معادلات جدید قدرت در ونزوئلای پسامادورو چگونه است؟

دی‌ماه ۱۴۰۴، آمریکا در عملیاتی چندساعته، رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو را ربود و بلافاصله، دلسی رودریگز، معاون او به قدرت رسید. از آن هنگام، سیاست ونزوئلا و حزب سوسیالیست متحد دچار تحول شده است. این تحول نه در ساختار، بلکه در تغییر و جابه‌جایی نخبگان حاکم مشاهده می‌شود. اگرچه هنوز چشم‌اندازی برای بازگشت اپوزیسیون به نظام سیاسی دیده نمی‌شود؛ پاکسازی‌های رودریگز باعث تضعیف وفاداران به مادورو و مخالفان همگرایی با آمریکا شده است. در عین حال، سیاستمداران قدرتمندی از دوران مادورو در قدرت باقی مانده‌اند.

پاکسازی سیاسی و هموار کردن مسیر چرخش به سوی واشنگتن

پس از ربایش مادورو، رودریگز و برادرش خورخه، رئیس مجمع ملی ونزوئلا، مجموعه‌ای پاکسازی سیاسی اجرا کردند. رودریگز ظرف سه ماه پس از عملیات آمریکا، ۱۷ وزیر دولت مادورو را تغییر داد که مهم‌ترین‌شان ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع وفادار به مادورو بود. رودریگز او را به سمتی در وزارت کشاورزی منصوب کرد تا از هسته اصلی قدرت دور بماند. سه تاجر بزرگ نزدیک به مادورو، از جمله الکس ساب، نیز دستگیر شدند. طارق ویلیام ساب، دادستان کل دوران مادورو نیز از سمت خود برکنار و سپس از ونزوئلا اخراج شد. پسر مادورو، نیکلاس مادورو گوئرا و فرزندخوانده او، یوسر فلورس، نیز از قراردادهای بزرگ دولتی کنار گذاشته شدند. هدف اصلی رودریگز، جلوگیری از شکاف در نظام سیاسی بود تا با کمترین مخالفت چاویست‌ها با واشنگتن همکاری کند.

علی‌رغم چنین تغییراتی، اپوزیسیون ونزوئلا هنوز افقی برای بازگشت به قدرت ندارد؛ زیرا وضعیت سیاسی موجود مورد حمایت واشنگتن است. میان دولت ونزوئلا و هیئت اپوزیسیون به ریاست دینورا فیگوئرا مذاکراتی برای مصالحه سیاسی آغاز شد، اما هنوز پیشرفتی حاصل نشده است. واشنگتن محرک اصلی این مذاکرات است، اما فشارهای آمریکا برای تغییر چشمگیر وضعیت سیاسی شدید نیست. همچنین عناصر قدرتمندی همچنان مخالف بازگشت اپوزیسیون هستند.

کابِیو؛ تنها وفادار به مادورو که در قدرت باقی مانده است

اکنون دیوسداد کابِیو، وزیر کشور ونزوئلا و دبیرکل حزب سوسیالیست متحد، تنها بازیگر قدرتمند چاویست است که در ساختار قدرت قرار دارد. علی‌رغم جایزه ۲۵ میلیون دلاری واشنگتن برای او، کابِیو روابط خوبی با جان بارِت، سرپرست سفارتخانه آمریکا در ونزوئلا و حتی فرانسیس دونوون، فرمانده فرماندهی جنوبی آمریکا نشان داده است. علت این رفتار را باید در نفوذ او میان شبه‌نظامیان چاویستی کولکتیووس جست‌وجو کرد. حذف کابِیو نه‌تنها می‌تواند ثبات نظام سیاسی کنونی را به چالش بکشد، بلکه می‌تواند این گروه‌ها را از کنترل خارج کرده و بقای رودریگز را به خطر بیندازد.

لحن سخنان کابِیو در ماه‌های اخیر تغییر کرده است. او نه‌تنها از اخراج طارق ساب حمایت کرد، بلکه موضع مثبتی در قبال توافق نفتی آمریکا با ونزوئلا گرفت. او کوشیده خود را مقام کشوری دنبال‌کننده رفاه مردم نشان دهد تا یک نظامی. با این وجود، بی‌اعتمادی آمریکا و حتی رودریگز به کابِیو فرض بعیدی نیست و احتمال وقوع شکاف و درگیری میان او و رودریگز را نباید منتفی دانست.

صداهای منتقد رودریگز در بیرون از قدرت

در بیرون از نظام سیاسی، هنوز صداهای مخالفت با رودریگز شنیده می‌شود. افرادی نظیر رافائل رامیرز، رئیس پیشین حزب و الیاس خاووآ، معاون پیشین مادورو، علناً با توافق نفتی ونزوئلا و آمریکا مخالفت کرده‌اند. ماریو سیلوا، شخصیت رسانه‌ای مشهور چاویست‌ها نیز اظهار داشت که دلسی در حال تسلیم‌شدن برابر آمریکا است. در هفته‌های اخیر نیز برخی چاویست‌ها تظاهراتی نه‌چندان گسترده در خیابان علیه سیاست‌های دلسی رودریگز انجام دادند.

به لحاظ اجتماعی نیز اکثریت جامعه از عملکرد رودریگز رضایت ندارند. طبق آخرین نظرسنجی‌ها، ۶۸٪ مردم از عملکرد او ناراضی هستند و تنها ۲۴٪ دید مثبتی داشتند. این میزان نارضایتی اگرچه کمتر از دوران مادورو است؛ اما همچنان عدم محبوبیت رودریگز را نشان می‌دهد. بخش اقلیتی از مخالفت مردم با رودریگز ریشه در طرفداری از مادورو دارد، اما بخش اکثریت آن به دلیل وضعیت نابسامان اقتصادی و انحصار قدرت در نظام سیاسی است.

در ونزوئلای پسامادورو، توازن قدرت از طریق جابه‌جایی نخبگان در حال تحول است. دلسی رودریگز با پاکسازی وفاداران مادورو و نزدیک‌شدن به واشنگتن، موقعیت خود را تثبیت کرده، اما همچنان با مخالفت بخشی از چاویست‌ها و نارضایتی عمومی مواجه است. در این میان، کابِیو به‌دلیل نفوذش بر نیروهای امنیتی و شبه‌نظامیان، در قدرت باقی مانده و به همکاری با آمریکا روی آورده است. آینده ثبات نظام به تداوم همکاری رودریگز و کابِیو و مدیریت شکاف‌های داخلی وابسته است.