چرا ترامپ برای خرید رای به وعده ۵ هزار دلاری پناه برد؟

دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در نخستین شب همایش انتخاباتی جمهوری‌خواهان در دالاس، وعده‌ای کم‌سابقه به رأی‌دهندگان آمریکایی داد و اعلام کرد اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر اکثریت خود را در مجلس نمایندگان و سنا حفظ کنند، به هر شهروند بزرگسال آمریکایی ۵ هزار دلار پرداخت خواهد کرد. ترامپ در این سخنرانی گفت: «اگر جمهوری‌خواهان هم مجلس نمایندگان و هم سنای آمریکا را پیروز شوند، به هر شهروند بزرگسال در ایالات متحده ۵ هزار دلار سود سهام پرداخت خواهم کرد.»

رئیس‌جمهور آمریکا البته توضیحی درباره منابع مالی این پرداخت ارائه نکرد و آن را به پرداخت سود سهام شرکت‌ها تشبیه کرد. به این ترتیب، ترامپ در آستانه انتخاباتی که قرار است میزان حمایت مردم آمریکا از عملکرد دولت او را به نمایش بگذارد، به جای ارائه یک دستاورد روشن اقتصادی، مستقیماً وعده پرداخت پول نقد به رأی‌دهندگان داده است.

این وعده زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که به فضای سیاسی و اقتصادی آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نگاه کنیم. سی‌ان‌ان گزارش داده است که ترامپ برای حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان با کاهش میزان محبوبیت، فشارهای اقتصادی و روند تاریخی عملکرد ضعیف حزب رئیس‌جمهور در انتخابات میان‌دوره‌ای مواجه است.

در چنین شرایطی، جنگ آمریکا علیه ایران به یکی از هزینه‌های سیاسی دولت ترامپ تبدیل شده است. سی‌ان‌ان در گزارش خود تصریح کرده که جنگ با ایران باعث افزایش قیمت سوخت شده و قیمت نفت در روز چهارشنبه به ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است؛ بالاترین سطح از ماه ژوئیه تاکنون.

ترامپ تلاش کرده است این پیامد اقتصادی را به یک وعده سیاسی تبدیل کند. او در همایش جمهوری‌خواهان مدعی شد قیمت‌ها به محض پیروزی آمریکا در جنگ کاهش خواهد یافت و حتی در اظهارنظری جنجالی پیشنهاد کرد نام تنگه هرمز به «تنگه ترامپ» تغییر کند.

اما همین نحوه سخن گفتن ترامپ نشان می‌دهد که مسئله جنگ دیگر صرفاً یک موضوع سیاست خارجی برای دولت آمریکا نیست و مستقیماً به زندگی روزمره رأی‌دهندگان آمریکایی گره خورده است. افزایش قیمت نفت و سوخت می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و کالاها را افزایش دهد و در شرایطی که دموکرات‌ها جمهوری‌خواهان را به دلیل افزایش هزینه‌های زندگی تحت فشار قرار داده‌اند، به یک نقطه ضعف انتخاباتی برای دولت ترامپ تبدیل شود.

از این زاویه، وعده ۵ هزار دلاری ترامپ را می‌توان واکنشی به نگرانی از تبدیل شدن نارضایتی اقتصادی به نارضایتی انتخاباتی دانست. رئیس‌جمهور آمریکا به جای آنکه صرفاً از موفقیت‌های سیاست خارجی و جنگ سخن بگوید، در مهم‌ترین گردهمایی انتخاباتی حزبش مستقیماً سراغ جیب رأی‌دهندگان رفته است؛ اقدامی که می‌تواند نشان دهد دولت ترامپ نسبت به توانایی سیاست‌های کنونی خود برای جلب رضایت عمومی اطمینان کامل ندارد.

نکته قابل توجه آن است که ترامپ در همین سخنرانی از جمهوری‌خواهان خواست با این فرض رفتار کنند که خود او بار دیگر در انتخابات حضور دارد. او خطاب به حاضران گفت: «از شما می‌خواهم وانمود کنید که من در برگه رأی هستم. من در برگه رأی هستم؛ فقط یک بار دیگر.»

