تجربه عظیم مقاومت؛ سرمایه‌ای فراموش‌شده

دکتر فلاح‌زاده در آغاز سخنان خود با تسلیت ایام فاطمیه و طلب پیروزی برای رهبری معظم انقلاب، فرماندهان و مردم ایران در نبرد با آمریکا و رژیم صهیونیستی، اظهار داشت: موضوع بحث من تشریح میراث و تجربه عظیم مقاومت تاریخی ایرانیان و ضرورت اهتمام به آن در فضای کنونی است. من معتقدم ما در تاریخ خودمان، چه در دوره باستان و چه در دوره اسلامی، یک تجربه عظیم نظامی و مقاومت داریم که بسیار بسیار خواندنی، شنیدنی و گفتنی است.

وی تصریح کرد: امروزه در هنگام نبرد با غرب و آمریکا بسیار ضرورت دارد که رسانه‌های ما، به‌خصوص رسانه ملی، به این تجربیات بپردازند و تبیین و تشریح کنند که تأثیر بسزایی در بقای مقاومت امروز ما خواهد داشت و این تجربه عظیم نادیده انگاشته نشود. این میراث تاریخی، سرمایه‌ای است که اگر درست به نسل جوان منتقل شود، می‌تواند انرژی و هویت تازه‌ای به مقاومت کنونی ببخشد.

موقعیت جغرافیایی؛ معبر دائمی تهاجم شرق و غرب

فلاح‌زاده با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران گفت: ایران وضعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی‌اش به‌گونه‌ای بوده که چون در شمالش دریای طبرستان را داریم و در جنوب هم خلیج فارس، هر قومی که می‌خواسته از شرق به غرب برود یا از غرب به شرق برود، باید از این معبر عبور می‌کرد. از این جهت، ما همیشه در معرض تهاجم اقوام شرق از یک‌سو و تهاجم اقوام غرب از سوی دیگر قرار داشتیم.

وی افزود: این موقعیت ما را به یک معبری تبدیل کرده بود که سبب می‌شد اقوام مهاجم، حالا اگر قصد اولیه‌شان هم ایران نبود، از ایران عبور کنند. از این جهت، ما دائم در کشمکش با تهاجمات شرق و غرب زیسته‌ایم و تاریخ ما با این گره خورده. همواره دغدغه حاکمان ما یکی مرز شرقی بود، یکی مرز غربی و گاه هم‌زمان در هر دو جبهه هم مشغول جنگ بودیم. این واقعیت جغرافیایی، تاریخ مقاومت ما را شکل داده است.

آرش کمانگیر؛ حماسه مرز ایران و توران

فلاح‌زاده درباره دوره اسطوره‌ای اظهار داشت: در دوره پیشدادیان و کیانیان، نبرد ایرانیان و تورانیان را داریم. برای اینکه مرز ایران و توران مشخص بشود، تیری از ایران پرتاب بشود و این تیر هر کجا فرود آمد، آنجا مرز دو کشور باشد. آن شخصیت افسانه‌ای و اسطوره‌ای ما، آرش کمانگیر، به بالای کوه‌های البرز رفت و از آنجا آن تیر را به سمت شرق پرتاب کرد که در داستان‌ها آمده در نزدیکی‌های جیحون بر درخت گردویی فرونشست و آن منطقه از آنجا به بعد مرز ایران و توران نام‌گذاری شد.

وی خاطرنشان کرد: همین سوژه زیبا و جالبی است. من کلاس پنجم دبستان بودم، در دوره رژیم پهلوی، این داستان در کتاب‌های آن زمان در قالب شعر نو درآورده بودند. معلم گفت هرکس حفظ کند نمره امتحانش را می‌دهم و من حفظ کردم و هنوز بخش‌هایی از شعر در خاطرم هست. فوق‌العاده زیباست، این‌قدر حماسی است که وقتی آدم می‌خواند واقعاً اشک در چشمانش جمع می‌شود. این حماسه می‌تواند برای نسل امروز هویت‌بخش باشد.

