آمریکا و رومانی؛ نقش پایگاه های رومانی در جنگ علیه ایران

گروه بین الملل عصرقانون:

علی محبی

پایگاه‌های نظامی رومانی در طول جنگ رمضان به‌تدریج به یکی از مراکز مهم پشتیبانی از عملیات‌های آمریکا علیه ایران تبدیل شدند. موقعیت جغرافیایی این کشور، از یک سو به‌دلیل نزدیکی نسبی به خاورمیانه و از سوی دیگر به‌دلیل فاصله از بخش قابل‌توجهی از توان موشکی ایران، شرایط مناسبی را برای استقرار و پشتیبانی از نیروها و تجهیزات آمریکایی فراهم می‌کرد. نقش آنها در میانه جنگ فراتر از سوخت‌رسانی جنگنده‌ها شد. در این چارچوب، بررسی نقش پایگاه‌های رومانی، انگیزه‌های بخارست برای همکاری نزدیک‌تر با واشنگتن و راهکارهای مقابله با استفاده نظامی از این زیرساخت‌ها، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

روابط رومانی و آمریکا پیش و در طول جنگ رمضان

موقعیت جغرافیایی رومانی در مجاورت بالکان، دریای سیاه و روسیه، از ابتدا برای واشنگتن با اهمیت بوده و اخیرا نزدیکی جغرافیایی آن به غرب آسیا نیز بر ارزش جغرافیایی آن افزوده است. در آغاز جنگ رمضان، استفاده آمریکا از این زیرساخت‌ها عمدتاً به سوخت‌رسانی و بهره‌گیری از حریم هوایی محدود بود. با این حال، از میانه جنگ و همزمان با آشکار شدن آسیب‌پذیری برخی پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه و افزایش نیاز به ظرفیت‌های حمل‌ونقل، ارتباطی و اطلاعاتی، نقش رومانی توسعه یافت. پایگاه‌های این کشور به یکی از مراکز پشتیبانی لجستیکی و اطلاعاتی عملیات‌های آمریکا در منطقه تبدیل شدند.

مهم‌ترین نمونه در این میان، پایگاه میهایل کوگالنیچانو است که به‌دلیل موقعیت جغرافیایی و برخورداری از زیرساخت‌های مناسب، اهمیت ویژه‌ای در شبکه پشتیبانی آمریکا پیدا کرده است. آمریکا از ظرفیت‌های این پایگاه‌ها برای استقرار و به‌کارگیری ۵۰۰ پرسنل نظامی بیشتر، هواپیماهای سوخت‌رسان، سامانه‌های راداری و نظارتی، تجهیزات ارتباطی و ماهواره‌ای و همچنین زیرساخت‌های لجستیکی و حمل‌ونقل استفاده کرده است؛ این قابلیت‌ها باعث شده تا پایگاه‌های رومانی به یکی از مراکز مهم پشتیبانی از عملیات‌های آمریکا در خاورمیانه تبدیل بشود.

دلایل و انگیزه‌های رومانی

همکاری نزدیک‌تر رومانی با آمریکا را می‌توان در چارچوب محاسبات امنیتی و راهبردی بخارست توضیح داد. حمایت ایران از روسیه در جنگ اوکراین و همچنین حادثه حمله پهپادی به یک کشتی در سال ۲۰۲۱ در نزدیکی امارات که به کشته شدن یک شهروند رومانیایی انجامید، از جمله عواملی هستند که در شکل‌گیری ادراک تهدید رومانی از ایران نقش داشته‌اند. از این منظر، بخارست در مواجهه با ایران، دست‌کم در برخی حوزه‌ها، منافع امنیتی مشترکی با واشنگتن دارد.

در کنار این مسئله، رومانی به نوسازی و دسترسی بهتر به تجهیزات نظامی غربی نیاز دارد که با در اختیار قرار دادن پایگاه‌هایش امیدوار است به این موارد برسد. نبود روابط گسترده و مستقیم میان تهران و بخارست نیز تاکنون مانعی جدی برای تعمیق این همکاری ایجاد نکرده است. در نهایت، عضویت در ناتو و نیاز به یک تضمین امنیتی قدرتمند در برابر تهدیدات ناشی از روسیه، انگیزه دیگری برای حفظ حضور نظامی آمریکا در رومانی است.

راهکارهای مقابله با حضور نظامی آمریکا

دولت رومانی در واکنش به حضور نظامی آمریکا اعلام کرد که این همکاری تهدید فوری علیه امنیت کشور ایجاد نمی‌کند. در مقابل، مقام‌های ایرانی بر واکنش سیاسی و حقوقی به این حضور تأکید کرده‌اند اما این موارد برای ایجاد بازدارندگی کافی نیست. در این چارچوب، توانایی اعمال اقدام نظامی می‌تواند از خود اقدام نظامی مؤثرتر باشد؛ زیرا تهدیدی معتبر و واقعی ایجاد می‌کند، بدون آنکه الزاماً به واکنش گسترده‌تر ناتو و کشورهای اروپایی منجر شود. با این حال، چنین بازدارندگی‌ای باید به‌گونه‌ای اعمال شود که ادراک رومانی از ایران به‌عنوان یک دولت متخاصم را بیش از حد تشدید نکند. ایجاد بازدارندگی در برابر استفاده عملیاتی از خاک رومانی، بدون تبدیل رومانی به طرف مستقیم درگیری، پیچیدگی اصلی این مسئله است.

آمریکا در حال بازتنظیم الگوی حضور نظامی خود در خاورمیانه و اروپا است و رومانی در این میان به یکی از نقاط مهم پشتیبانی از تجهیزات، هواپیماها و نیروهای آمریکایی برای عملیات‌های منطقه‌ای تبدیل شده است. رومانی نیز در مقایسه با بسیاری از کشورهای اروپای شرقی، هم سابقه نظامی گسترده‌تری در همکاری با آمریکا دارد و هم نگاه منفی‌تری به ایران دارد. در نتیجه، مقابله با این حضور صرفاً از مسیر سیاسی و حقوقی دشوار خواهد بود و مستلزم محاسبه دقیق میان ایجاد بازدارندگی، جلوگیری از تشدید ادراک تهدید و پرهیز از فعال کردن سازوکارهای دفاع جمعی ناتو است.