این سخنان نشان می‌دهد انتخابات میان‌دوره‌ای برای ترامپ فراتر از یک رقابت معمول کنگره است. حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان می‌تواند امکان پیشبرد سیاست‌های دولت او را حفظ کند، در حالی که از دست رفتن این اکثریت می‌تواند به افزایش فشار سیاسی و آغاز تحقیقات گسترده دموکرات‌ها علیه دولت منجر شود. خود سی‌ان‌ان نیز بر همین اهمیت سیاسی تأکید کرده است.

از سوی دیگر، تمرکز جمهوری‌خواهان بر مسائل فرهنگی، مهاجرت و حمله به جریان مترقی حزب دموکرات نشان می‌دهد که ستاد ترامپ برای انتخابات آینده تنها بر کارنامه اقتصادی و سیاست خارجی تکیه ندارد. بخش قابل توجهی از نخستین شب همایش به حمله به دموکرات‌های مترقی، مسائل مربوط به افراد تراجنسیتی و سیاست مهاجرتی اختصاص یافت.

این ترکیب سیاسی قابل توجه است: از یک سو جمهوری‌خواهان از دستاوردهای دولت ترامپ سخن می‌گویند و از سوی دیگر رئیس‌جمهور برای حفظ اکثریت حزب خود وعده پرداخت مستقیم ۵ هزار دلار به شهروندان می‌دهد. در همین حال، جنگ با ایران در حال افزایش قیمت انرژی است و خود ترامپ نیز ناچار شده درباره پیامدهای اقتصادی آن برای آمریکایی‌ها سخن بگوید.

در واقع، وعده ۵ هزار دلاری را می‌توان بخشی از تلاش ترامپ برای خرید زمان سیاسی دانست؛ تلاشی برای آنکه هزینه‌های سیاست‌های دولت، به‌ویژه هزینه‌های اقتصادی جنگ، پیش از انتخابات خود را به رأی منفی علیه جمهوری‌خواهان تبدیل نکند.

ترامپ البته همچنان تلاش می‌کند تصویر پیروزی را حفظ کند. او می‌گوید با پیروزی آمریکا در جنگ، قیمت‌ها کاهش خواهد یافت؛ اما واقعیت سیاسی پیش روی او این است که رأی‌دهنده آمریکایی بیش از آنکه به روایت‌های مربوط به پیروزی در خارج از مرزها توجه کند، افزایش قیمت سوخت و هزینه زندگی خود را احساس می‌کند.

به همین دلیل، انتخابات میان‌دوره‌ای می‌تواند به نوعی همه‌پرسی درباره سیاست‌های دو سال نخست دوره دوم ترامپ تبدیل شود. اگر جمهوری‌خواهان اکثریت خود را از دست بدهند، وعده ۵ هزار دلاری ترامپ نیز بیش از آنکه نشانه اعتمادبه‌نفس باشد، در نگاه منتقدان به عنوان نشانه‌ای از نگرانی رئیس‌جمهور آمریکا از وضعیت سیاسی خود تفسیر خواهد شد.

ترامپ اکنون تلاش می‌کند هزینه سیاسی جنگ علیه ایران، فشار اقتصادی و کاهش محبوبیت را با ترکیبی از وعده اقتصادی، حمله به دموکرات‌ها و تأکید بر دستاوردهای دولت جبران کند. اینکه این راهبرد بتواند رأی‌دهندگان آمریکایی را متقاعد کند یا نه، در ماه نوامبر مشخص خواهد شد؛ اما طرح وعده پرداخت ۵ هزار دلار در چنین مقطعی نشان می‌دهد رئیس‌جمهور آمریکا به خوبی می‌داند حفظ قدرت جمهوری‌خواهان در کنگره دیگر یک امر تضمین‌شده نیست.