مقاومت اشکانیان؛ جارو کردن سلوکیان

وی درباره مقاومت اشکانیان تأکید کرد: در مقابل وضعیتی که بعد از حمله اسکندر به آن مبتلا شده بودیم، در دوره سلوکیان یک مقاومتی در تاریخ ایران رقم خورد که به نظر من بسیار خواندنی و زیباست و متأسفانه کمتر ذکر شده: مقاومت اشکانیان یا پارتیان در قبال سلوکیان. اشکانیان در خراسان بودند؛ آخرین نقطه‌ای که سلوکیان تصرف کردند. این‌ها در خراسان در مقابل سلوکیان قد علم کردند و توانستند طی پنجاه تا صد سال قدم‌به‌قدم سلوکیان را از ایران جارو کنند و آن‌ها را تا عراق برانند و از مرزهای ایران بیرون کنند.

فلاح‌زاده افزود: خودِ اشک اول در این ماجرا کشته شد. نهایتاً وقتی به عراق رسیدند، شهر تیسفون را بنا کردند و تیسفون در تمام دوره اشکانی پایتخت و مرز مقاومت ایرانیان در مقابل مهاجمان غرب بود. این مقاومت تدریجی و پایدار، یکی از درخشان‌ترین صفحات تاریخ نظامی ایران است که کمتر به آن پرداخته شده است.

اشکانیان سد راه امپراتوری روم

وی ادامه داد: نقش دوم اشکانیان بیشتر خواندنی است. هم‌زمان با برآمدن اشکانیان، در غرب امپراتوری روم زاده شد. رومیان بعد از فتح مناطقی مثل شمال اروپا، شام، فلسطین، مصر و شمال آفریقا، بر آن شدند که به سمت شرق بتازند. اگر اشکانیان نبودند و اگر مقاومت فرماندهان اشکانی در قبال تهاجم رومیان نبود، به‌قطع بدانید که رومیان سرتاسر ایران را فتح می‌کردند و ما برای قرن‌ها تحت سلطه آن‌ها باقی می‌ماندیم.

فلاح‌زاده تصریح کرد: اولین درگیری، جنگ کراسوس رومی با سردار معروف ایرانی در حدود سال ۵۰ قبل از میلاد بود. هم کراسوس و هم پسرش کشته شدند و جمع زیادی از رومیان اسیر شدند. این مقاومت عظیم اشکانیان در مقابل رومیان سد راه رومیان شد و مانع ورود رومیان به مرزهای ما شد. ما نزدیک هفتصد سال در دوره ایران باستان با غرب جنگیده‌ایم و چه افتخارات بزرگی در این جنگ‌ها به دست آوردیم!

شاپور و اسارت والرین؛ نماد پیروزی ساسانیان

وی درباره شاپور و والرین گفت: در اوایل دوره ساسانیان، شاپور، پسر اردشیر، موفق شد که والرین، امپراتور روم، را اسیر بکند. رومیان حس می‌کردند اشکانیان از بین رفته‌اند و حالا موقع حمله است، اما شاپور به‌خوبی در مقابل آن‌ها برآمد. افتخاراتی که شاپور خلق کرد در مقابل رومیان، در همه جهان شناخته‌شده است. این تصویر در منطقه نقش رستم، روبه‌روی تخت جمشید، هست که به دستور شاپور حک شده. همچنین در غاری در کازرون هم مجسمه خود شاپور ایجاد شده که بسیار عظیم است. در نقاط دیگر ایران هم به دستور شاپور این تصاویر را روی دامنه کوه‌ها حک کردند که نشانه پیروزی‌های شاپور باشد.

فلاح‌زاده افزود: در دوره خسرو پرویز، علی‌رغم تجملاتی که پادشاه داشت، سپاهیانش اصلاً نزدیک بود کل رم را فتح کنند. آن‌ها تا منطقه فلسطین رفتند و آن صلیب معروف مسیحیان را از فلسطین به ایران آوردند. آن‌قدر این پیروزی‌ها شگفت‌انگیز بود که حتی در قرآن کریم هم در سوره روم، آنجا که می‌گوید «غلبت روم»، ناظر به شکست رومیان در مقابل خسرو پرویز هست. این‌ها بخشی از مقاومت ما، تاریخ مقاومت ما در دوره ایران باستان هست که واقعاً خواندنی و شنیدنی است.

وی با تأسف اظهار داشت: من واقعاً تأسف می‌خورم از اینکه گاهی می‌بینم صداوسیمای ما این افسانه‌های کره‌ای و امثال جومونگ را این‌قدر پخش می‌کند، ولی به چنین سوژه‌هایی که می‌تواند چقدر برای امروز ما کارساز باشد، چقدر هویت‌بخش باشد و چقدر انرژی به عنصر ایرانی بدهد، اشاره‌ای نمی‌شود. چرا ما از این میراث عظیم این‌قدر غافلیم؟

تشیع؛ منجی سیاسی ایران در دوره اسلامی

در بخش دوره اسلامی، فلاح‌زاده اظهار داشت: نظر من خیلی نسبت به فتوحات مثبت نیست. آغاز فتوحات عرب‌ها از یک مرد غارتگر شروع شد به نام مثنی بن حارثه شیبانی. ایشون در مناطق اطراف مرزهای ما بود و زمانی که فهمید خسرو پرویز کشته شده و اوضاع ایران آشفته شده، او و اعضای قبیله‌اش حملاتی به بعضی از روستاهای ما انجام دادند. نامه‌ای به خلیفه اول، ابوبکر، نوشت که اوضاع ایرانی‌ها خرابه و شما کمک کنید؛ اینجا گنج و ثروت زیادی خوابیده. بر اساس منابع دست‌اول، اخبار و تاریخ طبری عرض می‌کنم.

وی ادامه داد: عرب‌ها وقتی آمدند، ابتدا به‌هیچ‌وجه تصور اینکه بتوانند تیسفون را فتح کنند نداشتند، اما به‌تدریج توانستند و سرانجام دژ مستحکم اشکانی و ساسانی، تیسفون، را فتح کردند. نزدیک سیصد سال، حداقل تا حمله مغولان، ما تحت سلطه عرب‌ها قرار داشتیم؛ سلطه‌ای که تئوریزه هم شد. تفکر سنی‌ای که با فتوحات وارد ایران شد می‌گفت خلیفه برحق رسول‌الله است و شما حق شورش ندارید. اگر مذهب تشیع نبود که بعدها وارد ایران شد، ما همچنان گرفتار این سلطه بودیم.

فلاح‌زاده درباره نقش تشیع و صفویه گفت: تشیع نه‌تنها ما را با اسلام اصیل و مکتب اهل‌بیت آشنا کرد، بلکه منجی سیاسی ما هم شد. تشیع مکتبی بود که به ما می‌گفت شما می‌توانید مسلمان باشید و خلیفه هم نباشید و حتی لعن و نفرین خلیفه هم بفرستید. صفویه این را گرفتند و ترویج دادند. واقعاً بعد از پانصد سال که ما همچنان به‌شکلی زیر سلطه عرب‌ها بودیم، صفویه با هویت شیعی ما را احیا کردند و مرزهای گذشته ما را احیا کردند. اگر امروز می‌بینیم که ایران در دوره اسلامی وجود دارد، میراث این تلاش صفویه است.

ضرورت بازخوانی میراث مقاومت در نبرد امروز

فلاح‌زاده در پایان تأکید کرد: امروزه غرب خودش را در قالب ترامپ رو کرد و آن چهره غارتگری خودش را برملا کرد. ما توانسته‌ایم واقعاً در این یک سال و اندی، به‌شکل معجزه‌گونه‌ای در مقابل این امپراتوری بزرگ غرب مقاومت کنیم. جمع‌بندی من این است که ما در تاریخمان، چه در دوره باستان و چه در دوره اسلامی، تجربه عظیمی داریم در زمینه مقاومتی که به خرج دادیم.

وی خاطرنشان کرد: حیف است که امروز نسل جوان ما از این نبردها، از این افتخارات و از این پیروزی‌ها غافل باشد. امیدوارم قهر بعضی از مسئولین ما و قهر رسانه ملی با تاریخ ما، به‌خصوص تاریخ ایران باستان، به پایان برسد و حداقل در این هنگامه نبردی که ما امروزه با آمریکا و رژیم صهیونیستی داریم، این میراث عظیم و این تجربه و این موفقیت‌های بزرگ به‌گونه‌ای در رسانه‌های ما ترسیم بشود که قطعاً تأثیر زیادی بر پیروزی ما خواهند گذاشت.